Edouard BOUBAT: mother & child, Paris, 1951
“ พาย.. วันนี้แม่มีอะไรจะให้ลูกดีใจน่ะลูกน่ะ ห้องนอนเก่าของพ่อกับแม่ แม่ช่างให้ช่างเค้ารื้อ ตกแต่งใหม่เป็นห้องนั่งเล่นสวยเลยนะ ”
แม่ตะโกนเรียกให้พายมาดูห้องใหม่ของบ้านเราตอนแม่มองเห็นเรากำลังเดินกลับจากโรงเรียน ตัวเราก็ตื่นเต้นอยากเห็นห้องใหม่ พอได้เห็นจริงๆ ใจนึงก็นึก โอ้โฮ.. บ้านสวยขึ้นตั้งแยะเนอะ ที่แม่เก็บเงียบให้ช่างมาทุกบ้านโป๊กโป๊กตลอดหลายเดือนที่ผ่านมา ฝุ่นคลุ้งตลบอบอวน แถมหนวกหูหนูพายที่นั่งอ่านหนังสือทำการบ้านตอนวันหยุด ไปถามว่าแม่ทำอะไรน่ะ แม่ก็ไม่ตอบเอาแต่อมยิ้ม วันนี้รู้แล้วล่ะ แม่แอบมีอะไรให้พายแปลกใจนี่เอง รักแม่ที่สุด..
“ ต่อไปหนูจะมีที่นั่งเล่น นั่งอ่านหนังสือแล้วนะ ”
นั่งๆนอนๆกับห้องใหม่อยู่ได้แป๊ปเดียว มีอะไรไม่รู้ ทำให้พายต้องเอ่ยปากถามคำถามที่ในบ้านพยายามจะลืม “ แล้วพ่อจะนอนที่ไหนละคะเวลาพ่อกลับมา ”
….
ความทรงจำของพายเรื่องพ่อมีน้อยมาก ตั้งแต่โตขึ้นมา ก็ทำได้แต่ว่าแม่ทำงานหนักเพื่อลูกสาวคนเดียวให้ได้เรียนหนังสือ นึกย้อนกัลบไปสมัยโน้น ยังจำได้เลยค่ะ จำได้ว่าตื่นเต้นห้องใหม่ที่แม่ทำให้มาก ทำไมมันสวยจังเนอะ มีไฟกิ่ง มีมุมให้นั่งเล่น มีโต๊ะเก้าอี้ให้พายนั่งวาดรูป มีตู้โชว์สวยๆ มีภาพถ่ายที่แม่รักมากที่แม่ขนมาจากบ้านคุณตา
“ ..แล้วโตขึ้นหนูจะเป็นอะไรดี ”
“ วาดรูปเก่งแบบนี้ ต้องเป็นสถาปนิกสิลูก ” คำพูดสั้นของพ่อคำนี้อยู่ดีๆก็ไหลเข้ามาในห้วงความคิดของเด็กผู้หญิงคนนั้นตอนที่นั่งวาดรูปอยู่บนโต๊ะใหม่ โต๊ะที่ตั้งอยู่ในมุมที่เคยเป็นห้องนอนของพ่อ
“ แล้วพ่อจะนอนที่ไหนละคะเวลาพ่อกลับมา ”คำถามเดิมสะท้อนกลับเข้ามาในหัว จำได้ว่าแม่ไม่ได้ตอบอะไร แม่ได้แต่นั่งนิ่ง แอบเห็นน้ำตาแม่ซึมออกมา
…
แม่ดูจะภูมิใจกับห้องใหม่ของบ้านเรามากค่ะ เวลามีแขกไปใครมาแม่เที่ยวอวดโชว์ใครต่อใครว่าตรงโน้นนะตรงนี้นะ ตู้ไม้ลายสวยโก้หรู ช่างแนะนำ นี่ไงโซฟาหนังเชียวนะ ตรงนี้ไงที่แม่ซื้อโต๊ะเก้าอี้ใหม่ไว้ให้ว่าที่สถาปนิกคนใหม่ในอนาคต
ไม่นานหลังจากนั้น พายเพิ่งมารู้ว่า พ่อคงไม่ได้กลับมาอยู่กับเราอีก ถึงตอนนั้นยังเป็นเด็ก ก็พอจะเข้าใจแหละ เห็นแม่ทะเลาะกัน เราก็สงสารแม่ แต่ก็รักพ่อ เดี๋ยวเค้าคงดีกันเอง ก็มีพ่อก็ต้องมีแม่สิ ห้องใหม่ห้องนี้แม่คงทำให้เพราะอยากให้พ่อกลับมาเห็นบ้านสวยๆ อาจจะอยากให้พ่อกลับมาอยู่ที่บ้านตลอดไปเลยมั้ง
แม่ไม่เคยบอกพายว่าแม่จ่ายเงินไปเท่าไหร่ที่ทำห้องนี้ บอกไปตอนนั้นพายก็ไม่รู้หรอก จำได้แต่ว่าแม่ไม่เคยใส่สร้อยคอที่เป็นของที่พ่อให้ตอนแต่งงานอีกเลย แต่ก็เด็กอีกอ่ะนะ คงไม่เกี่ยวกันมั้ง
พายอยู่บ้านหลังนี้กับแม่อีกหลายปี เรียนหนังสือจนจบ ได้เป็นสถาปนิกสมใจ แต่เราก็ไม่เคยกลับไปบ้านหลังนี้อีกเลย
…
ความสามารถของเด็กในการแยกแยะสิ่งต่างๆที่สะสมหรือถาถมเข้ามาในชีวิตมีไม่เหมือนกันนะคะ ชีวิตของเด็กมีเนื้อหาที่แตกต่างกันตามห้วงของเวลา ทรงจำของเด็กบางคนอาจหมายถึง ความเพียบพร้อมในชีวิต สำหรับเด็กอีกคนอาจหมายถึง ความอบอุ่นของครอบครัว หรือของเด็กคนเดียวกันเมื่อโตขึ้นอาจหมายถึงโลกภายในที่ปราศจากความทรงจำในอดีต
ถ้าถามพายว่าอะไรเป็นตัวตัดสินว่าสิ่งจะอยู่รอบตัวเรา เรียกว่าสวยงามหรือหดหู่ พายคิดว่ามันขึ้นอยู่กับ “ความรู้สึก”และ “ความทรงจำ “
ความทรงจำสำคัญกว่าเหตุผล บางทีบนโลกใบนี้ พายคิดว่ามันตัดสินยากมากค่ะ ถ้าจะให้คิดว่าอะไรมันมันเรียกสวยหรือไม่
ถ้าหยุดเวลาไว้ได้ พายคงไม่อยากได้ห้องสวยห้องนั้น ห้องที่ต้องแลกด้วยความเหนื่อยล้าของแม่ในการหาเงินมาทำบ้าน.. ห้องสวยๆที่ต้องแลกด้วย “พ่อ”
…
ภาพหลายภาพที่พายนั่งวาดบนโต๊ะทำงานในวันนี้ คืองานออกแบบให้คนในสังคม แต่ภาพทุกภาพที่เด็กผู้หญิงคนหนึ่งวาดอยู่บนโต๊ะสวยที่แม่ตั้งใจทำให้ตัวนั้น คือส่วนหนึ่งของแบบแปลนความทรงจำใน ชีวิต ชีวิตที่เต็มไปด้วยบทเรียน บททดสอบ
สิ่งที่สวยงามสำหรับพายในวันนั้น คือห้องนั่งเล่น ห้องใหม่ คือความดีใจของแม่ที่ทำให้ลูกสาวคนนี้มีความสุข
สิ่งที่สวยงามสำหรับพายในวันนี้ คือ คำแนะนำของพ่อ คือ พรวิเศษที่มอบให้พาย
ความรู้สึกสำหรับเด็กคนหนึ่งที่กำลังโตขึ้น คือ ชีวิตอาจจะเหมือนทางเดินที่ถูกใครกำหนด ความสวยงามอาจะถูกกำหนดไว้แล้วเหมือนกันจากเส้นทางของความทรงจำที่ผู้ใหญ่มอบให้
โซฟาหนังตัวนั้นคงไม่สวยอีกต่อไป ถ้าเด็กคนหนึ่งรู้ว่าราคาของมันคือของรักของหวงของแม่ ที่ต้องเอามันไปแลกมา เพื่อหน้าตาของลูก หรือความหวังอีกซักครั้งสำหรับคำว่า “ครอบครัว”
เด็กหลายคนเติบโตมาเงียบๆในโลกที่แวดล้อมไปด้วยสติที่หล่นร่วงลงในสังคมที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว
สำหรับเด็กผู้หญิงคนหนึ่ง เรื่องหลายเรื่อง ยากที่จะเข้าใจ แต่ง่ายที่จะจดจำ แต่เด็กคนหนึ่งสามารถสร้างความแตกต่างให้เกิดขึ้นกับชีวิตตัวเอง โลกของตัวเอง รวมถึงโลกของสังคมคนรอบข้าง เมื่อเด็กคนนั้นได้หยัดยืน ตั้งใจทำชีวิตให้สวยงาม ทำให้โลกเต็มไปได้ความสวยงาม ผ่านพรวิเศษที่ได้รับจากความทรงจำ ด้วยความรู้สึก ด้วยมือของเธอ มือที่เธอกำลังวาดฝัน ด้วยเรี่ยวแรงและความตั้งใจของเธอเอง
โลกของเด็กจึงสวยงามเสมอค่ะ สวยด้วยความทรงจำ ถึงแม้จะมีความรู้สึกหดหู่เข้ามาบ้าง ก็เพียงเพื่อเป็นองค์ประกอบ เป็นบททดสอบของคำถามว่า ความสวยงาม จริงๆแล้วอยู่ในซอกมุมไหนของบ้าน ของชีวิต ของสังคม
...
“ พ่อเป็นสถาปนิกนะพาย พ่อเค้าคงต้องทำงานหนัก คงไม่มีเวลากลับบ้านมาเจอเราบ่อยๆหรอกจ้ะ ”
แม่พูดขณะที่ยังยืนมองรูปวันแต่งงานของพ่อกับแม่ในตู้โชว์ใบนั้น
เด็กผู้หญิงคนเดิมก้มหน้าก้มตาวาดรูปบนโต๊ะสวยตัวใหม่ของเธอต่อไป
…
" อยู่.. แต่ไม่เคยมองเห็น " : ตอนที่ 1 " โลกของเด็ก "
Edouard BOUBAT: mother & child, Paris, 1951
“ พาย.. วันนี้แม่มีอะไรจะให้ลูกดีใจน่ะลูกน่ะ ห้องนอนเก่าของพ่อกับแม่ แม่ช่างให้ช่างเค้ารื้อ ตกแต่งใหม่เป็นห้องนั่งเล่นสวยเลยนะ ”
แม่ตะโกนเรียกให้พายมาดูห้องใหม่ของบ้านเราตอนแม่มองเห็นเรากำลังเดินกลับจากโรงเรียน ตัวเราก็ตื่นเต้นอยากเห็นห้องใหม่ พอได้เห็นจริงๆ ใจนึงก็นึก โอ้โฮ.. บ้านสวยขึ้นตั้งแยะเนอะ ที่แม่เก็บเงียบให้ช่างมาทุกบ้านโป๊กโป๊กตลอดหลายเดือนที่ผ่านมา ฝุ่นคลุ้งตลบอบอวน แถมหนวกหูหนูพายที่นั่งอ่านหนังสือทำการบ้านตอนวันหยุด ไปถามว่าแม่ทำอะไรน่ะ แม่ก็ไม่ตอบเอาแต่อมยิ้ม วันนี้รู้แล้วล่ะ แม่แอบมีอะไรให้พายแปลกใจนี่เอง รักแม่ที่สุด..
“ ต่อไปหนูจะมีที่นั่งเล่น นั่งอ่านหนังสือแล้วนะ ”
นั่งๆนอนๆกับห้องใหม่อยู่ได้แป๊ปเดียว มีอะไรไม่รู้ ทำให้พายต้องเอ่ยปากถามคำถามที่ในบ้านพยายามจะลืม “ แล้วพ่อจะนอนที่ไหนละคะเวลาพ่อกลับมา ”
….
ความทรงจำของพายเรื่องพ่อมีน้อยมาก ตั้งแต่โตขึ้นมา ก็ทำได้แต่ว่าแม่ทำงานหนักเพื่อลูกสาวคนเดียวให้ได้เรียนหนังสือ นึกย้อนกัลบไปสมัยโน้น ยังจำได้เลยค่ะ จำได้ว่าตื่นเต้นห้องใหม่ที่แม่ทำให้มาก ทำไมมันสวยจังเนอะ มีไฟกิ่ง มีมุมให้นั่งเล่น มีโต๊ะเก้าอี้ให้พายนั่งวาดรูป มีตู้โชว์สวยๆ มีภาพถ่ายที่แม่รักมากที่แม่ขนมาจากบ้านคุณตา
“ ..แล้วโตขึ้นหนูจะเป็นอะไรดี ”
“ วาดรูปเก่งแบบนี้ ต้องเป็นสถาปนิกสิลูก ” คำพูดสั้นของพ่อคำนี้อยู่ดีๆก็ไหลเข้ามาในห้วงความคิดของเด็กผู้หญิงคนนั้นตอนที่นั่งวาดรูปอยู่บนโต๊ะใหม่ โต๊ะที่ตั้งอยู่ในมุมที่เคยเป็นห้องนอนของพ่อ
“ แล้วพ่อจะนอนที่ไหนละคะเวลาพ่อกลับมา ”คำถามเดิมสะท้อนกลับเข้ามาในหัว จำได้ว่าแม่ไม่ได้ตอบอะไร แม่ได้แต่นั่งนิ่ง แอบเห็นน้ำตาแม่ซึมออกมา
…
แม่ดูจะภูมิใจกับห้องใหม่ของบ้านเรามากค่ะ เวลามีแขกไปใครมาแม่เที่ยวอวดโชว์ใครต่อใครว่าตรงโน้นนะตรงนี้นะ ตู้ไม้ลายสวยโก้หรู ช่างแนะนำ นี่ไงโซฟาหนังเชียวนะ ตรงนี้ไงที่แม่ซื้อโต๊ะเก้าอี้ใหม่ไว้ให้ว่าที่สถาปนิกคนใหม่ในอนาคต
ไม่นานหลังจากนั้น พายเพิ่งมารู้ว่า พ่อคงไม่ได้กลับมาอยู่กับเราอีก ถึงตอนนั้นยังเป็นเด็ก ก็พอจะเข้าใจแหละ เห็นแม่ทะเลาะกัน เราก็สงสารแม่ แต่ก็รักพ่อ เดี๋ยวเค้าคงดีกันเอง ก็มีพ่อก็ต้องมีแม่สิ ห้องใหม่ห้องนี้แม่คงทำให้เพราะอยากให้พ่อกลับมาเห็นบ้านสวยๆ อาจจะอยากให้พ่อกลับมาอยู่ที่บ้านตลอดไปเลยมั้ง
แม่ไม่เคยบอกพายว่าแม่จ่ายเงินไปเท่าไหร่ที่ทำห้องนี้ บอกไปตอนนั้นพายก็ไม่รู้หรอก จำได้แต่ว่าแม่ไม่เคยใส่สร้อยคอที่เป็นของที่พ่อให้ตอนแต่งงานอีกเลย แต่ก็เด็กอีกอ่ะนะ คงไม่เกี่ยวกันมั้ง
พายอยู่บ้านหลังนี้กับแม่อีกหลายปี เรียนหนังสือจนจบ ได้เป็นสถาปนิกสมใจ แต่เราก็ไม่เคยกลับไปบ้านหลังนี้อีกเลย
…
ความสามารถของเด็กในการแยกแยะสิ่งต่างๆที่สะสมหรือถาถมเข้ามาในชีวิตมีไม่เหมือนกันนะคะ ชีวิตของเด็กมีเนื้อหาที่แตกต่างกันตามห้วงของเวลา ทรงจำของเด็กบางคนอาจหมายถึง ความเพียบพร้อมในชีวิต สำหรับเด็กอีกคนอาจหมายถึง ความอบอุ่นของครอบครัว หรือของเด็กคนเดียวกันเมื่อโตขึ้นอาจหมายถึงโลกภายในที่ปราศจากความทรงจำในอดีต
ถ้าถามพายว่าอะไรเป็นตัวตัดสินว่าสิ่งจะอยู่รอบตัวเรา เรียกว่าสวยงามหรือหดหู่ พายคิดว่ามันขึ้นอยู่กับ “ความรู้สึก”และ “ความทรงจำ “
ความทรงจำสำคัญกว่าเหตุผล บางทีบนโลกใบนี้ พายคิดว่ามันตัดสินยากมากค่ะ ถ้าจะให้คิดว่าอะไรมันมันเรียกสวยหรือไม่
ถ้าหยุดเวลาไว้ได้ พายคงไม่อยากได้ห้องสวยห้องนั้น ห้องที่ต้องแลกด้วยความเหนื่อยล้าของแม่ในการหาเงินมาทำบ้าน.. ห้องสวยๆที่ต้องแลกด้วย “พ่อ”
…
ภาพหลายภาพที่พายนั่งวาดบนโต๊ะทำงานในวันนี้ คืองานออกแบบให้คนในสังคม แต่ภาพทุกภาพที่เด็กผู้หญิงคนหนึ่งวาดอยู่บนโต๊ะสวยที่แม่ตั้งใจทำให้ตัวนั้น คือส่วนหนึ่งของแบบแปลนความทรงจำใน ชีวิต ชีวิตที่เต็มไปด้วยบทเรียน บททดสอบ
สิ่งที่สวยงามสำหรับพายในวันนั้น คือห้องนั่งเล่น ห้องใหม่ คือความดีใจของแม่ที่ทำให้ลูกสาวคนนี้มีความสุข
สิ่งที่สวยงามสำหรับพายในวันนี้ คือ คำแนะนำของพ่อ คือ พรวิเศษที่มอบให้พาย
ความรู้สึกสำหรับเด็กคนหนึ่งที่กำลังโตขึ้น คือ ชีวิตอาจจะเหมือนทางเดินที่ถูกใครกำหนด ความสวยงามอาจะถูกกำหนดไว้แล้วเหมือนกันจากเส้นทางของความทรงจำที่ผู้ใหญ่มอบให้
โซฟาหนังตัวนั้นคงไม่สวยอีกต่อไป ถ้าเด็กคนหนึ่งรู้ว่าราคาของมันคือของรักของหวงของแม่ ที่ต้องเอามันไปแลกมา เพื่อหน้าตาของลูก หรือความหวังอีกซักครั้งสำหรับคำว่า “ครอบครัว”
เด็กหลายคนเติบโตมาเงียบๆในโลกที่แวดล้อมไปด้วยสติที่หล่นร่วงลงในสังคมที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว
สำหรับเด็กผู้หญิงคนหนึ่ง เรื่องหลายเรื่อง ยากที่จะเข้าใจ แต่ง่ายที่จะจดจำ แต่เด็กคนหนึ่งสามารถสร้างความแตกต่างให้เกิดขึ้นกับชีวิตตัวเอง โลกของตัวเอง รวมถึงโลกของสังคมคนรอบข้าง เมื่อเด็กคนนั้นได้หยัดยืน ตั้งใจทำชีวิตให้สวยงาม ทำให้โลกเต็มไปได้ความสวยงาม ผ่านพรวิเศษที่ได้รับจากความทรงจำ ด้วยความรู้สึก ด้วยมือของเธอ มือที่เธอกำลังวาดฝัน ด้วยเรี่ยวแรงและความตั้งใจของเธอเอง
โลกของเด็กจึงสวยงามเสมอค่ะ สวยด้วยความทรงจำ ถึงแม้จะมีความรู้สึกหดหู่เข้ามาบ้าง ก็เพียงเพื่อเป็นองค์ประกอบ เป็นบททดสอบของคำถามว่า ความสวยงาม จริงๆแล้วอยู่ในซอกมุมไหนของบ้าน ของชีวิต ของสังคม
...
“ พ่อเป็นสถาปนิกนะพาย พ่อเค้าคงต้องทำงานหนัก คงไม่มีเวลากลับบ้านมาเจอเราบ่อยๆหรอกจ้ะ ”
แม่พูดขณะที่ยังยืนมองรูปวันแต่งงานของพ่อกับแม่ในตู้โชว์ใบนั้น
เด็กผู้หญิงคนเดิมก้มหน้าก้มตาวาดรูปบนโต๊ะสวยตัวใหม่ของเธอต่อไป
…