"ยานัตถุ์หมอมี แก้ฝีแก้หิต ยานัตถุ์หมอชิต แก้หิตแก้ฝี"
สมัยเด็กๆ ผมเคยโดนผู้ใหญ่และเด็กรุ่นแก่นแก้ว หลอกให้ท่องจำข้อความนี้ และท่องให้ฟังดังๆ และเร็วขึ้นด้วย แต่ก็ตายทุกทีจนกระทั่งบัดนี้
สมัยนี้ ถ้าไม่อยู่ใกล้ๆ คนรุ่นเก่าๆ คงจะไม่เห็นยาประเภทนี้หรอกครับ แต่เมื่อก่อนนี้ แม้แต่ครูประจำชั้นท่านก็นัตถุ์ยาเป็นประจำ จะถามท่านก็ไม่ถนัด เพราะท่านเป็นพระ เคยแอบไปนัตถุ์เองครั้งหนึ่ง ทั้งจามทั้งไอแทบตาย
ผมไปพลิกดูเรื่องของยานัตถุ์ มีคำอธิบายเพียงสั้นๆ ว่า เป็นยาแผนโบราณประกอบด้วย สมุนไพร นานาชนิด ได้แก่ ยาฉุน พิมเสน โกฐสอ โกฐหัวบัว โกฐเชียง ปูนแดง ใชันัตถุ์เข้าจมูก ในปริมาณที่พอเหมาะ และยาใช้เฉพาะที่
เกี่ยวกับคำถามต่อมาว่า ทำไมต้องเป็นหมอมี คราวนี้มีคำอธิบายว่า นามเต็มของหมอมี คือ นายบุญมี เกษมสุวรรณ เคยรับราชการเป็นเภสัชกรในกองโอสถศาลา สมัยรัชกาลที่ ๕ ได้เรียนรู้เรื่องเวชภัณฑ์ยาจากนายแพทย์โธมัส เฮวาร์ด เฮส์ ผู้เป็นอาจารย์วิชาแพทย์แผนใหม่ของโรงเรียนแพทยาลัยศิริราชพยาบาล
เมื่อลาออกจากกองโอสถศาลา ได้มาดำเนินกิจการค้าขายยาของตนเอง ในนาม "ห้างขายยาบุญมีดิสเปนซารี" ที่ถนนกรุงเกษม ตรงข้ามสถานีรถไฟกรุงเทพ ซึ่งเป็นย่านการค้าใหญ่แห่งหนึ่งในสมัยนั้น ก่อนที่จะย้ายไปที่สามแยกต้นประดู่ ซึ่งทำให้คนทั่วไปเรียกขานในเวลาต่อมาว่า "สามแยกหมอมี"
สมัยตั้งห้างอยู่ที่ถนนกรุงเกษม นอกจากขายยา ตำราแพทย์ และอุปกรณ์ทางการแพทย์ประเภทต่างๆ แล้ว ทางห้างยังขายเครื่องทำน้ำโซดา น้ำมันหอม และสีผสมน้ำหวานต่างๆ รวมถึงหนังสือเรียน อุปกรณ์การเรียนทุกอย่าง เพราะห้างนี้ตั้งอยู่ใกล้โรงเรียนสายปัญญานั่นเอง
ผลิตภัณฑ์ยาที่ขึ้นชื่อของทางร้าน ซึ่งต่อมามีชื่อว่า "ห้างขายยาบุญมี (หมอมี)" ก็มี ยานัตถุ์ ยาตรีนิสิงเห (ยาเฉพาะสตรี) และยาอุทัยหมอมี ซึ่งปัจจุบันนี้ ขายดิบขายดีในฐานะเครื่องสำอาง มิใช่ยาผสมน้ำสำหรับดื่ม เนื่องจากสีที่มีตามธรรมชาติของยา คุณสมบัติติดทน และกันน้ำได้ ทำให้ทางห้างต้องผลิตออกจำหน่ายในรูปขวดเล็กๆ ขนาดกระทัดรัด ไว้จำหน่ายอีกครั้งหนึ่ง
สำหรับประวัติของหมอมี มีเพียงย่อๆ เท่านี้ แต่ยังมีคู่แข่งอีกเจ้าหนึ่ง คือ หมอชิต เอาไว้ให้ผมเก็บมาเล่าในตอนถัดไปนะครับ
................................
ขอขอบคุณข้อมูลจากเว็บไซต์ Wikipedia Thai มา ณ ที่นี้
ภาพเก่าเล่าเรื่อง (๗๖)
"ยานัตถุ์หมอมี แก้ฝีแก้หิต ยานัตถุ์หมอชิต แก้หิตแก้ฝี"
สมัยเด็กๆ ผมเคยโดนผู้ใหญ่และเด็กรุ่นแก่นแก้ว หลอกให้ท่องจำข้อความนี้ และท่องให้ฟังดังๆ และเร็วขึ้นด้วย แต่ก็ตายทุกทีจนกระทั่งบัดนี้
สมัยนี้ ถ้าไม่อยู่ใกล้ๆ คนรุ่นเก่าๆ คงจะไม่เห็นยาประเภทนี้หรอกครับ แต่เมื่อก่อนนี้ แม้แต่ครูประจำชั้นท่านก็นัตถุ์ยาเป็นประจำ จะถามท่านก็ไม่ถนัด เพราะท่านเป็นพระ เคยแอบไปนัตถุ์เองครั้งหนึ่ง ทั้งจามทั้งไอแทบตาย
ผมไปพลิกดูเรื่องของยานัตถุ์ มีคำอธิบายเพียงสั้นๆ ว่า เป็นยาแผนโบราณประกอบด้วย สมุนไพร นานาชนิด ได้แก่ ยาฉุน พิมเสน โกฐสอ โกฐหัวบัว โกฐเชียง ปูนแดง ใชันัตถุ์เข้าจมูก ในปริมาณที่พอเหมาะ และยาใช้เฉพาะที่
เกี่ยวกับคำถามต่อมาว่า ทำไมต้องเป็นหมอมี คราวนี้มีคำอธิบายว่า นามเต็มของหมอมี คือ นายบุญมี เกษมสุวรรณ เคยรับราชการเป็นเภสัชกรในกองโอสถศาลา สมัยรัชกาลที่ ๕ ได้เรียนรู้เรื่องเวชภัณฑ์ยาจากนายแพทย์โธมัส เฮวาร์ด เฮส์ ผู้เป็นอาจารย์วิชาแพทย์แผนใหม่ของโรงเรียนแพทยาลัยศิริราชพยาบาล
เมื่อลาออกจากกองโอสถศาลา ได้มาดำเนินกิจการค้าขายยาของตนเอง ในนาม "ห้างขายยาบุญมีดิสเปนซารี" ที่ถนนกรุงเกษม ตรงข้ามสถานีรถไฟกรุงเทพ ซึ่งเป็นย่านการค้าใหญ่แห่งหนึ่งในสมัยนั้น ก่อนที่จะย้ายไปที่สามแยกต้นประดู่ ซึ่งทำให้คนทั่วไปเรียกขานในเวลาต่อมาว่า "สามแยกหมอมี"
สมัยตั้งห้างอยู่ที่ถนนกรุงเกษม นอกจากขายยา ตำราแพทย์ และอุปกรณ์ทางการแพทย์ประเภทต่างๆ แล้ว ทางห้างยังขายเครื่องทำน้ำโซดา น้ำมันหอม และสีผสมน้ำหวานต่างๆ รวมถึงหนังสือเรียน อุปกรณ์การเรียนทุกอย่าง เพราะห้างนี้ตั้งอยู่ใกล้โรงเรียนสายปัญญานั่นเอง
ผลิตภัณฑ์ยาที่ขึ้นชื่อของทางร้าน ซึ่งต่อมามีชื่อว่า "ห้างขายยาบุญมี (หมอมี)" ก็มี ยานัตถุ์ ยาตรีนิสิงเห (ยาเฉพาะสตรี) และยาอุทัยหมอมี ซึ่งปัจจุบันนี้ ขายดิบขายดีในฐานะเครื่องสำอาง มิใช่ยาผสมน้ำสำหรับดื่ม เนื่องจากสีที่มีตามธรรมชาติของยา คุณสมบัติติดทน และกันน้ำได้ ทำให้ทางห้างต้องผลิตออกจำหน่ายในรูปขวดเล็กๆ ขนาดกระทัดรัด ไว้จำหน่ายอีกครั้งหนึ่ง
สำหรับประวัติของหมอมี มีเพียงย่อๆ เท่านี้ แต่ยังมีคู่แข่งอีกเจ้าหนึ่ง คือ หมอชิต เอาไว้ให้ผมเก็บมาเล่าในตอนถัดไปนะครับ
................................
ขอขอบคุณข้อมูลจากเว็บไซต์ Wikipedia Thai มา ณ ที่นี้