หลาย ๆ คน น่าจะเคยได้ยินคำว่า “ข้าวแดงแกงร้อน” กันมาบ้างที่ใช้ในบริบทของบุญคุณที่ต้องทดแทน ซึ่งหลายคนก็คงจะเข้าใจว่า “แกงร้อน” ในที่นี้คงจะหมายถึงแกงอะไรก็ได้ที่มันร้อน ๆ แต่ในความเป็นจริงแล้ว แกงร้อนในที่นี้ มันเป็นชื่อของแกงชนิดหนึ่งต่างหาก
.
แกงร้อนในสำนวนข้าวแดงแกงร้อนนี้ หลักฐานส่วนใหญ่ชี้ให้เห็นว่ามันหมายถึง “แกงร้อนวุ้นเส้น”
.
แกงร้อนวุ้นเส้น หรือต้มกะทิวุ้นเส้น เป็นแกงอย่างหนึ่งที่มีวุ้นเส้นเป็นส่วนผสมหลัก ซึ่งวุ้นเส้นในอดีตก็นับว่าเป็นสินค้าฟุ่มเฟือย เป็นอาหารแห้งที่นำเข้ามาจากเมืองจีน และเรียกกันด้วยชื่อในอดีตว่าเส้นแกงร้อน เพราะว่านำมาใช้ทำแกงร้อนเป็นหลัก ซึ่งหลักฐานการพูดถึงแกงร้อนที่สำคัญก็เช่นการทำเพื่อเลี้ยงในงานฉลองวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ดังที่ปรากฏในพระราชวิจารณ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เรื่องจดหมายความทรงจำกรมหลวงนรินทร์เทวี
.
นอกจากวุ้นเส้นแล้ว ส่วนประกอบหลักของแกงร้อนก็จะมีกะทิ เครื่องแกงเช่นพริกไทย หอมแดง กะปิ และเครื่องสมุนไพรที่เป็นดอกไม้จีน เห็ดหูหนู ฟองเต้าหู้ เป็นต้น จะมีรสชาติกลมกล่อมหอมกะทิ ในอดีตนิยมทำในงานบุญเป็นหลัก
.
ในปัจจุบันนี้ แกงร้อนแบบที่ต้มกะทิวุ้นเส้น ก็อาจเรียกได้ว่าพบเห็นอยู่ไม่บ่อยนัก แกงใส่วุ้นเส้นส่วนใหญ่ที่เห็นกันก็จะเป็นต้มจืดวุ้นเส้นมากกว่า ไม่ได้ใส่กะทิเหมือนอย่างแกงร้อนที่ปรากฏการกล่าวกันในอดีต
.
“ข้าวแดงแกงร้อน” แกงร้อนคือแกงอะไร?