"นมแมลงสาบ" สุดยอดอาหารแห่งอนาคต? สรุปรางวัล Ig Nobel สาขาเคมีประจำปี 2026
รางวัล Ig Nobel คือรางวัลที่มอบให้กับงานวิจัยที่ผิวเผินดูเหมือนไร้สาระ แต่พอลองค่อย ๆ อ่านดูแล้ว ก็มีความน่าสนใจแบบแปลก ๆ และในปี 2026 นี้ รางวัล Ig Nobel สาขาเคมี ตกเป็นของทีมนักวิจัยนานาชาติ ที่ศึกษาวิจัยความลับทางชีวเคมีของ… นมแมลงสาบ!!
หลายคนอาจจะแปลกใจว่า แมลงสาบเป็นแมลง มันมีน้ำนมได้ด้วยเหรอ ที่จริงแล้ว ถึงแมลงสาบส่วนใหญ่จะออกลูกเป็นไข่ แต่แมลงสาบสายพันธุ์ Diploptera punctata เป็นสายพันธุ์ที่ออกลูกเป็นตัว ซึ่งตัวแม่จะหลั่งของเหลวที่คล้ายน้ำนมออกมาเลี้ยงตัวอ่อนในท้อง และสารอาหารนี้จะตกผลึกเป็นผลึกโปรตีนเข้มข้นอยู่ในทางเดินอาหารของตัวอ่อน
วิทยาศาสตร์และเคมีเบื้องหลังงานวิจัยนี้:
• สารอาหารครบจบในผลึกเดียว: นักวิจัยใช้เทคนิคผลึกศาสตร์รังสีเอกซ์ (X-ray Crystallography) ส่องโครงสร้างผลึก และพบว่ามันประกอบด้วยกรดอะมิโนจำเป็นครบถ้วน รวมถึงไขมันและคาร์โบไฮเดรต
• ให้พลังงานมากกว่านมวัวเกือบ 4 เท่า: เมื่อเทียบน้ำหนักต่อน้ำหนัก ผลึกนมแมลงสาบให้พลังงานแคลอรีสูงกว่านมวัวเกือบ 4 เท่า จัดเป็นหนึ่งในแหล่งโปรตีนที่ให้พลังงานหนาแน่นที่สุดในธรรมชาติ
• กลไกค่อยๆ ปล่อยสารอาหาร: ตัวผลึกจะค่อยๆ ละลายและปล่อยโปรตีนออกมาอย่างต่อเนื่อง ทำหน้าที่เหมือนโปรตีนเชคสูตรดูดซึมช้าตามธรรมชาติ
ถึงแม้ว่านมแมลงสาบจะมีประสิทธิภาพดี (และน่ากลัวในเวลาเดียวกัน) เราคงไม่ได้เห็นนมกล่องแมลงสาบวางขายตามท้องตลาดเร็วๆ นี้ เพราะการ "รีดนม" แมลงสาบทีละตัวคงเป็นไปไม่ได้ แต่ว่าการเข้าใจโครงสร้างทางเคมีของผลึกนี้ เปิดโอกาสให้นักเทคโนโลยีชีวภาพสามารถนำความรู้ความเข้าใจนี้ไปพัฒนาอาหารเสริมพลังงานสูงในอนาคตได้ (ผ่านการตัดต่อพันธุกรรมในยีสต์ ไม่ได้ใช้แมลงสาบแต่อย่างใด สบายใจได้!)
อ้างอิง: Banerjee, S. et al. IUCrJ. 2016, 3(4), 282–293.
ที่มา :ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
"นมแมลงสาบ" สุดยอดอาหารแห่งอนาคต? สรุปรางวัล Ig Nobel สาขาเคมีประจำปี 2026
รางวัล Ig Nobel คือรางวัลที่มอบให้กับงานวิจัยที่ผิวเผินดูเหมือนไร้สาระ แต่พอลองค่อย ๆ อ่านดูแล้ว ก็มีความน่าสนใจแบบแปลก ๆ และในปี 2026 นี้ รางวัล Ig Nobel สาขาเคมี ตกเป็นของทีมนักวิจัยนานาชาติ ที่ศึกษาวิจัยความลับทางชีวเคมีของ… นมแมลงสาบ!!
หลายคนอาจจะแปลกใจว่า แมลงสาบเป็นแมลง มันมีน้ำนมได้ด้วยเหรอ ที่จริงแล้ว ถึงแมลงสาบส่วนใหญ่จะออกลูกเป็นไข่ แต่แมลงสาบสายพันธุ์ Diploptera punctata เป็นสายพันธุ์ที่ออกลูกเป็นตัว ซึ่งตัวแม่จะหลั่งของเหลวที่คล้ายน้ำนมออกมาเลี้ยงตัวอ่อนในท้อง และสารอาหารนี้จะตกผลึกเป็นผลึกโปรตีนเข้มข้นอยู่ในทางเดินอาหารของตัวอ่อน
วิทยาศาสตร์และเคมีเบื้องหลังงานวิจัยนี้:
• สารอาหารครบจบในผลึกเดียว: นักวิจัยใช้เทคนิคผลึกศาสตร์รังสีเอกซ์ (X-ray Crystallography) ส่องโครงสร้างผลึก และพบว่ามันประกอบด้วยกรดอะมิโนจำเป็นครบถ้วน รวมถึงไขมันและคาร์โบไฮเดรต
• ให้พลังงานมากกว่านมวัวเกือบ 4 เท่า: เมื่อเทียบน้ำหนักต่อน้ำหนัก ผลึกนมแมลงสาบให้พลังงานแคลอรีสูงกว่านมวัวเกือบ 4 เท่า จัดเป็นหนึ่งในแหล่งโปรตีนที่ให้พลังงานหนาแน่นที่สุดในธรรมชาติ
• กลไกค่อยๆ ปล่อยสารอาหาร: ตัวผลึกจะค่อยๆ ละลายและปล่อยโปรตีนออกมาอย่างต่อเนื่อง ทำหน้าที่เหมือนโปรตีนเชคสูตรดูดซึมช้าตามธรรมชาติ
ถึงแม้ว่านมแมลงสาบจะมีประสิทธิภาพดี (และน่ากลัวในเวลาเดียวกัน) เราคงไม่ได้เห็นนมกล่องแมลงสาบวางขายตามท้องตลาดเร็วๆ นี้ เพราะการ "รีดนม" แมลงสาบทีละตัวคงเป็นไปไม่ได้ แต่ว่าการเข้าใจโครงสร้างทางเคมีของผลึกนี้ เปิดโอกาสให้นักเทคโนโลยีชีวภาพสามารถนำความรู้ความเข้าใจนี้ไปพัฒนาอาหารเสริมพลังงานสูงในอนาคตได้ (ผ่านการตัดต่อพันธุกรรมในยีสต์ ไม่ได้ใช้แมลงสาบแต่อย่างใด สบายใจได้!)
อ้างอิง: Banerjee, S. et al. IUCrJ. 2016, 3(4), 282–293.
ที่มา :ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย