จิ้มจุ่ม เป็นอาหารประเภทหม้อไฟที่ได้รับความนิยมมากในประเทศไทย โดยมีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับวัฒนธรรมอาหารทางภาคอีสานของประเทศไทย จุดเด่นของจิ้มจุ่มคือการนำเนื้อสัตว์และผักสดลงไป “จุ่ม” หรือปรุงให้สุกในหม้อดินที่มีน้ำซุปสมุนไพรร้อน ๆ แล้วรับประทานคู่กับน้ำจิ้มรสจัด โดยเฉพาะน้ำจิ้มแจ่ว
.
จิ้มจุ่มในรูปแบบที่พบทั่วไปมักใช้น้ำซุปใสที่ปรุงด้วยสมุนไพร เช่น ข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด พริกสด หอมแดง และรากผักชี จากนั้นจึงนำหมู เนื้อ ไก่ เครื่องใน ผัก และวุ้นเส้นลงไปจุ่มในน้ำซุปร้อน ๆ แล้วรับประทานกับน้ำจิ้มแจ่ว
.
“จิ้มจุ่ม” กับ “แจ่วฮ้อน” เกี่ยวข้องกันอย่างไร?
จิ้มจุ่มและแจ่วฮ้อนมีลักษณะใกล้เคียงกันมาก จนบางแหล่งใช้คำเรียกทับซ้อนกัน โดยทั่วไปจิ้มจุ่ม มักมีน้ำซุปใสและรสค่อนข้างซดง่าย ขณะที่แจ่วฮ้อนมักมีน้ำซุปที่เข้มข้น และใช้เครื่องปรุงแบบอีสานมากกว่า บางสูตรอาจใส่ข้าวคั่ว เลือดหรือขี้เพี้ย ซึ่งทำให้มีรสและกลิ่นเฉพาะตัวมากขึ้น
.
จากอีสานสู่กรุงเทพฯ
เชื่อกันว่าจิ้มจุ่มเข้าสู่กรุงเทพฯ โดยการเดินทางเข้ามาทำงานในกรุงเทพฯ ของแรงงานและชุมชนชาวอีสาน โดยเฉพาะบริเวณถนนลาดหญ้า ย่านวงเวียนใหญ่ ซึ่งถูกระบุว่าเมื่อกว่า 40 ปีก่อน บริเวณนี้มีร้านอาหารอีสานและร้านจิ้มจุ่มมาเปิด จนกลายเป็นแหล่งรวมร้านจิ้มจุ่มที่มีชื่อเสียงของกรุงเทพฯ รวมถึงร้านอาหาร จนได้รับการขนานนามว่าเป็น “ถนนสายจิ้มจุ่ม”
.
จิ้มจุ่ม หม้อไฟสไตล์อีสาน