“การทำวัตรสวดมนตร์กันหลายคน ในที่ท่ามกลาง ก็ดีกว่า ทำคนเดียวในกุฎิ
อันนี้เป็นความรู้สึก ที่ได้รับรู้มา เป็นอย่างนี้, ทว่า แต่คนที่เพ่งพลังจิต
ฉะนั้น อาจจะกล่าวว่า สวดคนเดียว หาทางทำความสงบคนเดียว ก็ดีกว่า ง่ายกว่า
และสะดวกกว่า อาจจะว่าอย่างนั้นได้ เพราะเป็นผู้ปกติสามารถชำนาญในสมาธิต่างๆ,
แล้วเพราะเพ่งเล็งเอาวัตถุประสงค์ อันจะเพ่งเอาลำพังเท่านั้น
ก็อยากที่จะให้คิดว่า อุปมาฯ ดังเรื่องร้องเพลงชาติคนเดียว กับร้องกันหลายคน
เป็นอย่างไร? ดังนี้ การสวดมนตร์ ก็น่าที่จะมีคติ มีรสชาติ ดังที่กล่าวนั้น
จิตใจที่เปิดออก จิตใจที่รับฟัง ย่อมแตกต่างจากการร้องเพลงสวด
หรือสวดมนตร์คนเดียว, แต่ทั้งนั้น ไม่ใช่เรื่อง ยกขึ้นมาติว่า
ใครสวดมนตร์คนเดียวไม่ดี เพราะจริงๆแล้วก็ดี แต่แสดงให้เห็นว่า
การสวดหลายคนมีผลดีกว่าในแง่ไหน? เพราะมีการได้เปิดเผยตน เปิดเผยวาจา
กันเป็นประชุมชน แล้วดวงใจอย่างไร? ประการต่างๆ นั้นๆ ก็ย่อมมีพลังใจ
ฉะนั้น ก็น่าที่จะดีกว่า สำหรับวัด หรือประชุมชนที่ร่วมกันสวดมนตร์
หรือร้องเพลงสวด รวมใจกันระลึก ไปถึงคุณค่า ในนัยต่างๆ ที่โบราณาจารย์
ให้รวบรวมไว้ แล้วมาระลึกถึงความดี อย่างเปิดใจ เปิดโอกาส
อยู่ด้วยกันทั้งประชุมชน ร้องเพลงสวดที่ชอบอย่างร่วมแรงร่วมใจกัน ย่อมดีกว่า
ต่างคนต่างสวดมนตร์ กันต่างหากกัน อยู่กันคนละกุฏิ อันก็แต่จะอ้างว่า
แล้วแต่ใครจะทำไม่ทำก็ตามใจ ดังนี้ การบำบัดด้วยชุมชน การบำบัดด้วยเสียง
การรวมพลังแรงใจ ไม่เกิด ถ้าไม่เป็นไปในทางเกียจคร้าน แล้วที่แท้
ก็คงจะต้องมีความทุกข์ใจมาก
ไม่เหมือนกับการสวดมนตร์ร่วมใจพร้อมเพรียงกันหลายคน เพราะว่าในขณะที่สวด
ก็ไม่มีความทุกข์ เพราะอำนาจแห่งประชุมชน และเสียงเพลงสวด เป็นสิ่งบำบัด
ที่ช่วยให้จิตใจที่ยุ่งเหยิง กลับมาเป็นระเบียบ”
☺ การทำวัตรสวดมนตร์กันหลายคน และคนเดียว เหมือนหรือต่างกันอย่างไร?
อันนี้เป็นความรู้สึก ที่ได้รับรู้มา เป็นอย่างนี้, ทว่า แต่คนที่เพ่งพลังจิต
ฉะนั้น อาจจะกล่าวว่า สวดคนเดียว หาทางทำความสงบคนเดียว ก็ดีกว่า ง่ายกว่า
และสะดวกกว่า อาจจะว่าอย่างนั้นได้ เพราะเป็นผู้ปกติสามารถชำนาญในสมาธิต่างๆ,
แล้วเพราะเพ่งเล็งเอาวัตถุประสงค์ อันจะเพ่งเอาลำพังเท่านั้น
ก็อยากที่จะให้คิดว่า อุปมาฯ ดังเรื่องร้องเพลงชาติคนเดียว กับร้องกันหลายคน
เป็นอย่างไร? ดังนี้ การสวดมนตร์ ก็น่าที่จะมีคติ มีรสชาติ ดังที่กล่าวนั้น
จิตใจที่เปิดออก จิตใจที่รับฟัง ย่อมแตกต่างจากการร้องเพลงสวด
หรือสวดมนตร์คนเดียว, แต่ทั้งนั้น ไม่ใช่เรื่อง ยกขึ้นมาติว่า
ใครสวดมนตร์คนเดียวไม่ดี เพราะจริงๆแล้วก็ดี แต่แสดงให้เห็นว่า
การสวดหลายคนมีผลดีกว่าในแง่ไหน? เพราะมีการได้เปิดเผยตน เปิดเผยวาจา
กันเป็นประชุมชน แล้วดวงใจอย่างไร? ประการต่างๆ นั้นๆ ก็ย่อมมีพลังใจ
ฉะนั้น ก็น่าที่จะดีกว่า สำหรับวัด หรือประชุมชนที่ร่วมกันสวดมนตร์
หรือร้องเพลงสวด รวมใจกันระลึก ไปถึงคุณค่า ในนัยต่างๆ ที่โบราณาจารย์
ให้รวบรวมไว้ แล้วมาระลึกถึงความดี อย่างเปิดใจ เปิดโอกาส
อยู่ด้วยกันทั้งประชุมชน ร้องเพลงสวดที่ชอบอย่างร่วมแรงร่วมใจกัน ย่อมดีกว่า
ต่างคนต่างสวดมนตร์ กันต่างหากกัน อยู่กันคนละกุฏิ อันก็แต่จะอ้างว่า
แล้วแต่ใครจะทำไม่ทำก็ตามใจ ดังนี้ การบำบัดด้วยชุมชน การบำบัดด้วยเสียง
การรวมพลังแรงใจ ไม่เกิด ถ้าไม่เป็นไปในทางเกียจคร้าน แล้วที่แท้
ก็คงจะต้องมีความทุกข์ใจมาก
ไม่เหมือนกับการสวดมนตร์ร่วมใจพร้อมเพรียงกันหลายคน เพราะว่าในขณะที่สวด
ก็ไม่มีความทุกข์ เพราะอำนาจแห่งประชุมชน และเสียงเพลงสวด เป็นสิ่งบำบัด
ที่ช่วยให้จิตใจที่ยุ่งเหยิง กลับมาเป็นระเบียบ”