มนุษย์เราไม่ได้แค่เฝ้ามองอย่างเดียว แต่ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา เราได้ส่งทั้งสัญญาณวิทยุ ภาพ และข้อความ ออกไปในอวกาศเพื่อทักทาย "ใครก็ตาม" ที่อาจจะฟังอยู่ โดยเป้าหมายส่วนใหญ่ก็คือระบบดาวเคราะห์ที่มีลักษณะใกล้เคียงกับโลก หรืออยู่ในเขตที่เอื้อต่อการมีสิ่งมีชีวิต (Habitable Zone)
นี่คือโครงการเด่นๆ ที่เราเคยยิงสัญญาณตรงไปยังดาวเคราะห์และระบบดาวเหล่านั้น:
1. ข้อความอาเรซีโบ (Aerecibo Message) | ปี 1974
เป็นการส่งสัญญาณวิทยุครั้งประวัติศาสตร์และทรงพลังที่สุดครั้งหนึ่ง โดยใช้กล้องโทรทรรศน์วิทยุอาเรซีโบในเปอร์โตริโก ยิงสัญญาณรหัสเลขฐานสองพุ่งตรงไปยัง กระจุกดาวเอ็ม 13 (Messier 13) ซึ่งอยู่ห่างออกไปประมาณ 25,000 ปีแสง (ในกระจุกดาวนั้นมีดาวฤกษ์หนาแน่นมาก ทำให้มีโอกาสเจอระบบดาวเคราะห์สูง)
* สิ่งที่ส่งไป: รหัสภาพพิกเซลที่ประกอบด้วยตัวเลข 1-10, โครงสร้าง DNA, รูปหุ่นมนุษย์, แผนภาพระบบสุริยะของเรา และรูปกล้องโทรทรรศน์อาเรซีโบ
2. โครงการ Cosmic Call | ปี 1999 และ 2003
ทีมนักวิทยาศาสตร์ได้ใช้กล้องโทรทรรศน์วิทยุความดันสูง Evpatoria ในยูเครน ส่งข้อความวิทยุที่ออกแบบมาให้เข้าใจง่าย (เป็นภาษาคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์พื้นฐาน) ไปยังระบบดาวฤกษ์ใกล้เคียงที่มีดาวเคราะห์คล้ายโลก
* เป้าหมายเด่น:
* Gliese 777 (ห่างออกไป 52 ปีแสง) สัญญาณจะไปถึงประมาณปี 2051
* HD 178911 สัญญาณจะไปถึงประมาณปี 2047
3. สัญญาณ "Hello from Earth" | ปี 2009
โครงการนี้แปลกใหม่ตรงที่เปิดให้สาธารณชนร่วมส่งข้อความสั้นๆ รวมกว่า 25,880 ข้อความจากคนทั่วโลก แล้วแปลงเป็นสัญญาณวิทยุยิงตรงไปยังดาวเคราะห์ Gliese 581d ซึ่งเป็นดาวเคราะห์หินขนาดใหญ่ (Super-Earth) ที่อยู่ในเขตเอื้อต่อการมีสิ่งมีชีวิตในขณะนั้น
* ระยะเวลาเดินทาง: ดาวดวงนี้อยู่ห่างออกไปประมาณ 20 ปีแสง สัญญาณจะไปถึงในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า (ประมาณปี 2029) และถ้ามีใครตอบกลับทันที เราจะได้รับข้อความประมาณปี 2049
4. ข้อความ "Sónar Calling" | ปี 2017
สถาบันวิจัยอวกาศคาตาโลเนียร่วมกับเทศกาลดนตรี ส่งสัญญาณวิทยุที่บรรจุข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ พร้อมกับเพลงสั้นๆ จากศิลปินต่างๆ ไปยัง GJ 273b (หรือดาวเคราะห์ของลูเทน - Luyten's Star b) ซึ่งเป็นดาวเคราะห์หินที่อยู่ในเขตเอื้อต่อการมีสิ่งมีชีวิตและอยู่ใกล้เรามาก
* ระยะเวลาเดินทาง: อยู่ห่างไปแค่ 12.4 ปีแสงเท่านั้น สัญญาณเดินทางไปถึงแล้วเมื่อปี 2030 ที่ผ่านมา และหากมีสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญาอยู่ที่นั่นแล้วส่งสัญญาณตอบกลับมาทันที เราอาจได้รับคำตอบเร็วที่สุดในปี 2042
🌍 สิ่งที่แถมไปกับยานอวกาศ (Physical Messages)
นอกจากการส่งสัญญาณคลื่นวิทยุแล้ว เรายังส่ง "กล่องความทรงจำ" ติดไปกับยานอวกาศที่กำลังเดินทางออกนอกระบบสุริยะด้วย เผื่อว่าในอีกหลายแสนปีข้างหน้าจะมีอารยธรรมอื่นมาเก็บกู้ยานของเราได้:
* แผ่นทองเหลืองของยาน Pioneer 10 และ 11 (Pioneer Plaques): สลักภาพลายเส้นผู้ชาย-ผู้หญิง แผนที่ตำแหน่งของโลกโดยอ้างอิงจากดาวพัลซาร์
* แผ่นบันทึกเสียงทองคำของยาน Voyager 1 และ 2 (Voyager Golden Records): บรรจุภาพถ่าย 115 ภาพ, เสียงธรรมชาติ (เสียงฝน เสียงวาฬ), เพลงจากหลากหลายวัฒนธรรม และคำทักทาย 55 ภาษา (รวมถึงภาษาไทยด้วย)
> เกร็ดน่าคิด: ปัญหาที่ใหญ่ที่สุดไม่ใช่เรื่องเทคโนโลยี แต่เป็นเรื่อง "ระยะทางและเวลา" เพราะอวกาศกว้างใหญ่มาก สัญญาณวิทยุเดินทางด้วยความเร็วแสงก็ยังต้องใช้เวลาหลายสิบ หลายร้อย หรือหลายพันปีกว่าจะไปถึง และใช้เวลาเท่ากันในการส่งกลับมา การสื่อสารกับสิ่งมีชีวิตต่างดาวจึงเหมือนการฝากข้อความข้ามศตวรรษที่ผู้ส่งอาจจะไม่อยู่รอฟังคำตอบแล้วนั่นเอง
>
มนุษย์เราเคยลองส่งสัญญาณ อะไรไปยังดวงดาวที่อาจมีสิ่งมีชีวิตรึเปล่า
นี่คือโครงการเด่นๆ ที่เราเคยยิงสัญญาณตรงไปยังดาวเคราะห์และระบบดาวเหล่านั้น:
1. ข้อความอาเรซีโบ (Aerecibo Message) | ปี 1974
เป็นการส่งสัญญาณวิทยุครั้งประวัติศาสตร์และทรงพลังที่สุดครั้งหนึ่ง โดยใช้กล้องโทรทรรศน์วิทยุอาเรซีโบในเปอร์โตริโก ยิงสัญญาณรหัสเลขฐานสองพุ่งตรงไปยัง กระจุกดาวเอ็ม 13 (Messier 13) ซึ่งอยู่ห่างออกไปประมาณ 25,000 ปีแสง (ในกระจุกดาวนั้นมีดาวฤกษ์หนาแน่นมาก ทำให้มีโอกาสเจอระบบดาวเคราะห์สูง)
* สิ่งที่ส่งไป: รหัสภาพพิกเซลที่ประกอบด้วยตัวเลข 1-10, โครงสร้าง DNA, รูปหุ่นมนุษย์, แผนภาพระบบสุริยะของเรา และรูปกล้องโทรทรรศน์อาเรซีโบ
2. โครงการ Cosmic Call | ปี 1999 และ 2003
ทีมนักวิทยาศาสตร์ได้ใช้กล้องโทรทรรศน์วิทยุความดันสูง Evpatoria ในยูเครน ส่งข้อความวิทยุที่ออกแบบมาให้เข้าใจง่าย (เป็นภาษาคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์พื้นฐาน) ไปยังระบบดาวฤกษ์ใกล้เคียงที่มีดาวเคราะห์คล้ายโลก
* เป้าหมายเด่น:
* Gliese 777 (ห่างออกไป 52 ปีแสง) สัญญาณจะไปถึงประมาณปี 2051
* HD 178911 สัญญาณจะไปถึงประมาณปี 2047
3. สัญญาณ "Hello from Earth" | ปี 2009
โครงการนี้แปลกใหม่ตรงที่เปิดให้สาธารณชนร่วมส่งข้อความสั้นๆ รวมกว่า 25,880 ข้อความจากคนทั่วโลก แล้วแปลงเป็นสัญญาณวิทยุยิงตรงไปยังดาวเคราะห์ Gliese 581d ซึ่งเป็นดาวเคราะห์หินขนาดใหญ่ (Super-Earth) ที่อยู่ในเขตเอื้อต่อการมีสิ่งมีชีวิตในขณะนั้น
* ระยะเวลาเดินทาง: ดาวดวงนี้อยู่ห่างออกไปประมาณ 20 ปีแสง สัญญาณจะไปถึงในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า (ประมาณปี 2029) และถ้ามีใครตอบกลับทันที เราจะได้รับข้อความประมาณปี 2049
4. ข้อความ "Sónar Calling" | ปี 2017
สถาบันวิจัยอวกาศคาตาโลเนียร่วมกับเทศกาลดนตรี ส่งสัญญาณวิทยุที่บรรจุข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ พร้อมกับเพลงสั้นๆ จากศิลปินต่างๆ ไปยัง GJ 273b (หรือดาวเคราะห์ของลูเทน - Luyten's Star b) ซึ่งเป็นดาวเคราะห์หินที่อยู่ในเขตเอื้อต่อการมีสิ่งมีชีวิตและอยู่ใกล้เรามาก
* ระยะเวลาเดินทาง: อยู่ห่างไปแค่ 12.4 ปีแสงเท่านั้น สัญญาณเดินทางไปถึงแล้วเมื่อปี 2030 ที่ผ่านมา และหากมีสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญาอยู่ที่นั่นแล้วส่งสัญญาณตอบกลับมาทันที เราอาจได้รับคำตอบเร็วที่สุดในปี 2042
🌍 สิ่งที่แถมไปกับยานอวกาศ (Physical Messages)
นอกจากการส่งสัญญาณคลื่นวิทยุแล้ว เรายังส่ง "กล่องความทรงจำ" ติดไปกับยานอวกาศที่กำลังเดินทางออกนอกระบบสุริยะด้วย เผื่อว่าในอีกหลายแสนปีข้างหน้าจะมีอารยธรรมอื่นมาเก็บกู้ยานของเราได้:
* แผ่นทองเหลืองของยาน Pioneer 10 และ 11 (Pioneer Plaques): สลักภาพลายเส้นผู้ชาย-ผู้หญิง แผนที่ตำแหน่งของโลกโดยอ้างอิงจากดาวพัลซาร์
* แผ่นบันทึกเสียงทองคำของยาน Voyager 1 และ 2 (Voyager Golden Records): บรรจุภาพถ่าย 115 ภาพ, เสียงธรรมชาติ (เสียงฝน เสียงวาฬ), เพลงจากหลากหลายวัฒนธรรม และคำทักทาย 55 ภาษา (รวมถึงภาษาไทยด้วย)
> เกร็ดน่าคิด: ปัญหาที่ใหญ่ที่สุดไม่ใช่เรื่องเทคโนโลยี แต่เป็นเรื่อง "ระยะทางและเวลา" เพราะอวกาศกว้างใหญ่มาก สัญญาณวิทยุเดินทางด้วยความเร็วแสงก็ยังต้องใช้เวลาหลายสิบ หลายร้อย หรือหลายพันปีกว่าจะไปถึง และใช้เวลาเท่ากันในการส่งกลับมา การสื่อสารกับสิ่งมีชีวิตต่างดาวจึงเหมือนการฝากข้อความข้ามศตวรรษที่ผู้ส่งอาจจะไม่อยู่รอฟังคำตอบแล้วนั่นเอง
>