ส่วนที่ 1
ยุทธศาสตร์และแนวทางสำคัญเพื่อการแปลงแผนพัฒนาฯ ฉบับที 8ไปสู่การปฏิบัติ
1. บทนำ
1.1 มติคณะรัฐมนตรีในการแปลงแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 ไปสู่การปฏิบัติ
(1) คณะรัฐมนตรีได้ให้ความเห็นชอบกับร่างแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 8 (พ.ศ. 2540 - 2544) เมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม 2539 ซึ่งเป็นการประกาศใช้เป็นแผนพัฒนาประเทศอย่างเป็นทางการ ตั้งแต่วันที่
1 ตุลาคม
2539 เป็นต้นไป และเพื่อให้แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 นี้ สามารถแปลงไปสู่การปฏิบัติได้อย่างมีประสิทธิภาพ จึงให้ทุกกระทรวงเร่งรัดจัดทำแผนปฏิบัติการในเรื่องสำคัญ ๆ ที่สอดคล้องกับแนวคิดและสาระสำคัญของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 ที่เน้นคนเป็นศูนย์กลางของการพัฒนา โดยมีการจัดทำแผนงานและโครงการใน ลักษณะที่เป็นภาคีการพัฒนาร่วมกันหลาย ๆ ฝ่าย ทั้งของภาครัฐบาล ธุรกิจเอกชน องค์กรพัฒนาเอกชน องค์กรเอกชน สื่อมวลชน นักวิชาการ ตลอดจนองค์กรระหว่างประเทศ
(2) ในการดำเนินการดังกล่าวให้สำนักงบประมาณพิจารณาจัดสรรงบกลางของงบประมาณปี 2540 จำนวนหนึ่ง เพื่อใช้สำหรับการเตรียมการจัดทำแผนปฏิบัติการของแต่ละกระทรวงให้ทันกับการจัดสรรงบประมาณปี
2541 รวมทั้งให้
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) เร่งจัดทำคู่มือการแปลงแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 ไปสู่การปฏิบัติเพื่อการชี้แจงให้ทุกฝ่าย ที่เกี่ยวข้องได้ใช้เป็นแนวทางในการดำเนินการต่อไป
(3) โดยที่แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 ได้กำหนดแนวทางการพัฒนาภายใต้แนวคิดและกระบวนการพัฒนาใหม่
การแปลงแผนไปสู่การปฏิบัติจำเป็นต้องอาศัยความ
เข้าใจและความร่วมมือจากทุกฝ่าย และเพื่อเป็นการสนับสนุนหน่วยปฏิบัติในการดำเนินงานตามยุทธศาสตร์และแนวทางของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 คณะรัฐมนตรีจึงให้ความเห็นชอบให้หน่วยงานกลางที่มีบทบาทสำคัญในด้านการวางแผน
การจัดสรรทรัพยากรและสนับสนุนการพัฒนา ได้แก่ สำนักงานคณะกรรมการ พัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สำนักงบประมาณสำนักงานคณะ
กรรมการข้าราชการพลเรือน สำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน และสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา เร่งรัดการปรับปรุงระบบการบริหารงานให้เอื้ออำนวยต่อการแปลงแผนไปสู่การปฏิบัติตามแนวทางใหม่ของการพัฒนาอย่างมีประสิทธิภาพ ยิ่งขึ้น
1.2 วัตถุประสงค์ของการจัดทำคู่มือการแปลงแผนไปสู่การปฏิบัติ
เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจในเรื่องหลักการ แนวทาง ตลอดจนขั้นตอนและวิธีการแปลงแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 ให้แก่หน่วยงานกลางระดับนโยบายและหน่วยปฏิบัติคือ กระทรวง ทบวง กรม และรัฐวิสาหกิจทั้งในส่วนกลาง และภูมิภาครวม ทั้งทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้มีการนำแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 ไปสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรมและมีประสิทธิภาพ
เพื่อให้มีการจัดทำและใช้แผนปฏิบัติการเป็นกรอบในการดำเนินงานของกระทรวง ทบวง กรม และรัฐวิสาหกิจในส่วนกลางและส่วนภูมิภาคเพื่อให้มีการจัดสรรงบประมาณประจำปีให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์และแนวทางการ พัฒนาของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8
เพื่อสร้างระบบการบริหารจัดการการพัฒนารวมทั้งระบบการติดตามประเมินผลการดำเนินงานตามแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8
แนวคิดและหลักการของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8
2.1 ข้อแตกต่างระหว่างแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 และแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ผ่านมาแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 มีความแตกต่างจากแผนพัฒนาฯ ที่ผ่านมาในหลักการที่สำคัญ 2 ประการ คือ
ประการที่หนึ่ง มีการปรับเปลี่ยนแนวคิด ทิศทาง และกระบวนการพัฒนาใหม่ที่เน้นคนเป็นศูนย์กลางหรือจุดหมายหลักของการพัฒนา
โดยให้มีการพัฒนาในลักษณะ
องค์รวม มีกระบวนการพัฒนาที่เป็นบูรณาการ และการเปิดโอกาสให้ทุกฝ่ายมีส่วน ร่วมในทุกขั้นตอนของการพัฒนาและครอบคลุมทุกมิติ เพื่อนำไปสู่วิสัยทัศน์การพัฒนาในอนาคต คือ 'เศรษฐกิจดี สังคมไม่มีปัญหา การพัฒนายั่งยืน"
ประการที่สอง
เนื่องจากแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 เป็นก้าวแรกที่สำคัญของการ
พัฒนาในทิศทางใหม่ แผนนี้จึงให้ความสำคัญต่อกระบวนการพัฒนาและผลกระทบ (process and impact) มากกว่าผลลัพธ์ (output) เพียงด้านเดียว
2.2 ความจำเป็นในการปรับเปลี่ยนแนวคิดและหลักการของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8ผลการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศไทยในช่วงที่ผ่านมา ได้ให้ความสำคัญ ต่อการขยายตัวทางเศรษฐกิจเป็นหลัก และถือว่าคนเป็นเพียงปัจจัยการผลิตโดย ไม่ได้ให้ความสำคัญในตักดิ์ตรีของความเป็นมนุษย์และคุณภาพชีวิตของคนเท่าที่ควรนอกจากนี้การพัฒนายังเป็นการพัฒนาในลักษณะแยกส่วนหรือรายสาขา
หรือ
เป็นเรื่องๆ ซึ่งถึงแม้ว่าผลการพัฒนาได้ประสบผลสำเร็จเป็นที่น่าพอใจในระดับหนึ่งโดยเฉพาะอย่างยิ่งการขยายตัวทางเศรษฐกิจในระดับสูงอย่างต่อเนื่อง
แต่ใน
ขณะเดียวกันก็ก่อให้เกิดปัญหาหลายด้าน เช่น การกระจายรายได้ ความเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ความมั่นคงปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์ลินฯลฯ ส่งผลกระทบถึงคุณภาพชีวิตของประชาชนทั้งในเมืองและในชนบทมากขึ้นเป็นลำดับ ซึ่งจะทำให้การพัฒนาประเทศในอนาคตมีความไม่ยั่งยืน จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องปรับแนวคิดและกระบวนการพัฒนาใหม่โดยเน้นคนเป็นเป้าหมายหลักของการ พัฒนา เนื่องจากคนในสังคมจะเป็นผู้กำหนดทิศทางการพัฒนา จะเป็นผู้มีส่วนร่วมในการพัฒนาและจะเป็นผู้ได้รับประโยชน์หรือผลกระทบจากการพัฒนา
ดังนั้นการ
พัฒนาประเทศให้เป็นไปในทิศทางที่ทุกคนปรารถนาจึงขึ้นอยู่กับคนเป็นหลัก
2.3 แนวคิดหลักของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8
(1) การพัฒนาที่เน้นคนเป็นศูนย์กลางของการพัฒนา คือ "การพัฒนาคน โดยคน และเพื่อคน" ซึ่งหมายถึงการพัฒนาที่ให้ความสำคัญกับการสร้างศักยภาพและคุณภาพชีวิตของคนเป็นลำดับแรก ไม่ได้พัฒนาให้คนเป็นเพียงปัจจัยการผลิตเท่านั้น
การพัฒนาคน หมายถึงการพัฒนาศักยภาพของคนในเชิงคุณภาพ โดยเน้นการเสริมสร้างคุณภาพ และความสามารถของคน ทั้งในด้านร่างกาย จิตใจ และสติปัญญาเพื่อให้มีความรู้ความสามารถในการประกอบอาชีพ มีความเข้าใจในการเปลี่ยนแปลงของโลกและมีความรู้และทักษะที่จะสามารถปรับตัวให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วโดยมิได้ละทิ้งวัฒนธรรมและจารีตประเพณีอันดีงามของไทย และการพัฒนาคนนี้จะเป็นการพัฒนาตลอดชีวิต ตั้งแต่อยู่ในครรภ์มารดาไปจนถึงวาระสุดท้ายของชีวิต
การพัฒนาโดยคน หมายถึงการที่คนในทุกระดับชั้นมีสิทธิและมีส่วนร่วมในการ พัฒนาสังคมของตน ตลอดจนได้รับโอกาสในการพัฒนาตนเองไปในทิศทางที่นำไปสู่ประโยชน์สุขที่สังคมนั้น ๆ ต้องการ
การพัฒนาเพื่อคน หมายถึงการพัฒนาที่ดำนึงถึงผลกระทบและผลประโยชน์ที่คนจะได้รับ โดยมีจุดมุ่งหมายสุดท้ายอยู่ที่การยกระดับคุณภาพชีวิตของคนใน สังคม มีสภาพความเป็นอยู่และสภาพจิตใจที่ดีขึ้นรวมทั้งสังคมมีความสุขสงบและมีสันดิ
การพัฒนาในลักษณะองค์รวมแบบบูรณาการ คือ การพัฒนาทุกส่วนไปพร้อมกันโดยการพัฒนาแต่ละส่วนนำไปสู่เป้าหมายสุดท้ายร่วมกัน เช่น การ พัฒนาคนจะต้องพัฒนาที่ตัวคนและพัฒนาปัจจัยต่างๆ ที่อยู่รอบตัวคนควบคู่ไป ด้วย ทั้งครอบครัว ชุมชน สภาพแวดล้อมทางสังคม เศรษฐกิจ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ฯลฯ มีการพัฒนาที่เชื่อมโยง เกื้อกูลในทุกส่วนอย่างสมดุล เป็นระบบ เพื่อนำไปสู่การพัฒนาที่สมดุลและยั่งยืนในระยะยาว
การพัฒนาโดยอาศัยการมีส่วนร่วม คือ การพัฒนาที่เน้นให้ทุกฝ่ายในสังคมมีส่วนร่วมในการพัฒนาภายใต้กลไกต่าง ๆ ที่ประสานสอดคล้องกันในลักษณะ หุ้นส่วนทั้งภาครัฐ เอกชน ประชาชน ในระดับต่าง ๆ ทั้งส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค ส่วนท้องถิ่นและชุมชน เป็นการมีส่วนร่วมที่ครบกระบวนการพัฒนา คือร่วมในการคิด การวางแผน การตัดสินใจ การดำเนินการ การปรับปรุงและร่วมในการ ติดตามประเมินผล
3. วัตถุประสงค์และเป้าหมายของการพัฒนาในแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8โดยส่วนรวม
ภายใต้แนวคิดใหม่ของการพัฒนาดังกล่าว แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 ประกอบด้วยวัตถุประสงค์หลัก 5 ประการ โดยมีเป้าหมายสำคัญ ดังนี้
3.1 เพื่อเสริมสร้างศักยภาพของคนทุกคนทั้งในด้านร่างกายและสติปัญญา มีสุขภาพอนามัยที่แข็งแรง
มีความรู้ความสามารถและทักษะในการประกอบ
อาชีพ และสามารถปรับตัวให้ทันต่อกระแสความเปลี่ยนแปลงทั้งทางเศรษฐกิจ สังคม และการปกครอง โดยมีเป้าหมายหลัก คือ
เพิ่มปริมาณการเตรียมพร้อมทุกด้านของเด็กปฐมวัย (0-5 ปี) อย่างมีคุณภาพ
ส่วนที่ 1 ยุทธศาสตร์และแนวทางสำคัญเพื่อการแปลงแผนพัฒนาฯ ฉบับที 8ไปสู่การปฏิบัติ
ส่วนที่ 1
ยุทธศาสตร์และแนวทางสำคัญเพื่อการแปลงแผนพัฒนาฯ ฉบับที 8ไปสู่การปฏิบัติ
1. บทนำ
1.1 มติคณะรัฐมนตรีในการแปลงแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 ไปสู่การปฏิบัติ
(1) คณะรัฐมนตรีได้ให้ความเห็นชอบกับร่างแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 8 (พ.ศ. 2540 - 2544) เมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม 2539 ซึ่งเป็นการประกาศใช้เป็นแผนพัฒนาประเทศอย่างเป็นทางการ ตั้งแต่วันที่
1 ตุลาคม
2539 เป็นต้นไป และเพื่อให้แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 นี้ สามารถแปลงไปสู่การปฏิบัติได้อย่างมีประสิทธิภาพ จึงให้ทุกกระทรวงเร่งรัดจัดทำแผนปฏิบัติการในเรื่องสำคัญ ๆ ที่สอดคล้องกับแนวคิดและสาระสำคัญของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 ที่เน้นคนเป็นศูนย์กลางของการพัฒนา โดยมีการจัดทำแผนงานและโครงการใน ลักษณะที่เป็นภาคีการพัฒนาร่วมกันหลาย ๆ ฝ่าย ทั้งของภาครัฐบาล ธุรกิจเอกชน องค์กรพัฒนาเอกชน องค์กรเอกชน สื่อมวลชน นักวิชาการ ตลอดจนองค์กรระหว่างประเทศ
(2) ในการดำเนินการดังกล่าวให้สำนักงบประมาณพิจารณาจัดสรรงบกลางของงบประมาณปี 2540 จำนวนหนึ่ง เพื่อใช้สำหรับการเตรียมการจัดทำแผนปฏิบัติการของแต่ละกระทรวงให้ทันกับการจัดสรรงบประมาณปี
2541 รวมทั้งให้
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) เร่งจัดทำคู่มือการแปลงแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 ไปสู่การปฏิบัติเพื่อการชี้แจงให้ทุกฝ่าย ที่เกี่ยวข้องได้ใช้เป็นแนวทางในการดำเนินการต่อไป
(3) โดยที่แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 ได้กำหนดแนวทางการพัฒนาภายใต้แนวคิดและกระบวนการพัฒนาใหม่
การแปลงแผนไปสู่การปฏิบัติจำเป็นต้องอาศัยความ
เข้าใจและความร่วมมือจากทุกฝ่าย และเพื่อเป็นการสนับสนุนหน่วยปฏิบัติในการดำเนินงานตามยุทธศาสตร์และแนวทางของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 คณะรัฐมนตรีจึงให้ความเห็นชอบให้หน่วยงานกลางที่มีบทบาทสำคัญในด้านการวางแผน
การจัดสรรทรัพยากรและสนับสนุนการพัฒนา ได้แก่ สำนักงานคณะกรรมการ พัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สำนักงบประมาณสำนักงานคณะ
กรรมการข้าราชการพลเรือน สำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน และสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา เร่งรัดการปรับปรุงระบบการบริหารงานให้เอื้ออำนวยต่อการแปลงแผนไปสู่การปฏิบัติตามแนวทางใหม่ของการพัฒนาอย่างมีประสิทธิภาพ ยิ่งขึ้น
1.2 วัตถุประสงค์ของการจัดทำคู่มือการแปลงแผนไปสู่การปฏิบัติ
เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจในเรื่องหลักการ แนวทาง ตลอดจนขั้นตอนและวิธีการแปลงแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 ให้แก่หน่วยงานกลางระดับนโยบายและหน่วยปฏิบัติคือ กระทรวง ทบวง กรม และรัฐวิสาหกิจทั้งในส่วนกลาง และภูมิภาครวม ทั้งทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้มีการนำแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 ไปสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรมและมีประสิทธิภาพ
เพื่อให้มีการจัดทำและใช้แผนปฏิบัติการเป็นกรอบในการดำเนินงานของกระทรวง ทบวง กรม และรัฐวิสาหกิจในส่วนกลางและส่วนภูมิภาคเพื่อให้มีการจัดสรรงบประมาณประจำปีให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์และแนวทางการ พัฒนาของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8
เพื่อสร้างระบบการบริหารจัดการการพัฒนารวมทั้งระบบการติดตามประเมินผลการดำเนินงานตามแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8
แนวคิดและหลักการของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8
2.1 ข้อแตกต่างระหว่างแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 และแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ผ่านมาแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 มีความแตกต่างจากแผนพัฒนาฯ ที่ผ่านมาในหลักการที่สำคัญ 2 ประการ คือ
ประการที่หนึ่ง มีการปรับเปลี่ยนแนวคิด ทิศทาง และกระบวนการพัฒนาใหม่ที่เน้นคนเป็นศูนย์กลางหรือจุดหมายหลักของการพัฒนา
โดยให้มีการพัฒนาในลักษณะ
องค์รวม มีกระบวนการพัฒนาที่เป็นบูรณาการ และการเปิดโอกาสให้ทุกฝ่ายมีส่วน ร่วมในทุกขั้นตอนของการพัฒนาและครอบคลุมทุกมิติ เพื่อนำไปสู่วิสัยทัศน์การพัฒนาในอนาคต คือ 'เศรษฐกิจดี สังคมไม่มีปัญหา การพัฒนายั่งยืน"
ประการที่สอง
เนื่องจากแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 เป็นก้าวแรกที่สำคัญของการ
พัฒนาในทิศทางใหม่ แผนนี้จึงให้ความสำคัญต่อกระบวนการพัฒนาและผลกระทบ (process and impact) มากกว่าผลลัพธ์ (output) เพียงด้านเดียว
2.2 ความจำเป็นในการปรับเปลี่ยนแนวคิดและหลักการของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8ผลการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศไทยในช่วงที่ผ่านมา ได้ให้ความสำคัญ ต่อการขยายตัวทางเศรษฐกิจเป็นหลัก และถือว่าคนเป็นเพียงปัจจัยการผลิตโดย ไม่ได้ให้ความสำคัญในตักดิ์ตรีของความเป็นมนุษย์และคุณภาพชีวิตของคนเท่าที่ควรนอกจากนี้การพัฒนายังเป็นการพัฒนาในลักษณะแยกส่วนหรือรายสาขา
หรือ
เป็นเรื่องๆ ซึ่งถึงแม้ว่าผลการพัฒนาได้ประสบผลสำเร็จเป็นที่น่าพอใจในระดับหนึ่งโดยเฉพาะอย่างยิ่งการขยายตัวทางเศรษฐกิจในระดับสูงอย่างต่อเนื่อง
แต่ใน
ขณะเดียวกันก็ก่อให้เกิดปัญหาหลายด้าน เช่น การกระจายรายได้ ความเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ความมั่นคงปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์ลินฯลฯ ส่งผลกระทบถึงคุณภาพชีวิตของประชาชนทั้งในเมืองและในชนบทมากขึ้นเป็นลำดับ ซึ่งจะทำให้การพัฒนาประเทศในอนาคตมีความไม่ยั่งยืน จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องปรับแนวคิดและกระบวนการพัฒนาใหม่โดยเน้นคนเป็นเป้าหมายหลักของการ พัฒนา เนื่องจากคนในสังคมจะเป็นผู้กำหนดทิศทางการพัฒนา จะเป็นผู้มีส่วนร่วมในการพัฒนาและจะเป็นผู้ได้รับประโยชน์หรือผลกระทบจากการพัฒนา
ดังนั้นการ
พัฒนาประเทศให้เป็นไปในทิศทางที่ทุกคนปรารถนาจึงขึ้นอยู่กับคนเป็นหลัก
2.3 แนวคิดหลักของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8
(1) การพัฒนาที่เน้นคนเป็นศูนย์กลางของการพัฒนา คือ "การพัฒนาคน โดยคน และเพื่อคน" ซึ่งหมายถึงการพัฒนาที่ให้ความสำคัญกับการสร้างศักยภาพและคุณภาพชีวิตของคนเป็นลำดับแรก ไม่ได้พัฒนาให้คนเป็นเพียงปัจจัยการผลิตเท่านั้น
การพัฒนาคน หมายถึงการพัฒนาศักยภาพของคนในเชิงคุณภาพ โดยเน้นการเสริมสร้างคุณภาพ และความสามารถของคน ทั้งในด้านร่างกาย จิตใจ และสติปัญญาเพื่อให้มีความรู้ความสามารถในการประกอบอาชีพ มีความเข้าใจในการเปลี่ยนแปลงของโลกและมีความรู้และทักษะที่จะสามารถปรับตัวให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วโดยมิได้ละทิ้งวัฒนธรรมและจารีตประเพณีอันดีงามของไทย และการพัฒนาคนนี้จะเป็นการพัฒนาตลอดชีวิต ตั้งแต่อยู่ในครรภ์มารดาไปจนถึงวาระสุดท้ายของชีวิต
การพัฒนาโดยคน หมายถึงการที่คนในทุกระดับชั้นมีสิทธิและมีส่วนร่วมในการ พัฒนาสังคมของตน ตลอดจนได้รับโอกาสในการพัฒนาตนเองไปในทิศทางที่นำไปสู่ประโยชน์สุขที่สังคมนั้น ๆ ต้องการ
การพัฒนาเพื่อคน หมายถึงการพัฒนาที่ดำนึงถึงผลกระทบและผลประโยชน์ที่คนจะได้รับ โดยมีจุดมุ่งหมายสุดท้ายอยู่ที่การยกระดับคุณภาพชีวิตของคนใน สังคม มีสภาพความเป็นอยู่และสภาพจิตใจที่ดีขึ้นรวมทั้งสังคมมีความสุขสงบและมีสันดิ
การพัฒนาในลักษณะองค์รวมแบบบูรณาการ คือ การพัฒนาทุกส่วนไปพร้อมกันโดยการพัฒนาแต่ละส่วนนำไปสู่เป้าหมายสุดท้ายร่วมกัน เช่น การ พัฒนาคนจะต้องพัฒนาที่ตัวคนและพัฒนาปัจจัยต่างๆ ที่อยู่รอบตัวคนควบคู่ไป ด้วย ทั้งครอบครัว ชุมชน สภาพแวดล้อมทางสังคม เศรษฐกิจ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ฯลฯ มีการพัฒนาที่เชื่อมโยง เกื้อกูลในทุกส่วนอย่างสมดุล เป็นระบบ เพื่อนำไปสู่การพัฒนาที่สมดุลและยั่งยืนในระยะยาว
การพัฒนาโดยอาศัยการมีส่วนร่วม คือ การพัฒนาที่เน้นให้ทุกฝ่ายในสังคมมีส่วนร่วมในการพัฒนาภายใต้กลไกต่าง ๆ ที่ประสานสอดคล้องกันในลักษณะ หุ้นส่วนทั้งภาครัฐ เอกชน ประชาชน ในระดับต่าง ๆ ทั้งส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค ส่วนท้องถิ่นและชุมชน เป็นการมีส่วนร่วมที่ครบกระบวนการพัฒนา คือร่วมในการคิด การวางแผน การตัดสินใจ การดำเนินการ การปรับปรุงและร่วมในการ ติดตามประเมินผล
3. วัตถุประสงค์และเป้าหมายของการพัฒนาในแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8โดยส่วนรวม
ภายใต้แนวคิดใหม่ของการพัฒนาดังกล่าว แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 ประกอบด้วยวัตถุประสงค์หลัก 5 ประการ โดยมีเป้าหมายสำคัญ ดังนี้
3.1 เพื่อเสริมสร้างศักยภาพของคนทุกคนทั้งในด้านร่างกายและสติปัญญา มีสุขภาพอนามัยที่แข็งแรง
มีความรู้ความสามารถและทักษะในการประกอบ
อาชีพ และสามารถปรับตัวให้ทันต่อกระแสความเปลี่ยนแปลงทั้งทางเศรษฐกิจ สังคม และการปกครอง โดยมีเป้าหมายหลัก คือ
เพิ่มปริมาณการเตรียมพร้อมทุกด้านของเด็กปฐมวัย (0-5 ปี) อย่างมีคุณภาพ