ทำไมเด็กไทยถึงต้องไว้ผมเป็นหย่อมที่กลางศีรษะ? อิหยังวะ
.
การไว้ผมเป็นหย่อมตรงกลางศีรษะของเด็กไทยในโบราณ (ซึ่งมีทั้งทรงผมจุก ผมแกละ ผมเปีย หรือผมโก๊ะ) มีรากฐานมาจาก เหตุผลด้านสุขภาพ ผสมผสานกับ ความเชื่อและกุศโลบาย ของคนสมัยก่อน โดยมีสาเหตุหลักๆ อยู่ 3 เรื่องด้วยกันครับ
1. เหตุผลทางการแพทย์โบราณ (ปกป้องกระหม่อม)
ในวัยทารก กระหม่อม (จุดเชื่อมต่อของกะโหลกศีรษะบริเวณกลางหัว) จะยังไม่ปิดสนิทและมีความบางมาก คนโบราณเชื่อว่าบริเวณนี้เป็นจุดที่อ่อนแอที่สุด หากกระทบความเย็น ลม หรือความชื้น เด็กจะเจ็บป่วยได้ง่าย (เช่น เป็นหวัด หรือ "ซาง")
การโกนผมรอบๆ ออกจนเตียน แต่ เหลือผมหนาๆ ไว้เฉพาะตรงกลาง จึงเป็นการช่วยรักษาความอบอุ่นและปกป้อง "กระหม่อม" ที่ยังไม่แข็งแรงนั้นไม่ให้ได้รับอันตรายจากสภาพอากาศหรือแรงกระแทก
2. ความเชื่อเรื่อง "ขวัญ" และสิ่งลี้ลับ
คนไทยโบราณให้ความสำคัญกับ "ขวัญ" ซึ่งเชื่อว่าเป็นสิ่งไม่มีตัวตนที่สถิตอยู่ประเจำร่างกายมนุษย์ โดยเฉพาะบริเวณกลางศีรษะ หากเด็กตกใจ ผวา หรือเจ็บป่วย เชื่อว่าขวัญจะเตลิดหนีไป การไว้ผมจุกหรือผมหย่อมตรงกลางจึงเป็นการ "ผูกขวัญ" หรือระบุตำแหน่งให้ขวัญอยู่กับเนื้อกับตัว
นอกจากนี้ สมัยก่อนอัตราการเสียชีวิตของเด็กทารกสูงมาก การไว้ผมทรงแปลกๆ อย่างผมจุก ผมแกละ ยังเป็นกุศโลบายหลอกสิ่งลี้ลับหรือภูตผีว่า เด็กคนนี้ไม่น่ารัก ไม่น่าเอาไปเลี้ยง หรือเป็นการแก้เคล็ดให้เด็กเลี้ยงง่ายและอายุยืน
3. เครื่องหมายแสดงการเติบโต (พิธีโกนจุก)
ผมหย่อมนี้จะอยู่กับเด็กไปจนกระทั่งย่างเข้าสู่วัยรุ่น (อายุประมาณ 11-13 ปี) จากนั้นจะมีการจัด "พิธีโกนจุก" ขึ้น ซึ่งถือเป็นพิธีเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญ (Rite of Passage) เพื่อประกาศว่าเด็กคนนั้นได้เติบโตเป็นผู้ใหญ่ พร้อมที่จะเรียนรู้วิชาชีพ ละทิ้งความเป็นเด็ก และเข้าสู่สังคมอย่างเต็มตัว
เกร็ดน่ารู้: เหตุผลที่บางคนไว้จุก บางคนไว้แกละ หรือไว้เปีย มักขึ้นอยู่กับสภาพเส้นผมและรูปร่างหัวของเด็ก หรือบางครั้งพ่อแม่ก็ไปบนบานศาลกล่าวกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ไว้ว่าถ้าลูกหายป่วยจะให้ไว้ทรงนั้นทรงนี้เพื่อเป็นการแก้เคล็ดครับ
.
ทำไมเด็กไทยถึงต้องไว้ผมเป็นหย่อมที่กลางศีรษะ?
ทำไมเด็กไทยถึงต้องไว้ผมเป็นหย่อมที่กลางศีรษะ? อิหยังวะ
.
การไว้ผมเป็นหย่อมตรงกลางศีรษะของเด็กไทยในโบราณ (ซึ่งมีทั้งทรงผมจุก ผมแกละ ผมเปีย หรือผมโก๊ะ) มีรากฐานมาจาก เหตุผลด้านสุขภาพ ผสมผสานกับ ความเชื่อและกุศโลบาย ของคนสมัยก่อน โดยมีสาเหตุหลักๆ อยู่ 3 เรื่องด้วยกันครับ
1. เหตุผลทางการแพทย์โบราณ (ปกป้องกระหม่อม)
ในวัยทารก กระหม่อม (จุดเชื่อมต่อของกะโหลกศีรษะบริเวณกลางหัว) จะยังไม่ปิดสนิทและมีความบางมาก คนโบราณเชื่อว่าบริเวณนี้เป็นจุดที่อ่อนแอที่สุด หากกระทบความเย็น ลม หรือความชื้น เด็กจะเจ็บป่วยได้ง่าย (เช่น เป็นหวัด หรือ "ซาง")
การโกนผมรอบๆ ออกจนเตียน แต่ เหลือผมหนาๆ ไว้เฉพาะตรงกลาง จึงเป็นการช่วยรักษาความอบอุ่นและปกป้อง "กระหม่อม" ที่ยังไม่แข็งแรงนั้นไม่ให้ได้รับอันตรายจากสภาพอากาศหรือแรงกระแทก
2. ความเชื่อเรื่อง "ขวัญ" และสิ่งลี้ลับ
คนไทยโบราณให้ความสำคัญกับ "ขวัญ" ซึ่งเชื่อว่าเป็นสิ่งไม่มีตัวตนที่สถิตอยู่ประเจำร่างกายมนุษย์ โดยเฉพาะบริเวณกลางศีรษะ หากเด็กตกใจ ผวา หรือเจ็บป่วย เชื่อว่าขวัญจะเตลิดหนีไป การไว้ผมจุกหรือผมหย่อมตรงกลางจึงเป็นการ "ผูกขวัญ" หรือระบุตำแหน่งให้ขวัญอยู่กับเนื้อกับตัว
นอกจากนี้ สมัยก่อนอัตราการเสียชีวิตของเด็กทารกสูงมาก การไว้ผมทรงแปลกๆ อย่างผมจุก ผมแกละ ยังเป็นกุศโลบายหลอกสิ่งลี้ลับหรือภูตผีว่า เด็กคนนี้ไม่น่ารัก ไม่น่าเอาไปเลี้ยง หรือเป็นการแก้เคล็ดให้เด็กเลี้ยงง่ายและอายุยืน
3. เครื่องหมายแสดงการเติบโต (พิธีโกนจุก)
ผมหย่อมนี้จะอยู่กับเด็กไปจนกระทั่งย่างเข้าสู่วัยรุ่น (อายุประมาณ 11-13 ปี) จากนั้นจะมีการจัด "พิธีโกนจุก" ขึ้น ซึ่งถือเป็นพิธีเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญ (Rite of Passage) เพื่อประกาศว่าเด็กคนนั้นได้เติบโตเป็นผู้ใหญ่ พร้อมที่จะเรียนรู้วิชาชีพ ละทิ้งความเป็นเด็ก และเข้าสู่สังคมอย่างเต็มตัว
เกร็ดน่ารู้: เหตุผลที่บางคนไว้จุก บางคนไว้แกละ หรือไว้เปีย มักขึ้นอยู่กับสภาพเส้นผมและรูปร่างหัวของเด็ก หรือบางครั้งพ่อแม่ก็ไปบนบานศาลกล่าวกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ไว้ว่าถ้าลูกหายป่วยจะให้ไว้ทรงนั้นทรงนี้เพื่อเป็นการแก้เคล็ดครับ
.