เห็นโครงการ TH-AI Passport ของ สดช. แล้วรู้สึกทั้งว้าวทั้งแปลกใจในเวลาเดียวกันค่ะ
ด้านหนึ่ง มันดูเหมือนเป็นโครงการดี แจก AI Pro/Premium ให้คนไทยใช้ฟรีถึง 5 ล้านคน อายุ 15 ปีขึ้นไป งบประมาณ 1,621 ล้านบาท ฟังดูเหมือนรัฐอยากผลักดันให้คนไทยเข้าถึง AI และแข่งขันกับโลกยุคใหม่ได้
แต่พอลองอ่าน TOR ลึกๆ กลับเริ่มมีคำถามหลายอย่าง โดยเฉพาะเรื่อง “ข้อมูลส่วนบุคคล” และ “เสรีภาพในการคิด”
สิ่งที่ทำให้ดิฉันสะดุดมากคือ ระบบกำหนดให้ผู้ใช้ต้องยืนยันตัวตนผ่าน ThaiD / ทางรัฐ พร้อมตรวจเลขบัตรประชาชนจริงก่อนใช้งาน AI
แปลว่า ทุก prompt หรือทุกคำถามที่เราพิมพ์เข้าไป มันอาจไม่ใช่ anonymous อีกต่อไป
และใน TOR ยังมีข้อความเกี่ยวกับ
การจัดเก็บและวิเคราะห์พฤติกรรมการใช้งาน
การวิเคราะห์แนวโน้มรายบุคคลและรายกลุ่ม
การประเมินความเสี่ยงในการใช้งาน
การตรวจสอบการใช้งานผิดวัตถุประสงค์
ตรงนี้แหละค่ะที่ดิฉันเริ่มรู้สึกว่า มันไม่ใช่แค่ “โครงการแจก AI ฟรี” ธรรมดาอีกต่อไป
เพราะ Generative AI มันไม่เหมือน search engine ทั่วไป คนใช้ AI ถามหลายเรื่องมาก ทั้งเรื่องเรียน เรื่องชีวิต เรื่องความรัก สุขภาพ ความเครียด การเมือง หรือเรื่องที่ไม่กล้าคุยกับใคร
ลองคิดภาพว่า
เด็กถามเรื่องเพศสภาพ
คนทำงานถามเรื่องลาออก
คนถามเรื่องการเมือง
คนถามปัญหาชีวิตส่วนตัว
แล้วข้อมูลเหล่านี้ถูกผูกกับเลขบัตรประชาชนจริงทั้งหมด
แน่นอน รัฐอาจบอกว่าเป็นเรื่องความปลอดภัยหรือการป้องกัน misuse ซึ่งก็เข้าใจได้ระดับหนึ่ง
แต่คำถามคือ
ใครนิยามว่าอะไรคือ “ผิดวัตถุประสงค์”
ข้อมูลถูกเก็บไว้นานแค่ไหน
ใครเข้าถึงได้บ้าง
มี audit อิสระไหม
หลังจบโครงการลบข้อมูลจริงหรือไม่
ถ้าระบบประเมินว่าเรา “เสี่ยง” เรามีสิทธิอุทธรณ์ไหม
อีกประเด็นที่น่าสนใจคือ งบ 1,621 ล้านบาท ใช้ได้แค่ 1 ปี และดูเหมือนเป็นการซื้อสิทธิ์ใช้งานจากต่างประเทศเป็นหลัก ขณะที่เกณฑ์ TOR หลายข้อก็ดูเหมือนเอื้อผู้เล่นรายใหญ่พอสมควร
ทั้งหมดนี้ดิฉันไม่ได้สรุปว่าโครงการไม่ดีนะคะ
AI เป็นสิ่งจำเป็น และดิฉันเห็นด้วยที่รัฐควรสนับสนุนให้ประชาชนเข้าถึงเทคโนโลยี
แต่สิ่งที่ควรถามคือ เราจะสร้าง AI ecosystem แบบไหน
แบบที่ช่วยให้คน “กล้าคิด กล้าถาม กล้าเรียนรู้”
หรือแบบที่ทำให้คนเริ่มรู้สึกว่า ทุกคำถามมีคนมองอยู่ข้างหลัง
เรื่องนี้อาจไม่ใช่แค่เรื่องเทคโนโลยีแล้ว แต่เป็นเรื่องความไว้ใจระหว่างรัฐกับประชาชนด้วยค่ะ
https://www.facebook.com/share/p/1HmkB5CrqL/ 
1,621 ล้านบาท แจก AI ฟรีให้คนไทย 5 ล้านคน …แลกกับการเก็บทุกคำถามผูกกับเลขบัตรประชาชนจริง ?
ด้านหนึ่ง มันดูเหมือนเป็นโครงการดี แจก AI Pro/Premium ให้คนไทยใช้ฟรีถึง 5 ล้านคน อายุ 15 ปีขึ้นไป งบประมาณ 1,621 ล้านบาท ฟังดูเหมือนรัฐอยากผลักดันให้คนไทยเข้าถึง AI และแข่งขันกับโลกยุคใหม่ได้
แต่พอลองอ่าน TOR ลึกๆ กลับเริ่มมีคำถามหลายอย่าง โดยเฉพาะเรื่อง “ข้อมูลส่วนบุคคล” และ “เสรีภาพในการคิด”
สิ่งที่ทำให้ดิฉันสะดุดมากคือ ระบบกำหนดให้ผู้ใช้ต้องยืนยันตัวตนผ่าน ThaiD / ทางรัฐ พร้อมตรวจเลขบัตรประชาชนจริงก่อนใช้งาน AI
แปลว่า ทุก prompt หรือทุกคำถามที่เราพิมพ์เข้าไป มันอาจไม่ใช่ anonymous อีกต่อไป
และใน TOR ยังมีข้อความเกี่ยวกับ
การจัดเก็บและวิเคราะห์พฤติกรรมการใช้งาน
การวิเคราะห์แนวโน้มรายบุคคลและรายกลุ่ม
การประเมินความเสี่ยงในการใช้งาน
การตรวจสอบการใช้งานผิดวัตถุประสงค์
ตรงนี้แหละค่ะที่ดิฉันเริ่มรู้สึกว่า มันไม่ใช่แค่ “โครงการแจก AI ฟรี” ธรรมดาอีกต่อไป
เพราะ Generative AI มันไม่เหมือน search engine ทั่วไป คนใช้ AI ถามหลายเรื่องมาก ทั้งเรื่องเรียน เรื่องชีวิต เรื่องความรัก สุขภาพ ความเครียด การเมือง หรือเรื่องที่ไม่กล้าคุยกับใคร
ลองคิดภาพว่า
เด็กถามเรื่องเพศสภาพ
คนทำงานถามเรื่องลาออก
คนถามเรื่องการเมือง
คนถามปัญหาชีวิตส่วนตัว
แล้วข้อมูลเหล่านี้ถูกผูกกับเลขบัตรประชาชนจริงทั้งหมด
แน่นอน รัฐอาจบอกว่าเป็นเรื่องความปลอดภัยหรือการป้องกัน misuse ซึ่งก็เข้าใจได้ระดับหนึ่ง
แต่คำถามคือ
ใครนิยามว่าอะไรคือ “ผิดวัตถุประสงค์”
ข้อมูลถูกเก็บไว้นานแค่ไหน
ใครเข้าถึงได้บ้าง
มี audit อิสระไหม
หลังจบโครงการลบข้อมูลจริงหรือไม่
ถ้าระบบประเมินว่าเรา “เสี่ยง” เรามีสิทธิอุทธรณ์ไหม
อีกประเด็นที่น่าสนใจคือ งบ 1,621 ล้านบาท ใช้ได้แค่ 1 ปี และดูเหมือนเป็นการซื้อสิทธิ์ใช้งานจากต่างประเทศเป็นหลัก ขณะที่เกณฑ์ TOR หลายข้อก็ดูเหมือนเอื้อผู้เล่นรายใหญ่พอสมควร
ทั้งหมดนี้ดิฉันไม่ได้สรุปว่าโครงการไม่ดีนะคะ
AI เป็นสิ่งจำเป็น และดิฉันเห็นด้วยที่รัฐควรสนับสนุนให้ประชาชนเข้าถึงเทคโนโลยี
แต่สิ่งที่ควรถามคือ เราจะสร้าง AI ecosystem แบบไหน
แบบที่ช่วยให้คน “กล้าคิด กล้าถาม กล้าเรียนรู้”
หรือแบบที่ทำให้คนเริ่มรู้สึกว่า ทุกคำถามมีคนมองอยู่ข้างหลัง
เรื่องนี้อาจไม่ใช่แค่เรื่องเทคโนโลยีแล้ว แต่เป็นเรื่องความไว้ใจระหว่างรัฐกับประชาชนด้วยค่ะ
https://www.facebook.com/share/p/1HmkB5CrqL/