ไข่ เป็นอาหารที่เข้าถึงได้ง่าย และมีสารอาหารที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกายมากมาย ทั้งโปรตีนคุณภาพดี กรดอะมิโน กรดไขมันจำเป็น สารต้านอนุมูลอิสระ วิตามิน และแร่ธาตุต่างๆ
ปัจจุบันมีคำแนะนำจากปริมาณสารอาหารอ้างอิงที่ควรได้รับประจำวันสำหรับคนไทย พ.ศ. 2563 ว่า “เด็กกำลังเจริญเติบโต ผู้ใหญ่ และผู้สูงอายุที่ไม่มีปัญหาสุขภาพเกี่ยวกับปริมาณคอเลสเตอรอลในเลือดสูง ทานไข่ได้วันละ 1 ฟอง ผู้ที่มีปัญหาไขมันเลืดสูง ควรทานไข่ สัปดาห์ละ 2 - 3 ฟอง”
เมื่อก่อนเราจะทราบกันดีว่า ควรจำกัดการทานไข่เพียง 2 - 3 ฟอง/สัปดาห์ (ไข่ไก่ 1 ฟอง มีคอเลสเตอรอล 214 มิลลิกรัม) เพราะมีคำแนะนำสำหรับคนไทยและทั่วโลกว่า ควรได้รับคอเลสเตอรอลไม่เกิน 300 มก./วัน แต่เมื่อ พ.ศ.2558 มีการเปลี่ยนแปลงคำแนะนำการบริโภคอาหารของประเทศสหรัฐอเมริกา (Dietary Guidelines Advisory Committee 2015) ครั้งใหญ่ว่า ไม่มีการจำกัดปริมาณคอเลสเตอรอลจากในอาหาร รวมถึงปริมาณไข่ เพราะไม่ได้สัมพันธ์กับคอเลสเตอรอลในเลือดที่สูงขึ้น อันเป็นตัวชี้วัดถึงความเสี่ยงการเกิด โรคหัวใจและหลอดเลือด (Cardiovascular disease) รวมถึง โรครหลอดเลือดสมอง (Stroke) รวมถึงมีงานวิจัยมาสนับสนุนข้อมูลนี้
แต่ปัญหาที่พบปัจจุบันคือ การใช้น้ำมัน และการได้รับไขมันจากแหล่งอื่นๆ ที่ทำให้ได้รับ ไขมันอิ่มตัว ที่มากกว่าร้อยละ 10 ของพลังงานทั้งวันที่ควรได้รับ หรือการได้รับ ไขมันทรานส์ มากเกินไป รวมถึงการได้รับไขมันโดยรวมมากเกินที่ร่างกายต้องการ เป็นตัวการทำให้ระดับคอเลสเตอรอลในเลือดสูงจนเป็นผลเพิ่มความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจและสมองได้ จึงสรุปได้ว่าไข่ไม่ได้เป็นตัวการหลักที่ทำให้คอเลสเตอรอลในเลือดสูงขึ้น แต่ควรระวังวิธีการปรุงประกอบอาหาร และการบริโภคโดยรวมต่อวัน
สำหรับจำนวนไข่ที่เหมาะสมนั้น งานวิจัยโดยส่วนมากมีแนวโน้มค่าเฉลี่ยการบริโภคไม่สูงนัก คือน้อยกว่าเท่ากับ 1 ฟอง/วัน จึงมักเทียบเพียงระหว่าง 1 ฟอง/วัน กับ 1 ฟอง/เดือน หรือช่วงแคบกว่านี้ แต่เมื่อนำมาเปรียบเทียบ และตัดปัจจัยอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ก็ได้พบว่า แม้จะทานไข่ถึง 1 ฟอง/วัน ก็ไม่ได้สัมพันธ์กับการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจเพิ่มขึ้นแต่อย่างใด และมีแนวโน้มที่จะลดความเสี่ยงการเกิดโรคหลอดเลือดสมองอย่างมีนัยสำคัญ
ในขณะที่ผู้ที่มีโรคประจำตัวเป็นเบาหวาน หากทานไข่มากกว่า 3 ฟอง/สัปดาห์ อาจเพิ่มความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจและสมองได้ แต่ก็ยังไม่ได้มีผลที่แน่ชัดนักว่าจะเป็นผลมาจากไข่ เพราะภาวะของโรคนี้ สามารถส่งผลต่อการใช้คอเลสเตอรอลในร่างกายได้เช่นกัน รวมถึงยังมีงานวิจัยในผู้เป็นเบาหวานเพียงระยะสั้น และจำนวนคนน้อยเป็นส่วนใหญ่ ส่วนงานวิจัยล่าสุดพบว่า ในชาวเอเชียนั้น การทานไข่เพิ่มขึ้นถึง 1 ฟอง/วัน อาจลดความเสี่ยง โรครหลอดเลือดหัวใจ ได้เล็กน้อย แต่ก็ยังต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมต่อไป เพราะงานของชาวเอเชียมักทำในกลุ่มคนเมืองเป็นหลัก ประชากรไม่หลากหลายเพียงพอ ส่วนความสัมพันธ์กับโรคเบาหวานก็ยังเป็นที่ถกเถียงต่อไปเช่นกัน โดยสรุปจากงานวิจัยที่เชื่อถือได้ในปัจจุบัน จึงมีผลรับรองเพียงว่า 1 ฟอง/วัน คือปริมาณที่ยังไม่ได้ส่งผลต่อร่างกาย แต่หากมีโรคประจำตัวอาจต้องพิจารณาลดลง 2 - 3 วัน ร่วมกับการระวังการได้ไขมันเกินจากแหล่งต่างๆ บริโภคอาหารตามแบบธงโภชนาการ หรือจานสุขภาพ หรือตามที่แพทย์/นักกำหนดอาหารแนะนำ
ในหนึ่งวัน เราควรทานไข่กี่ฟอง?