ครั้งหนึ่ง CIA เคยฝึกแมวให้เป็นสายลับในยุคสงครามเย็น

.
.

โครงการ Acoustic Kitty
จบลงอย่างที่ไม่สมปรารถนาตามความคาดหวัง

นี่คือฉากละคร

ชายคนหนึ่งสวมเสื้อโค้ทกันฝนและหมวกเฟโดรา
นั่งอยู่บนม้านั่งในสวนสาธารณะ
มองขึ้นจากหนังสือพิมพ์เป็นระยะ ๆ
เพื่อเหลือบมองผู้คนที่เดินผ่านไปมา
แมวจรจัดตัวหนึ่งเดินผ่านมา
มันถูตัวกับขาของชายคนนั้น
เขาจึงลูบมันอย่างเหม่อลอย
และยังคงมองไปรอบ ๆ อย่างกังวลใจ

ในที่สุด ชายอีกคนหนึ่งก็มาถึง
พร้อมกระเป๋าเอกสารในมือ
เขามานั่งลงข้าง ๆ ชายที่ถือหนังสือพิมพ์
พวกเขาพูดคุยกันเล็กน้อยเป็นภาษารัสเซีย
จากนั้นชายคนที่สองก็พูดขึ้น
ก่อนจะทิ้งกระเป๋าเอกสารไว้
ชายคนแรกนั่งอยู่ครู่หนึ่ง
จากนั้นก็หยิบกระเป๋าเอกสาร
แล้วเดินจากไปในทิศทางตรงกันข้าม

เราจะไม่มีวันรู้ว่าทั้งสองคนนี้
กำลังวางแผนชั่วร้ายอะไรอยู่ หรือเราจะได้รู้
แมวน่ารักตัวนั้นอาจจะรวบรวม
ข้อมูลสำคัญอะไรได้บ้างหรือเปล่า
.
.

แม้ว่า  CIA
จะพยายามอย่างเต็มที่ในช่วงสงครามเย็น
แต่การใช้แมวเป็นสายลับ
กลับกลายเป็นความล้มเหลว
อย่างไม่น่าแปลกใจและน่าขบขัน

การควบคุมแมวเพื่อความมั่นคงของชาติ

ทศวรรษ 1960
เป็นช่วงเวลาที่วุ่นวายสำหรับ CIA
เมื่อพวกเขาไม่ได้วิวาทะใส่กันเอง
หรือพยายามใช้ซิการ์ระเบิด
Exploding Cigar
เพื่อลอบสังหาร Fidel Castro
เจ้าหน้าที่ของหน่วยงานก็กำลังสำรวจ
วิธีการจารกรรมแบบใหม่ ๆ
เช่น โครงการ Acoustic Kitty

ภารกิจคือ การใช้สัตว์ที่ขึ้นชื่อเรื่องความร่วมมือ
เชื่อฟัง และ ไม่ดื้อรั้นอย่างแมวบ้าน
เพื่อพยายามรวบรวมข้อมูลจากสถานทูตโซเวียต

ภาพถ่ายขาวดำทางประวัติศาสตร์
ของงานเลี้ยงอย่างเป็นทางการ
ที่จัดขึ้นที่สถานทูตโซเวียตในวอชิงตัน ดี.ซี.
แขกหลายสิบคนในชุดสูท และ ชุดค็อกเทล
เต็มห้องบอลรูมที่ตกแต่งอย่างหรูหรา
มีเสาปิดทองและโคมระย้าคริสตัลขนาดใหญ่
ภาพเหมือนขนาดใหญ่ของโจเซฟ สตาลิน
ในชุดทหารที่ใส่กรอบไว้โดดเด่น
อยู่บนผนังกลาง มองลงมายังฝูงชนที่มารวมตัวกัน
.
.

ภายใต้ภาพเหมือนขนาดใหญ่ของ
โจเซฟ สตาลิน ผู้นำเผด็จการรัสเซีย
ผู้ปกปิดการตายของ Adolf Hitler กับ Eva ภริยา
ทำให้ฝ่ายสัมพันธมิตรพะวักพะวง ไม่สนใจรัสเซีย
จึงมีเวลาเก็บกวาดทรัพย์สิน นักวิทยาศาวฝสตร์
พากลับไปพัฒนาสหภาพโซเวียต (รัสเซีย)

ผู้ร่วมงานเลี้ยงในวอชิงตันกำลังรวมตัวกัน
ในงานเลี้ยงรับรองที่สถานทูตรัสเซีย
เพื่อเฉลิมฉลองการปฏิวัติรัสเซีย
เมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน 1950
ใต้ภาพเหมือนของสตาลินโดยตรง
จะเห็นนักร้อง Paul Robeson
© Bettmann / Contributor / Getty Images Bettmann
.
.

การใช้สัตว์เพื่อสอดแนมสถานทูต
อาจเป็นความคิดที่ใช้ได้ผลหรือไม่ก็ได้
แต่ CIA ทำให้เรื่องยากลำบาก
สำหรับพวกตนเองอย่างมาก
ด้วยการเลือกสัตว์สำหรับภารกิจนี้

ไม่น่าแปลกใจเลย
ที่โครงการ Acoustic Kitty ล้มเหลว
ส่วนใหญ่เป็นเพราะ
ในข่าวที่จะทำให้เจ้าของแมวทุกคนตกใจ
แมวที่ถูกเลือกสำหรับภารกิจนี้
ปฏิเสธที่จะทำในสิ่งที่มันควรทำ

“ เราไม่เคยพบสัตว์ที่เราฝึกไม่ได้ ”

ไม่ชัดเจนว่าเกิดอะไรขึ้นกันแน่
ส่วนใหญ่เป็นเพราะรายงานที่ขัดแย้งกัน
จากแหล่งข้อมูลหลักสองแหล่งเกี่ยวกับโครงการนี้
คนแรกคือ อดีตเจ้าหน้าที่ CIA
Victor Marchetti
ซึ่งได้พูดคุยเกี่ยวกับโครงการนี้
ในการสัมภาษณ์กับ Adam Curtis
ผู้สร้างภาพยนตร์สารคดีชาวอังกฤษ
ในภาพยนตร์เรื่อง
You Have Used Me As a Fish Long Enough
คนที่สองคือผู้ฝึกสัตว์ Bob Bailey
ซึ่งให้สัมภาษณ์กับนิตยสาร Smithsonian
เกี่ยวกับโครงการนี้ในปี 2013

.
.


ทั้ง Victor Marchetti กับ Bob Bailey
ทั้งคู่ต่างเห็นพ้องกันว่า
แมวตัวนั้นถูกเปลี่ยนให้กลายเป็นวิทยุเดินได้
โดยมีเครื่องส่งสัญญาณฝังอยู่ในท้องของมัน

Victor Marchetti เล่าว่าในภารกิจแรกของเขา
แมวตัวนั้นถูกรถชนก่อนที่จะไปถึงเป้าหมาย

แต่ Bob Bailey มีความเห็นแย้งในเรื่องนี้
และยืนยันว่าถึงแม้จะฟังดูไร้สาระ
และพูดตามตรงคือโหดร้าย
โครงการนี้ก็ไม่ได้ล้มเหลวโดยสิ้นเชิง
“ เราไม่เคยพบสัตว์ตัวไหนที่เราฝึกไม่ได้
เราพบว่าเราสามารถฝึกแมวให้ฟังเสียงได้…
เราพบว่าแมวจะฟังเสียงคนมากขึ้นเรื่อย ๆ
และฟังสิ่งอื่นๆ น้อยลง ”
ทั้งยังยืนยันว่า Acoustic Kitty
เป็น โครงการที่จริงจัง

แหล่งข้อมูลอื่นเพียงแหล่งเดียว
ที่มีเกี่ยวกับโครงการนี้คือ
เอกสารของ CIA ชื่อ Views on Trained Cats
ซึ่งสามารถเข้าถึงได้แต่ถูกตัดทอนไปมาก
ผ่านทาง หอจดหมายเหตุความมั่นคงแห่งชาติ
ที่ George Washington University

เอกสารดังกล่าวระบุว่า
“ เป็นไปได้จริง ๆ…”
แต่ส่วนที่เหลือของประโยคถูกตัดทอน
ประโยคถัดไปประกาศว่า
สิ่งที่เป็นไปได้จริง ๆ นั้น
ไม่ว่าจะเป็นอะไรก็ตาม ก็เป็น
“ ความสำเร็จทางวิทยาศาสตร์ที่น่าทึ่ง ” และ
“ งานที่ทำเกี่ยวกับปัญหานี้ตลอดหลายปีที่ผ่านมา
สะท้อนให้เห็นถึงความดีความชอบอย่างมาก
ของบุคลากรที่ชี้นำมัน ” (ไม่ได้ระบุชื่อบุคลากร)

อย่างไรก็ตาม ในท้ายที่สุด
เอกสารสรุปว่าในขณะที่
“ แมวสามารถฝึกให้เคลื่อนที่
ในระยะทางสั้น ๆ ได้จริง ๆ ”
แต่ทั้งหมดนี้ก็เป็นทางตัน  
​​“ โครงการนี้จะไม่เหมาะสมกับ
ความต้องการเฉพาะทางของเราในทางปฏิบัติ ”
.
.

ทำไมแมวถึงฝึกยากนัก

ใครก็ตามที่อ่านเกี่ยวกับโครงการนี้
คงเห็นใจแมว ที่ไม่สนใจความต้องการ
เฉพาะทางของคนเราเลย
แต่ถึงกระนั้น ทำไมแมวถึงไม่เต็มใจ
ที่จะทำอะไรก็ตามที่คนเราต้องการ
ท้ายที่สุดแล้ว แตกต่างจากสุนัข
สุนัขนั้นอยากทำให้เจ้าของพอใจเป็นอย่างยิ่ง
แล้วทำไมแมวถึง...ยากจังฮู่

Stephen Quandt
นักพฤติกรรมแมวมืออาชีพจากนิวยอร์กซิตี้
บอกกับนิตยสาร Popular Science ว่า
มีความแตกต่างที่สำคัญระหว่าง
เพื่อนที่ดีที่สุดของคนเรา
เช่น สุนัข กับ แมวบ้านธรรมดา ๆ

ในทางตรงกันข้าม
สุนัขถูกเพาะพันธุ์อย่างตั้งใจ
เพื่อวัตถุประสงค์ที่หลากหลาย
ตั้งแต่ต้อนแกะไปจนถึงคาบเหยื่อ
และช่วยเหลือคนตาบอด
การฝึกสุนัขให้ทำงานเหล่านี้
ต้องอาศัยปฏิสัมพันธ์อย่างมาก
ในขณะที่แมวมีหน้าที่เพียงอย่างเดียว
คือ การกำจัดสัตว์รบกวน
และพวกมันก็ทำหน้าที่นี้
อย่างกระตือรือร้นอยู่แล้ว

วิธีฝึกแมวให้เป็นสายลับในยุคสงครามเย็น

ด้วยเหตุนี้ จึงไม่น่าแปลกใจ
ที่แมวที่ถูกเลือกสำหรับ Acoustic Kitty
แมวจะแสดงความสนใจเพียงเล็กน้อย
ในการสอดแนมใคร ไม่ว่าจะเป็น
นักการทูตโซเวียตหรือคนอื่น ๆ
โชคดีที่ยุคของการปฏิบัติการลับ
โดยใช้แมวน่าจะผ่านพ้นไปแล้ว
ในปัจจุบัน การใช้โดรนขนาดเล็ก
หรืออะไรทำนองนั้นก็ทำได้ง่ายเช่นกัน
แต่ถึงกระนั้น หาก Stephen Quandt
ต้องฝึกแมวให้ไปดักฟังสายลับโซเวียต
ท่านจะทำได้อย่างไร

“ ผมคงจะพยายามหาแมวที่เป็นมิตรจริง ๆ
ในอุดมคติแล้ว แมวควรจะคุ้นเคยกับคนเหล่านั้น
เพราะในสถานการณ์นี้เป็นไปไม่ได้
ที่จะทำเช่นนั้น (ฝึกแมวให้เป็นสายลับ)
จึงต้องหันไปใช้แรงจูงใจสากล
อาหาร  ถ้าสายลับอยู่ข้างนอก
บางทีพวกแมวอาจจะปิกนิกกันบ้าง
ดังนั้น ผมจะพยายามทำให้แน่ใจว่าแมวหิว ”
.
.

วิธีที่ดีที่สุดในการฝึกแมวคืออะไร

โดยทั่วไปแล้ว ท่านบอกว่า
มีวิธีการฝึกแมวที่ใช้กันทั่วไป
สำหรับแมวที่แสดงในภาพยนตร์
แสดงในคณะละครสัตว์ ฯลฯ
และ วิธีนั้นเกี่ยวข้องกับอุปกรณ์
ที่เรียกว่า Clicker  

“ ถ้าคุณให้ขนมแมวทันที
ที่มันทำในสิ่งที่คุณต้องการ
สมองขนาดเท่าลูกวอลนัทของแมว
จะเชื่อมโยงและมันจะพูดว่า
“ โอ้ ขนม ! ”

ถ้าคุณให้ขนมพร้อมกับเสียง
แมวจะเริ่มเชื่อมโยงเสียงกับขนม
สถานการณ์แบบ Pavlovian
เรียกว่า Click แล้วให้ขนม
เสียง Click กลายเป็นตัวบ่งชี้รางวัล
และในที่สุดมันก็กลายเป็นรางวัลชั่วคราว
แมวรู้ว่าขนมกำลังจะมา ”
.
.

เมื่อแมวเรียนรู้ที่จะเชื่อมโยง
เสียง Click กับรางวัลแล้ว
การสร้างความเชื่อมโยงระหว่างรางวัลนั้น
กับพฤติกรรมที่ต้องการก็จะง่ายขึ้น
Click ข่วนเสา แทนที่จะข่วนโซฟา  
Click ไม่ไปข่วนเพื่อนขณะที่กำลังฉี่
Click แอบเอาโค้ดนิวเคลียร์
จากชายในเสื้อโค้ท
คนที่กำลังอ่านหนังสือพิมพ์กลับหัว
.
.

นี่คือวิธีที่เราได้แมวอย่าง Owlkitty
ที่ได้รับความนิยมในอินเทอร์เน็ต
ซึ่งการปรากฏตัวของมันในวิดีโอ
เลียนแบบภาพยนตร์ฟอร์มยักษ์
กลายเป็นตำนานใน YouTube
มันถูกใช้ในการฝึกในโครงการ
Acoustic Kitty ด้วยหรือไม่
เราจะไม่มีวันรู้ และหวังว่า
เราจะไม่มีเหตุผลใด ๆ
ที่จะต้องหาคำตอบอีกต่อไป
.

เรียบเรียง/ที่มา

Popularscience
Smithsonian
.