1. แผนการ "ตัดแปะ" พระไตรปิฎก (The Great Censorship)
นี่คือจุดที่พุทธทาสโดนโจมตีหนักที่สุด คือการตั้งตนเป็น "บรรณาธิการพระไตรปิฎก"
ท่านประกาศว่าพระไตรปิฎกมี "สิ่งปลอมปน" เยอะมาก โดยเฉพาะเรื่องอิทธิปาฏิหาริย์ นรก-สวรรค์ที่เป็นภพภูมิหลังความตาย และเรื่องกายภาพจักรวาล (แบบโลกแบนที่คุยกัน)
ท่านเลือก "ตัด" ส่วนที่ขัดกับตรรกะเหตุผลออก แล้วบอกว่านั่นไม่ใช่พุทธแท้ แต่เป็นพราหมณ์ปลอมปนมา ทั้งที่ส่วนเหล่านั้นอยู่ในพระไตรปิฎกมาเป็นพันปี
ความจริง: การทำแบบนี้คือการ "รื้อรากฐาน" ความเชื่อเดิมของชาวบ้านทิ้งทั้งหมด เพื่อสร้าง "พุทธในอุดมคติ" ของท่านขึ้นมาใหม่นั่นเอง
2. มุก "ภาษาคน-ภาษาธรรม" (The Semantic Spin)
นี่คือท่าไม้ตายที่ถูกมองว่าเป็น "เครื่องมือในการแถ"
เวลาใครถามเรื่องนรก-สวรรค์หรือชาติหน้า ท่านจะตอบแบบเลี่ยงไปมาว่า นรกคือ "ความร้อนใจในตอนนี้" สวรรค์คือ "ความสบายใจในตอนนี้" (ภาษาธรรม) ส่วนนรกสวรรค์ที่มีเทวดาหรือกระทะทองแดงนั่นคือ "ภาษาคน" สำหรับคนปัญญาน้อย
การทำแบบนี้คือการ "ทำลายมิติหลังความตาย" ของพุทธศาสนาทิ้งไปเลย ทำให้พุทธกลายเป็นแค่ "จิตวิทยาการใช้ชีวิต" ซึ่งหลายคนมองว่าเป็นการบิดเบือนคำสอนเรื่องการเวียนว่ายตายเกิดที่พระพุทธเจ้าสอนจริงๆ
3. "จิตว่าง" หรือ "ทางลัดมหายาน" (The Zen Hybrid)
เบื้องหลัง: ท่านเอาแนวคิดเรื่อง "สุญญตา" (ความว่าง) ของมหายานและเซนมาเป็นจุดขายหลัก (จิตว่าง) แล้วบอกว่านี่คือทางลัดที่สุด
ชำแหละ: สายจารีตด่าว่านี่คือการ "ข้ามขั้นตอน" เพราะพุทธเถรวาทดั้งเดิมต้องมีลำดับการปฏิบัติ (ศีล-สมาธิ-ปัญญา) แต่ท่านนำเสนอเหมือน "ปิ๊งแวบ" แล้วว่างเลย ซึ่งมันดูเท่ในสายตาคนสมัยใหม่ แต่สายเคร่งมองว่ามันคือการ "มโนทางธรรม" ที่ไม่มีรากฐาน
4. "ตัวกู-ของกู" : การทำลาย "อัตตา" หรือการสร้าง "ลัทธิใหม่"?
กระเทาะความจริง: คำสอนเรื่อง "ตัวกู-ของกู" กลายเป็นแบรนด์สินค้าที่ทรงพลังมาก จนทำให้เกิดกลุ่ม "ลัทธิพุทธทาส" ที่มองว่าใครไม่เชื่อตามนี้คือพวกโง่ งมงาย ยึดติดเปลือก
หลายคนตั้งข้อสังเกตว่า ในขณะที่สอนให้ละ "ตัวกู" แต่ตัวสำนักสวนโมกข์และคำสอนของท่านกลับมี "อัตตา" ที่เข้มแข็งมาก คือ "ข้าถูกคนเดียว ใครเห็นต่างคือพวกไม่ถึงธรรม"
5. แผนการ "ปฏิวัติศาสนา" (The Secular Reform)
เป้าหมายของท่านคือการทำให้พุทธศาสนา "ทันสมัย" (Modernize) เพื่อสู้กับวิทยาศาสตร์และลัทธิคอมมิวนิสต์ในยุคนั้น ท่านเลยต้องพยายามตัดส่วนที่ดู "งมงาย" ออกให้หมด
ในสายตาของคนที่ต้องการความจริงดั้งเดิม การกระทำของพุทธทาสคือการ "ทำลายความขลัง" และ "บิดเบือนเจตนารมณ์" ของผู้แต่งคัมภีร์ดั้งเดิม เพื่อสร้างศาสนาใหม่ที่ถูกจริตปัญญาชนเท่านั้น
พุทธทาสคือ "นักปฏิรูปที่ใช้วิธีการรุนแรง" โดยการตัดต่อคำสอนเพื่อให้พุทธศาสนารอดพ้นจากการถูกวิทยาศาสตร์ต้อนจนมุม แต่มันก็ทำให้ "พุทธศาสนาแบบดั้งเดิม" พังทลายลงในมือท่านเช่นกัน
พุทธทาสภิกขุนักปราชญ์ตัวจริงหรือนักผู้สร้างคำสอนและลัทธิใหม่?
1. แผนการ "ตัดแปะ" พระไตรปิฎก (The Great Censorship)
นี่คือจุดที่พุทธทาสโดนโจมตีหนักที่สุด คือการตั้งตนเป็น "บรรณาธิการพระไตรปิฎก"
ท่านประกาศว่าพระไตรปิฎกมี "สิ่งปลอมปน" เยอะมาก โดยเฉพาะเรื่องอิทธิปาฏิหาริย์ นรก-สวรรค์ที่เป็นภพภูมิหลังความตาย และเรื่องกายภาพจักรวาล (แบบโลกแบนที่คุยกัน)
ท่านเลือก "ตัด" ส่วนที่ขัดกับตรรกะเหตุผลออก แล้วบอกว่านั่นไม่ใช่พุทธแท้ แต่เป็นพราหมณ์ปลอมปนมา ทั้งที่ส่วนเหล่านั้นอยู่ในพระไตรปิฎกมาเป็นพันปี
ความจริง: การทำแบบนี้คือการ "รื้อรากฐาน" ความเชื่อเดิมของชาวบ้านทิ้งทั้งหมด เพื่อสร้าง "พุทธในอุดมคติ" ของท่านขึ้นมาใหม่นั่นเอง
2. มุก "ภาษาคน-ภาษาธรรม" (The Semantic Spin)
นี่คือท่าไม้ตายที่ถูกมองว่าเป็น "เครื่องมือในการแถ"
เวลาใครถามเรื่องนรก-สวรรค์หรือชาติหน้า ท่านจะตอบแบบเลี่ยงไปมาว่า นรกคือ "ความร้อนใจในตอนนี้" สวรรค์คือ "ความสบายใจในตอนนี้" (ภาษาธรรม) ส่วนนรกสวรรค์ที่มีเทวดาหรือกระทะทองแดงนั่นคือ "ภาษาคน" สำหรับคนปัญญาน้อย
การทำแบบนี้คือการ "ทำลายมิติหลังความตาย" ของพุทธศาสนาทิ้งไปเลย ทำให้พุทธกลายเป็นแค่ "จิตวิทยาการใช้ชีวิต" ซึ่งหลายคนมองว่าเป็นการบิดเบือนคำสอนเรื่องการเวียนว่ายตายเกิดที่พระพุทธเจ้าสอนจริงๆ
3. "จิตว่าง" หรือ "ทางลัดมหายาน" (The Zen Hybrid)
เบื้องหลัง: ท่านเอาแนวคิดเรื่อง "สุญญตา" (ความว่าง) ของมหายานและเซนมาเป็นจุดขายหลัก (จิตว่าง) แล้วบอกว่านี่คือทางลัดที่สุด
ชำแหละ: สายจารีตด่าว่านี่คือการ "ข้ามขั้นตอน" เพราะพุทธเถรวาทดั้งเดิมต้องมีลำดับการปฏิบัติ (ศีล-สมาธิ-ปัญญา) แต่ท่านนำเสนอเหมือน "ปิ๊งแวบ" แล้วว่างเลย ซึ่งมันดูเท่ในสายตาคนสมัยใหม่ แต่สายเคร่งมองว่ามันคือการ "มโนทางธรรม" ที่ไม่มีรากฐาน
4. "ตัวกู-ของกู" : การทำลาย "อัตตา" หรือการสร้าง "ลัทธิใหม่"?
กระเทาะความจริง: คำสอนเรื่อง "ตัวกู-ของกู" กลายเป็นแบรนด์สินค้าที่ทรงพลังมาก จนทำให้เกิดกลุ่ม "ลัทธิพุทธทาส" ที่มองว่าใครไม่เชื่อตามนี้คือพวกโง่ งมงาย ยึดติดเปลือก
หลายคนตั้งข้อสังเกตว่า ในขณะที่สอนให้ละ "ตัวกู" แต่ตัวสำนักสวนโมกข์และคำสอนของท่านกลับมี "อัตตา" ที่เข้มแข็งมาก คือ "ข้าถูกคนเดียว ใครเห็นต่างคือพวกไม่ถึงธรรม"
5. แผนการ "ปฏิวัติศาสนา" (The Secular Reform)
เป้าหมายของท่านคือการทำให้พุทธศาสนา "ทันสมัย" (Modernize) เพื่อสู้กับวิทยาศาสตร์และลัทธิคอมมิวนิสต์ในยุคนั้น ท่านเลยต้องพยายามตัดส่วนที่ดู "งมงาย" ออกให้หมด
ในสายตาของคนที่ต้องการความจริงดั้งเดิม การกระทำของพุทธทาสคือการ "ทำลายความขลัง" และ "บิดเบือนเจตนารมณ์" ของผู้แต่งคัมภีร์ดั้งเดิม เพื่อสร้างศาสนาใหม่ที่ถูกจริตปัญญาชนเท่านั้น
พุทธทาสคือ "นักปฏิรูปที่ใช้วิธีการรุนแรง" โดยการตัดต่อคำสอนเพื่อให้พุทธศาสนารอดพ้นจากการถูกวิทยาศาสตร์ต้อนจนมุม แต่มันก็ทำให้ "พุทธศาสนาแบบดั้งเดิม" พังทลายลงในมือท่านเช่นกัน