เวลาพูดถึงเรื่อง AI จะแย่งงานคน หลายคนมักโฟกัสไปที่ว่า “มันแทนคนไม่ได้หรอก งานหลายอย่างยังต้องมีคนควบคุมอยู่ดี” หรือ “AI ก็แค่เครื่องมือช่วยเพิ่มประสิทธิภาพ ไม่ได้มาแทนมนุษย์”
ซึ่งผมก็เห็นด้วยระดับหนึ่งนะครับ ว่า AI คงไม่ได้แทนคน 100% แบบหายไปหมดทั้งแผนก แต่ประเด็นที่ผมรู้สึกว่าหลายคนอาจมองข้าม คือ
ถึงมันแทนไม่ได้ 100% แต่มันทำให้ใช้ “คนน้อยลงมาก” ในงานชิ้นเดียวกันได้
สมมติว่า งานหนึ่งเคยต้องใช้ 5 คน พอมี AI อาจเหลือแค่ 1 คน + AI ก็ทำงานได้เท่าเดิม แปลว่า
ประสิทธิภาพต่อคนเพิ่มขึ้น 5 เท่า และ จำนวนคนที่ต้องใช้ ลดลง 5 เท่า
ถ้ามองเป็นสมการง่าย ๆ
ปริมาณงาน = จำนวนคนที่ต้องใช้ต่องาน × จำนวนคนที่ต้องจ้าง
ถ้าปริมาณงานโดยรวมของโลกไม่ได้เพิ่มขึ้น 5 เท่า (ซึ่งในยุคเด็กเกิดน้อย เศรษฐกิจชะลอ หลายอุตสาหกรรมโตช้าลง ผมว่ามันยากมากที่จะโตแบบก้าวกระโดดขนาดนั้น) แต่ “จำนวนคนที่ต้องใช้ต่องาน” ลดลง 5 เท่า
ตามตรรกะแล้ว “จำนวนคนที่ต้องจ้าง” ก็ต้องลดลงตามสมการ
ซึ่งถ้าคิดแบบหยาบ ๆ ก็อาจหมายถึงการว่างงานระดับ 60–80% เลยก็ได้
ตรงนี้แหละที่ผมรู้สึกว่ามันน่ากังวล
ผมพยายามคิดฉากทัศน์ที่มัน “อาจไม่เป็นแบบนั้น” อยู่เหมือนกันนะ
เพราะเอาจริง ๆ ก็ภาวนาให้ผมคิดผิด
ที่พอคิดออกคร่าว ๆ มีประมาณนี้
1) ปริมาณงานต้องเพิ่มขึ้นมหาศาล
เช่น เกิดอุตสาหกรรมใหม่แบบถล่มทลาย คนอยากบริโภคมากขึ้น สร้างบริการใหม่ ๆ จนดูดซับแรงงานส่วนเกินได้
แต่ในสังคมที่เด็กเกิดน้อยลงเรื่อย ๆ ผมยังนึกไม่ออกว่ามันจะโตแรงมากพอที่จะมาชดเชยได้
2) ชั่วโมงทำงานลดลงมาก ๆ
เช่นเปลี่ยนกฎ กำหนดให้ จาก 8 ชม. เหลือวันละไม่เกิน 2 ชม. ทุกคนทำงานน้อยลง แต่ยังมีงานทำถ้วนหน้า อันนี้คือโลกสวยในอุดมคติเลย
แต่ปัญหาคือ ถ้าบริษัท A ลดชั่วโมง แต่บริษัท B ไม่ลด A ก็อาจเสียเปรียบจนเจ๊ง
ถ้าประเทศ A ออกกฎหมายบังคับ แต่ประเทศ B ไม่ทำตาม A ก็อาจแข่งขันไม่ได้ในตลาดโลกและก็วิกฤต จนล้มละลาย
มันเลยดูเป็นไปได้ยากในโลกความจริง
ผมเลยอยากชวนคุยว่า
มีฉากทัศน์ไหนอีกไหม ที่ทำให้สิ่งที่ผมคิด “ไม่เกิดขึ้น”
หรือทำให้ผลกระทบมันไม่รุนแรงขนาดนั้น?
ใครมีมุมมองอีกด้าน หรือข้อมูลอะไรที่ช่วยให้สบายใจขึ้น
แชร์กันหน่อยครับ เพราะผมอยากให้ผมคิดผิดจริง ๆ
ปล ขอความร่วมมือ ขอความคิด จากคนจริงๆ อย่า ถาม AI แล้วมาตอบ
AI ไม่ได้มาแทนคุณ… แต่มันอาจทำให้บริษัทไม่ต้องมีคุณ
ซึ่งผมก็เห็นด้วยระดับหนึ่งนะครับ ว่า AI คงไม่ได้แทนคน 100% แบบหายไปหมดทั้งแผนก แต่ประเด็นที่ผมรู้สึกว่าหลายคนอาจมองข้าม คือ
ถึงมันแทนไม่ได้ 100% แต่มันทำให้ใช้ “คนน้อยลงมาก” ในงานชิ้นเดียวกันได้
สมมติว่า งานหนึ่งเคยต้องใช้ 5 คน พอมี AI อาจเหลือแค่ 1 คน + AI ก็ทำงานได้เท่าเดิม แปลว่า
ประสิทธิภาพต่อคนเพิ่มขึ้น 5 เท่า และ จำนวนคนที่ต้องใช้ ลดลง 5 เท่า
ถ้ามองเป็นสมการง่าย ๆ
ปริมาณงาน = จำนวนคนที่ต้องใช้ต่องาน × จำนวนคนที่ต้องจ้าง
ถ้าปริมาณงานโดยรวมของโลกไม่ได้เพิ่มขึ้น 5 เท่า (ซึ่งในยุคเด็กเกิดน้อย เศรษฐกิจชะลอ หลายอุตสาหกรรมโตช้าลง ผมว่ามันยากมากที่จะโตแบบก้าวกระโดดขนาดนั้น) แต่ “จำนวนคนที่ต้องใช้ต่องาน” ลดลง 5 เท่า
ตามตรรกะแล้ว “จำนวนคนที่ต้องจ้าง” ก็ต้องลดลงตามสมการ
ซึ่งถ้าคิดแบบหยาบ ๆ ก็อาจหมายถึงการว่างงานระดับ 60–80% เลยก็ได้
ตรงนี้แหละที่ผมรู้สึกว่ามันน่ากังวล
ผมพยายามคิดฉากทัศน์ที่มัน “อาจไม่เป็นแบบนั้น” อยู่เหมือนกันนะ
เพราะเอาจริง ๆ ก็ภาวนาให้ผมคิดผิด
ที่พอคิดออกคร่าว ๆ มีประมาณนี้
1) ปริมาณงานต้องเพิ่มขึ้นมหาศาล
เช่น เกิดอุตสาหกรรมใหม่แบบถล่มทลาย คนอยากบริโภคมากขึ้น สร้างบริการใหม่ ๆ จนดูดซับแรงงานส่วนเกินได้
แต่ในสังคมที่เด็กเกิดน้อยลงเรื่อย ๆ ผมยังนึกไม่ออกว่ามันจะโตแรงมากพอที่จะมาชดเชยได้
2) ชั่วโมงทำงานลดลงมาก ๆ
เช่นเปลี่ยนกฎ กำหนดให้ จาก 8 ชม. เหลือวันละไม่เกิน 2 ชม. ทุกคนทำงานน้อยลง แต่ยังมีงานทำถ้วนหน้า อันนี้คือโลกสวยในอุดมคติเลย
แต่ปัญหาคือ ถ้าบริษัท A ลดชั่วโมง แต่บริษัท B ไม่ลด A ก็อาจเสียเปรียบจนเจ๊ง
ถ้าประเทศ A ออกกฎหมายบังคับ แต่ประเทศ B ไม่ทำตาม A ก็อาจแข่งขันไม่ได้ในตลาดโลกและก็วิกฤต จนล้มละลาย
มันเลยดูเป็นไปได้ยากในโลกความจริง
ผมเลยอยากชวนคุยว่า
มีฉากทัศน์ไหนอีกไหม ที่ทำให้สิ่งที่ผมคิด “ไม่เกิดขึ้น”
หรือทำให้ผลกระทบมันไม่รุนแรงขนาดนั้น?
ใครมีมุมมองอีกด้าน หรือข้อมูลอะไรที่ช่วยให้สบายใจขึ้น
แชร์กันหน่อยครับ เพราะผมอยากให้ผมคิดผิดจริง ๆ
ปล ขอความร่วมมือ ขอความคิด จากคนจริงๆ อย่า ถาม AI แล้วมาตอบ