ถาม : ขณะจิตสุดท้ายก่อนตายมีความสำคัญ
ถ้าเรายังตื่นและได้ฝึกสติและสมาธิมาตลอด
จะสามารถกำหนดจิตสุดท้ายได้ไหม ควรฝึกอย่างไร
ถ้าเราเสียชีวิตขณะนอนหลับ เราจะไปไหน
และควรฝึกกำหนดจิตอย่างไรขณะนอนหลับให้มีสติ
🔸🔸🔸
#พระอาจารย์ปสันโน ตอบ :
คือ อันนี้เป็นคำถามที่ดี เพราะว่าบางที
ในคัมภีร์รุ่นหลังจะให้ความสำคัญมาก
กับจิตดวงสุดท้าย …ซึ่งไม่ใช่ว่าผิด
แต่บางครั้งมันเกินที่พระพุทธเจ้าได้บัญญัติไว้
เช่น มีพระสูตรชุดหนึ่ง
คือ เป็นญาติของพระพุทธเจ้าเอง
คือ พระมหานามะ เป็นหัวหน้าฝ่ายเจ้าศากยะ
เรียกว่าเป็นในหลวงของท้องถิ่นที่นั่น
ก็มีความรู้สึกคุ้นเคยกับพระพุทธเจ้าอยู่
เป็นคนที่ถามปัญหากับพระพุทธเจ้าเป็นครั้งเป็นคราว
ในครั้งหนึ่งได้พูดถึงว่า
ในฐานะที่เป็นลูกศิษย์ของพระพุทธเจ้า
และเป็นผู้ที่พยายามนำการปฏิบัติ
เข้าสู่ชีวิตประจำวัน
ก็ได้ประสบความสำเร็จในระดับหนึ่ง
แต่ว่ามีเวลาบางครั้งบางคราว
เวลาทำหน้าที่ของการเป็น
ผู้นำของประเทศหรือท้องถิ่นนั้น
หรือได้เข้าไปในเขตชุมชน
ที่ค่อนข้างจะชุลมุน
อาจจะมีอะไรเกิดขึ้นก็ได้
เช่น ช้างก็อาจจะวิ่งออกมาเหยียบเขา
หรืออะไรเกิดขึ้น…
ที่ทำให้พระองค์เสียชีวิตอย่างฉับพลัน
เมื่อเป็นในลักษณะนั้น
อยู่ในเหตุการณ์ที่ค่อนข้างจะปั่นป่วน
จิตดวงสุดท้ายจะเป็นอย่างไร
ที่จะต้องพาไปในภพใหม่ภพอื่น
…
พระพุทธเจ้าบอกกับเขา
อย่าไปห่วง อย่าไปโลเล อย่าไปสงสัย
เธอได้ฝึกจิตไว้ดีแล้วตั้งนานแล้ว
เธอมีความมั่นคงในพระพุทธ
พระธรรม พระสงฆ์ อยู่แล้ว
คือได้เข้าใจในสิ่งที่ถูกต้องที่ดีงาม
เมื่อไรจิตสุดท้ายมาแล้ว
ไม่ต้องห่วงเพราะจะไปด้วยดี
เหมือนกับมีหม้อดินที่ใส่น้ำมันงา
ใส่ไว้แล้วก็ทิ้งไว้ในสระน้ำมันจะจมลงไป
พอถึงพื้นข้างล่างโดนหิน หม้อก็แตก
น้ำมันก็จะลอยขึ้นข้างบน
จิตของเธอก็เช่นเดียวกัน
ร่างกายแตกสลายเหมือนกับหม้อดิน
แต่ว่าจิตย่อมไปในทิศทางที่ดี
เพราะได้ฝึกได้หัดได้มีความมั่นใจแล้ว
เป็นลักษณะ คือ จิตดวงสุดท้าย
จะไปตามที่เราได้เคยฝึก
เคยหัดจนคุ้นเคยมากกว่า
ซึ่งก็น่ากลัวพอสมควรเหมือนกัน
แต่ว่าไม่มากเท่าเราตายแล้วเราไปไหน
เราคงจะเกิดในที่มืดมน
หรือ มีอุบัติเหตุเกิดขึ้น
ร่างกายแตกดับ
ถ้าจิตที่ฝึกไว้ดีแล้วอยู่กับธรรมะ
ถ้าในชีวิตนี้เราพยายามอยู่กับธรรมะ
อยู่กับสติ อยู่กับปัญญา
อยู่กับคุณงามความดี
แม้ร่างกายจะแตกดับไป
จิตก็ไปในทิศทางที่ประกอบด้วย
คุณงามความดีเป็นธรรมชาติของจิต
นี่เป็นเหตุที่ยังต้องให้รับผิดชอบ
ในการฝึกการหัด เพราะว่าไหนๆ
จิตก็จะพาไป ตายด้วยดีหรือตายไม่ดี
จิตก็สามารถที่จะแยกออก
คนละประเด็นกับร่างกายของเรา
…
#เป็นที่เลื่อมใส
#พระราชโพธิวิเทศ
#พระอาจารย์ปสันโน
พระฝรั่ง ตอบเรื่อง จิตสุดท้ายก่อนตาย ต้องเตียมจิตยังไง
ถ้าเรายังตื่นและได้ฝึกสติและสมาธิมาตลอด
จะสามารถกำหนดจิตสุดท้ายได้ไหม ควรฝึกอย่างไร
ถ้าเราเสียชีวิตขณะนอนหลับ เราจะไปไหน
และควรฝึกกำหนดจิตอย่างไรขณะนอนหลับให้มีสติ
🔸🔸🔸
#พระอาจารย์ปสันโน ตอบ :
คือ อันนี้เป็นคำถามที่ดี เพราะว่าบางที
ในคัมภีร์รุ่นหลังจะให้ความสำคัญมาก
กับจิตดวงสุดท้าย …ซึ่งไม่ใช่ว่าผิด
แต่บางครั้งมันเกินที่พระพุทธเจ้าได้บัญญัติไว้
เช่น มีพระสูตรชุดหนึ่ง
คือ เป็นญาติของพระพุทธเจ้าเอง
คือ พระมหานามะ เป็นหัวหน้าฝ่ายเจ้าศากยะ
เรียกว่าเป็นในหลวงของท้องถิ่นที่นั่น
ก็มีความรู้สึกคุ้นเคยกับพระพุทธเจ้าอยู่
เป็นคนที่ถามปัญหากับพระพุทธเจ้าเป็นครั้งเป็นคราว
ในครั้งหนึ่งได้พูดถึงว่า
ในฐานะที่เป็นลูกศิษย์ของพระพุทธเจ้า
และเป็นผู้ที่พยายามนำการปฏิบัติ
เข้าสู่ชีวิตประจำวัน
ก็ได้ประสบความสำเร็จในระดับหนึ่ง
แต่ว่ามีเวลาบางครั้งบางคราว
เวลาทำหน้าที่ของการเป็น
ผู้นำของประเทศหรือท้องถิ่นนั้น
หรือได้เข้าไปในเขตชุมชน
ที่ค่อนข้างจะชุลมุน
อาจจะมีอะไรเกิดขึ้นก็ได้
เช่น ช้างก็อาจจะวิ่งออกมาเหยียบเขา
หรืออะไรเกิดขึ้น…
ที่ทำให้พระองค์เสียชีวิตอย่างฉับพลัน
เมื่อเป็นในลักษณะนั้น
อยู่ในเหตุการณ์ที่ค่อนข้างจะปั่นป่วน
จิตดวงสุดท้ายจะเป็นอย่างไร
ที่จะต้องพาไปในภพใหม่ภพอื่น
…
พระพุทธเจ้าบอกกับเขา
อย่าไปห่วง อย่าไปโลเล อย่าไปสงสัย
เธอได้ฝึกจิตไว้ดีแล้วตั้งนานแล้ว
เธอมีความมั่นคงในพระพุทธ
พระธรรม พระสงฆ์ อยู่แล้ว
คือได้เข้าใจในสิ่งที่ถูกต้องที่ดีงาม
เมื่อไรจิตสุดท้ายมาแล้ว
ไม่ต้องห่วงเพราะจะไปด้วยดี
เหมือนกับมีหม้อดินที่ใส่น้ำมันงา
ใส่ไว้แล้วก็ทิ้งไว้ในสระน้ำมันจะจมลงไป
พอถึงพื้นข้างล่างโดนหิน หม้อก็แตก
น้ำมันก็จะลอยขึ้นข้างบน
จิตของเธอก็เช่นเดียวกัน
ร่างกายแตกสลายเหมือนกับหม้อดิน
แต่ว่าจิตย่อมไปในทิศทางที่ดี
เพราะได้ฝึกได้หัดได้มีความมั่นใจแล้ว
เป็นลักษณะ คือ จิตดวงสุดท้าย
จะไปตามที่เราได้เคยฝึก
เคยหัดจนคุ้นเคยมากกว่า
ซึ่งก็น่ากลัวพอสมควรเหมือนกัน
แต่ว่าไม่มากเท่าเราตายแล้วเราไปไหน
เราคงจะเกิดในที่มืดมน
หรือ มีอุบัติเหตุเกิดขึ้น
ร่างกายแตกดับ
ถ้าจิตที่ฝึกไว้ดีแล้วอยู่กับธรรมะ
ถ้าในชีวิตนี้เราพยายามอยู่กับธรรมะ
อยู่กับสติ อยู่กับปัญญา
อยู่กับคุณงามความดี
แม้ร่างกายจะแตกดับไป
จิตก็ไปในทิศทางที่ประกอบด้วย
คุณงามความดีเป็นธรรมชาติของจิต
นี่เป็นเหตุที่ยังต้องให้รับผิดชอบ
ในการฝึกการหัด เพราะว่าไหนๆ
จิตก็จะพาไป ตายด้วยดีหรือตายไม่ดี
จิตก็สามารถที่จะแยกออก
คนละประเด็นกับร่างกายของเรา
…
#เป็นที่เลื่อมใส
#พระราชโพธิวิเทศ
#พระอาจารย์ปสันโน