การกู้บ้านฉบับฟรีแลนซ์/พ่อค้าแม่ค้า ทำยังไงให้ผ่านฉลุย

การกู้ซื้อบ้านสำหรับคนที่ทำอาชีพอิสระหรือเป็นพ่อค้าแม่ค้าออนไลน์นั้น จริงๆ แล้วไม่ได้ยากลำบากขนาดที่หลายคนกังวลกันหรอก เพราะธนาคารต่างๆ ในไทยยังเปิดโอกาสให้กู้ได้ปกติ เพียงแต่วิธีพิจารณาจะต่างจากคนทำงานประจำที่ยกสลิปเงินเดือนไปยื่นแล้วจบง่ายๆ

สำหรับกลุ่มอาชีพอิสระ ธนาคารจะเน้นดูความสามารถในการผ่อนชำระระยะยาวเป็นหลัก ต้องพิสูจน์ให้เห็นว่ารายได้เข้ามาจริง สม่ำเสมอ และมีวินัยทางการเงินดีพอที่จะแบกรับภาระผ่อนบ้านได้นานๆ ซึ่งการเตรียมตัวให้พร้อมตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยเพิ่มโอกาสผ่านการอนุมัติได้มากทีเดียว

สิ่งที่ถือเป็นหัวใจสำคัญที่สุดเลย คือ รายการเดินบัญชี หรือ สเตทเม้นท์ย้อนหลัง อย่างน้อย 6-12 เดือน

ต้องทำให้ดูสวยงามและน่าเชื่อถือ เงินเข้าในบัญชีควรมีจำนวนสม่ำเสมอ สอดคล้องกับรายได้ที่แจ้งไว้กับธนาคาร เช่น ถ้าบอกว่ารายได้เดือนละแสน ก็ควรมีเงินเข้าใกล้เคียงแบบนั้นเป็นประจำ ไม่ใช่เดือนนึงเข้าเยอะแล้วหลายเดือนเงียบหาย

ที่สำคัญมากคืออย่าฝากเงินก้อนใหญ่เข้าแล้วรีบถอนออกจนหมดบัญชีทันที เพราะจะดูเหมือนแค่เงินหมุนเวียนชั่วคราว ไม่ใช่รายได้จริง ควรเว้นเงินเหลือติดบัญชีไว้สักส่วนหนึ่งเสมอ เพื่อแสดงให้เห็นถึงสภาพคล่องที่ดี มีเงินสำรองเหลือใช้ ไม่ใช่แค่พอมีเข้าแล้วหมดไปเลย การทำแบบนี้ต่อเนื่องหลายเดือนจะช่วยให้เจ้าหน้าที่ธนาคารมองเห็นภาพรวมการเงินที่มั่นคงและน่าไว้วางใจมากขึ้น

นอกจากสเตทเม้นท์แล้ว เอกสารที่ช่วยทดแทนสลิปเงินเดือนได้ดีที่สุด คือ หลักฐานการเสียภาษี

เพราะเป็นข้อมูลที่ยื่นต่อกรมสรรพากรอย่างเป็นทางการ ถือว่าน่าเชื่อถือสูงในสายตาธนาคาร สำหรับคนทั่วไปที่ทำอาชีพอิสระจะใช้ ภ.ง.ด.90 หรือ ภ.ง.ด.91 ที่แสดงรายได้ทั้งปีและภาษีที่จ่ายไป

ถ้ารายได้สูงเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี หรือ เป็นพ่อค้าแม่ค้าที่จด VAT ก็ควรมี ภ.พ.30 เพิ่มมาด้วย

เพราะแสดงถึงยอดขายและภาษีมูลค่าเพิ่มที่จ่ายจริง ยิ่งเสียภาษีตรงเวลาและตัวเลขสูงสม่ำเสมอก็ยิ่งดี เพราะธนาคารจะนำตัวเลขเหล่านี้ไปคำนวณรายได้สุทธิที่ใช้พิจารณาวงเงินกู้ได้เลย

นอกจากนี้การเก็บหลักฐานที่ยืนยันการประกอบอาชีพก็ช่วยเสริมน้ำหนักได้มาก เช่น รูปถ่ายหน้าร้านที่มีป้ายชื่อชัดเจน สินค้าจัดเต็มชั้นวาง รูปหน้าร้านพร้อมโลเคชั่น สัญญาการซื้อขายหรือใบสั่งซื้อจากลูกค้าหลายราย ใบเสร็จการโอนเงินจากลูกค้า หรือแม้แต่หน้าเพจเฟซบุ๊ก อินสตาแกรม ที่มีรีวิวจากลูกค้าจริง ยอดขายต่อเนื่อง มีการโพสต์อัพเดทสินค้าบ่อยๆ

สิ่งเหล่านี้จะช่วยพิสูจน์ว่าธุรกิจมีตัวตนจริง ไม่ใช่แค่พูดลอยๆ และมีรายได้เข้ามาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเจ้าหน้าที่ธนาคารชอบมากเพราะทำให้เห็นภาพชัดเจนว่าอาชีพนี้ทำเงินได้จริง

อีกเรื่องที่คนทำอาชีพอิสระมักมองข้ามแต่สำคัญมาก คือ ธนาคารไม่ได้เอายอดเงินหมุนเวียนหรือยอดขายทั้งหมดมาเป็นรายได้สุทธิเลย จะมีการหักต้นทุนและค่าใช้จ่ายตามประเภทธุรกิจก่อน

เช่น ถ้าเป็นพ่อค้าแม่ค้าออนไลน์ขายเสื้อผ้า ขายอาหาร หรือสินค้าทั่วไป ธนาคารอาจประเมินกำไรสุทธิให้แค่ 10-30% ของยอดขายเท่านั้น เพราะต้องหักค่าสินค้า ค่าขนส่ง ค่าโฆษณา และอื่นๆ

ดังนั้น ถ้าอยากกู้ผ่อนเดือนละ 20,000 บาท รายได้ที่ต้องแสดงในสเตทเม้นท์หรือเอกสารอาจต้องสูงถึงหลักแสนต่อเดือน ถึงจะพอผ่านเกณฑ์

นอกจากนี้การจัดการหนี้สินเดิมก็มีผลกระทบโดยตรงมาก ก่อนยื่นกู้ ควรเคลียร์ หนี้บัตรเครดิต สินเชื่อส่วนบุคคล หรือหนี้ผ่อนอื่นๆ ให้เหลือน้อยที่สุด หรือปิดให้หมดไปเลยจะดีมาก

เพราะธนาคารจะคำนวณอัตราส่วนหนี้ต่อรายได้ (DSR - Debt Service Ratio) ถ้าหนี้เดิมเยอะ ภาระผ่อนต่อเดือนสูง วงเงินกู้บ้านจะลดลงทันที หรืออาจโดนปฏิเสธเลยก็ได้

ส่วนเรื่องเงินออมก็เป็นตัวช่วยสร้างความประทับใจได้ดี การมีบัญชีเงินฝากประจำที่ฝากเงินเท่าๆ กันทุกเดือนต่อเนื่อง เช่น เดือนละ 10,000 บาท ติดต่อกันนานๆ จะแสดงถึงวินัยทางการเงินและความสามารถในการออม ซึ่งธนาคารมองว่านี่คือสัญญาณที่ดีว่าคนๆ นี้จะผ่อนบ้านได้ยาวๆ ไม่มีปัญหา

ถ้ารายได้ยังดูผันผวน หรือ ไม่สม่ำเสมอพอในสายตาธนาคาร การหาผู้กู้ร่วมที่มีรายได้ประจำ

เช่น คู่สมรสที่เป็นพนักงานบริษัท หรือญาติที่ทำงานมั่นคง จะช่วยเสริมความแข็งแกร่งให้ใบสมัครมาก เพราะธนาคารจะนำรายได้ของผู้กู้ร่วมมาคิดรวมกัน ทำให้โอกาสผ่านสูงขึ้นและอาจได้วงเงินกู้มากกว่าที่คาดไว้ด้วยซ้ำ แต่ต้องระวังเรื่องความรับผิดชอบร่วมกันนะ เพราะถ้าผ่อนไม่ไหวทั้งสองฝ่ายจะมีผลกระทบต่อเครดิตเช่นกัน

โดยรวมแล้วการกู้บ้านสำหรับอาชีพอิสระ แค่ต้องเตรียมตัวให้ละเอียดและอดทนหน่อย เพราะกระบวนการอาจใช้เวลานานกว่าคนประจำ แต่ถ้าทำทุกอย่างครบถ้วน โอกาสผ่านก็สูงไม่แพ้กันเลย และหลายธนาคารในไทยตอนนี้ก็เริ่มเข้าใจกลุ่มฟรีแลนซ์มากขึ้น มีนโยบายผ่อนปรนให้มากกว่าแต่ก่อนด้วย