ประชากรเกิดน้อยลง ! GDP ต่อหัวของคนไทย อาจโตแบบติดจรวดในอนาคต !!

ประเทศไทยกำลังเดินเข้าสู่ยุคที่เด็กเกิดใหม่ลดลงอย่างชัดเจน อัตราการเกิดต่ำกว่าระดับทดแทนมาหลายปี จนโครงสร้างประชากรเริ่มเอียงไปทางผู้สูงอายุ หลายคนมองว่านี่คือสัญญาณอันตราย แต่หากมองผ่านเลนส์เศรษฐศาสตร์อีกมุมหนึ่ง ประชากรที่ลดลงอาจทำให้ GDP ต่อหัวของคนไทยเติบโตเร็วขึ้นได้ เพราะ GDP ต่อหัวคือผลผลิตรวมของประเทศหารด้วยจำนวนประชากร หากจำนวนคนลดลงเร็วกว่าการชะลอตัวของเศรษฐกิจ ตัวเลขรายได้เฉลี่ยต่อคนจะขยับสูงขึ้นทันที แม้เศรษฐกิจโดยรวมจะไม่ได้โตหวือหวา

.

อย่างไรก็ตาม ภาพนี้มีทั้งด้านสว่างและด้านเงา ด้านหนึ่ง ค่าแรงอาจมีแนวโน้มสูงขึ้น แรงงานมีอำนาจต่อรองมากขึ้น ธุรกิจจำเป็นต้องลงทุนในเทคโนโลยี ระบบอัตโนมัติ และ AI เพื่อเพิ่มผลิตภาพต่อคน ซึ่งหากทำสำเร็จ ไทยอาจยกระดับโครงสร้างเศรษฐกิจไปสู่กิจกรรมมูลค่าสูงได้เร็วขึ้น แต่ในอีกด้านหนึ่ง ภาระงบประมาณด้านสาธารณสุขและบำนาญจะเพิ่มขึ้น ตลาดผู้บริโภคในประเทศอาจหดตัว และแรงงานวัยทำงานหนึ่งคนต้องแบกรับผู้สูงอายุมากขึ้น หากผลิตภาพไม่เพิ่มตาม ความกดดันทางการคลังจะรุนแรง

.

คำถามสำคัญจึงไม่ใช่ว่า “คนลดลงดีหรือไม่ดี” แต่คือ “มูลค่าที่คนหนึ่งคนสร้างได้เพิ่มขึ้นหรือไม่” ประเทศพัฒนาแล้วไม่ได้วัดแค่ขนาดเศรษฐกิจ แต่ดูรายได้ต่อหัวที่อยู่ในระดับสูง คุณภาพชีวิต ระบบสาธารณสุข การศึกษา และสถาบันที่เข้มแข็ง หากไทยสามารถเปลี่ยนโครงสร้างจากแรงงานราคาถูกไปสู่เศรษฐกิจเทคโนโลยีและนวัตกรรม การเกิดน้อยอาจกลายเป็นแรงผลักให้ GDP ต่อหัวโตเร็วขึ้น แต่ถ้าไม่ปรับตัว สังคมสูงวัยก็อาจเป็นข้อจำกัดใหญ่ที่สุดของการเติบโตในระยะยาว

.

ประเทศพัฒนาแล้ววัดจากอะไร?

มาตรฐานหลักที่ใช้กันคือ

.

GDP ต่อหัว (Nominal) มากกว่า ~13,000–15,000 ดอลลาร์ (เกณฑ์ใกล้เคียง World Bank)

รายได้ประชากรส่วนใหญ่เป็นชนชั้นกลาง

ระบบสาธารณสุขและการศึกษามีคุณภาพ

โครงสร้างพื้นฐานดี

ความมั่นคงทางสถาบันและกฎหมาย

ค่า Human Development Index (HDI) สูง

.

ปัจจุบัน GDP ต่อหัวไทยอยู่ระดับประเทศรายได้ปานกลางค่อนไปสูง หากประชากรลดลงเร็ว แต่เศรษฐกิจยกระดับเทคโนโลยีได้จริง ไทยอาจ “ข้ามเส้น” ประเทศพัฒนาแล้วได้เร็วขึ้นในเชิงตัวเลข

.

ผลดีที่อาจเกิดขึ้น

.

รายได้เฉลี่ยสูงขึ้นเร็ว

การแข่งขันในตลาดแรงงานลดลง ค่าแรงมีแนวโน้มปรับขึ้น

ธุรกิจต้องเร่งใช้ Automation / AI เพิ่มผลิตภาพ

ทรัพยากรต่อหัวมากขึ้น (ที่ดิน โครงสร้างพื้นฐาน)