ท้องร่วงจากอาหารปนเปื้อน (Foodborne Diarrhea หรือ Foodborne Gastroenteritis)
เป็นภาวะที่เกิดจากการรับประทานอาหารหรือน้ำที่มีการปนเปื้อนของเชื้อโรค สารพิษ หรือจุลชีพก่อโรค
ส่งผลให้ระบบทางเดินอาหารเกิดการอักเสบ ทำให้มีอาการถ่ายเหลว ถ่ายบ่อย หรือถ่ายเป็นน้ำ

ภาวะนี้สามารถเกิดได้กับทุกเพศทุกวัย แต่จะมีความรุนแรงมากขึ้นใน

เด็กเล็ก

ผู้สูงอายุ

ผู้มีโรคประจำตัว

ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ

1. เชื้อแบคทีเรีย เชื้อแบคทีเรียเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด ได้แก่

Vibrio (พบในอาหารทะเล)

 

2. เชื้อไวรัส มักพบการระบาดเป็นกลุ่ม โดยเฉพาะในสถานที่ที่มีคนอยู่รวมกัน เช่น

โนโรไวรัส (Norovirus)

อะดีโนไวรัส (Adenovirus)

โรตาไวรัส (Rotavirus)

3. เชื้อปรสิต เช่น Giardia lamblia และ Entamoeba histolytica มักพบจากน้ำหรืออาหารที่ไม่สะอาด

4. สารพิษจากอาหาร อาหารบูดเสีย อาหารที่เก็บรักษาไม่ถูกต้อง อาหารที่ปรุงไม่สุก

อาการมักเกิดภายใน ไม่กี่ชั่วโมงถึง 1–3 วัน หลังรับประทานอาหารที่ปนเปื้อน

ถ่ายเหลว หรือถ่ายเป็นน้ำ ถ่ายบ่อย

ปวดท้อง บิดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน มีไข้

ถ่ายเป็นมูกเลือด มีไข้สูง

อ่อนเพลียมาก รับประทานน้ำ/อาหารไม่ได้

ปากแห้ง เวียนศรีษะ/หน้ามืด ปัสสาวะน้อย (สัญญาณขาดน้ำ)

อาการเหล่านี้อาจบ่งชี้ถึงความรุนแรงของตัวโรค ควรรีบพบแพทย์

การวินิจฉัยโรค แพทย์จะพิจารณาจาก

ประวัติการรับประทานอาหาร ลักษณะอาการ

ระยะเวลาที่เริ่มมีอาการ ในบางรายอาจจำเป็นต้อง

ตรวจอุจจาระหาเชื้อ ตรวจเลือด ประเมินภาวะขาดน้ำและเกลือแร่

เพื่อเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสม

ดื่มน้ำสะอาด ดื่มสารละลายเกลือแร่ (ORS) หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และน้ำอัดลม

2. การพักผ่อนและดูแลตามอาการ พักผ่อนให้เพียงพอ รับประทานอาหารอ่อน เช่น ข้าวต้ม ซุป

ยารักษาตามอาการ : ถ้ามีอาการคลื่นไส้ / ปวดบิดเกร็งท้อง สามารถรับประทานยาก่อนได้

ยาปฏิชีวนะ : ใช้เฉพาะกรณีแพทย์วินิจฉัยว่าเกิดจากเชื้อแบคทีเรียบางชนิด

ยาหยุดถ่าย : ไม่แนะนำให้ซื้อรับประทานเอง ควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์

 ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะรับประทานเอง เพราะอาจทำให้อาการแย่ลงหรือเกิดภาวะดื้อยา

หากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม อาจเกิด ภาวะขาดน้ำรุนแรง

ความผิดปกติของเกลือแร่ การติดเชื้อกระแสเลือด (ในบางราย) โดยเฉพาะในเด็กเล็กและผู้สูงอายุ

ล้างมือก่อนรับประทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ

เลือกอาหารที่ปรุงสุกใหม่

หลีกเลี่ยงอาหารดิบหรือกึ่งสุกกึ่งดิบ

แยกอาหารดิบและอาหารสุก

เก็บอาหารในอุณหภูมิที่เหมาะสม

ใช้น้ำสะอาดในการปรุงอาหาร

การควบคุมสุขาภิบาลอาหารเป็นมาตรการสำคัญในการลดการระบาดของโรคในระดับสังคม

****  ท้องร่วงจากอาหารปนเปื้อน เป็นโรคที่พบบ่อยแต่ไม่ควรมองข้าม
การรู้เท่าทันสาเหตุ อาการ และการรักษาที่ถูกต้อง
ช่วยลดความรุนแรงของโรคและป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้

หากมีอาการรุนแรง หรืออาการไม่ดีขึ้นภายใน 2–3 วัน
ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม *****

ผู้เขียน นพ.ศักดิ์ชัย สุคนธมาน

วันที่ 03.02.2026

https://www.youtube.com/watch?v=pFxKVD4CMXU