เชื่อว่าหลายๆคนไม่รู้จักหมาไม้ มันคือหมาหรือต้นไม้ หรือเป็นทั้งหมาหรือต้นไม้ หรือไม่ใช่หมาและไม้

"หมาไม้"  เดินเล่นกลางถนนป่าดงใหญ่ บุรีรัมย์ สะท้อนความสมบูรณ์ของระบบนิเวศ

"หมาไม้"  หรือชื่อวิทยาศาสตร์ 𝑴𝒂𝒓𝒕𝒆𝒔 𝒇𝒍𝒂𝒗𝒊𝒈𝒖𝒍𝒂 เป็นสัตว์กินเนื้อรูปร่างคล้าย อีเห็น ช่วงขาสั้นแต่มีลำตัวยาวมาก ขนยาวหยาบลู่ไปตามลำตัวจนจรดหาง ขนมีสีน้ำตาลแกมเหลืองทั่วตัว แต่ที่หัว หน้า สันหลัง ปลายขา และหางมีสีน้ำตาลเข้มเกือบดำ ใต้คอมีสีเหลืองสดพาดไปจนถึงหน้าอก เล็บยาวและแหลมคมมาก ขาหน้าแข็งแรงมาก มีต่อมกลิ่นอยู่ใต้หางใกล้กับอวัยวะเพศ ต่อมนี้จะปล่อยสารที่มีกลิ่น ออกมาเวลาตื่นเต้นตกใจ ทั้งเพศผู้และเพศเมียมีขนาดแตกต่างกันตามสภาพภูมิศาสตร์ หมาไม้ที่พบทางตอนเหนือจะมีขนาดใหญ่กว่า พวกที่อาศัยอยู่ทางตอนใต้แถบเส้นศูนย์สูตร นอกจากนี เพศผู้ยังมีเขี้ยวยาวกว่าเพศเมียอีกด้วย

จากการบันทึกและศึกษาพฤติกรรม พบว่าหมาไม้เป็นสัตว์ที่ทำงานตลอด 24 ชั่วโมง หากินได้ทั้งกลางวันและกลางคืน ไม่เคยหยุดพัก ใช้ชีวิตส่วนใหญ่บนต้นไม้ เพราะปลอดภัยกว่าและหาอาหารได้ง่ายกว่า มักอยู่ตามลำพัง นอกจากช่วงผสมพันธุ์ถึงจะยอมจับคู่ อีกทั้งยังเป็นสัตว์ที่ขยันเคลื่อนไหวตลอดเวลา อยู่เฉยๆ ไม่ใช่สไตล์เขา

อาหารของหมาไม้ค่อนข้างหลากหลาย ตั้งแต่แมลง ผลไม้ สัตว์เล็กๆ ไปจนถึงไข่นก ถือเป็นสัตว์กินได้หลายอย่าง

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดงใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่อำเภอโนนดินแดง และอำเภอปะคำ จังหวัดบุรีรัมย์มีเนื้อที่กว่า 1,471 ตารางกิโลเมตร นับเป็นป่าอนุรักษ์ที่สำคัญของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ป่าแห่งนี้มีความหลากหลายทางชีวภาพสูงมาก ทั้งพืชพรรณนานาชนิดและสัตว์ป่าหายาก เช่น เสือโคร่ง ช้างป่า กระทิง เก้ง หมีควาย นกเงือก และแน่นอน หมาไม้ที่เพิ่งมีการบันทึกภาพ

การที่พบหมาไม้ในป่าดงใหญ่แสดงให้เห็นว่าระบบนิเวศที่นี่ยังคงสมบูรณ์ เพราะหมาไม้เป็นสัตว์ที่ค่อนข้างไวต่อการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อม

หมาไม้และสัตว์ป่าอื่นๆ ต้องพึ่งพาป่าที่สมบูรณ์ในการดำรงชีวิต การบุกรุกป่า การล่าสัตว์ และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ล้วนเป็นภัยคุกคามต่อพวกมัน

หากใครได้มีโอกาสไปเยือนพื้นที่ป่าดงใหญ่ อย่าลืมเฝ้าสังเกตธรรมชาติรอบตัว  คุณอาจโชคดีได้เห็นหมาไม้ตัวจิ๋วแต่ว่องไวตัวนี้กำลังวิ่งไต่ต้นไม้ก็เป็นได้