ทำไมสัตว์บางชนิดกินลูกตัวเอง

.

" โดยทั่วไปแล้ว สัตว์กินลูกของตัวเองนั้น
เป็นเรื่องที่แพร่หลายอย่างมาก
มันเป็นเครื่องมือหนึ่งในกล่องเครื่องมือ
ของพวกสัตว์หลาย ๆ สปีชีส์
มันเป็นสิ่งที่ฝังอยู่ในกลยุทธ์
การสืบพันธุ์ของพวกมัน "
Aneesh Bose นักนิเวศวิทยาพฤติกรรม
Swedish University of Agricultural Sciences
ใน Uppsala ประเทศ Sweden
ได้ศึกษาปรากฏการณ์ของพวกสัตว์
ที่เปลี่ยนจากการเลี้ยงดูลูก
ไปสู่การกินลูกมาเป็นเวลานาน
และในปี 2022 ท่านได้เขียนบทวิจารณ์
งานวิจัยก่อนหน้านี้ในหัวข้อนี้
ให้สัมภาษณ์กับ Popular Science
.
.

พวกสัตว์มากกว่า 1,500 สปีชีส์
ที่รู้จักกันดีว่า กินพวกเดียวกัน
มีการบันทึกพฤติกรรมการกินลูกตัวเอง
ในสิ่งมีชีวิตที่หลากหลาย เช่น
ปลาบู่ทราย ด้วงกว่าง และสัตว์เลี้ยงในบ้าน
ที่น่าแปลกคือ พฤติกรรมนี้
ซึ่งเรียกอีกอย่างว่า การกินลูก/การกินครอก
มักจะเกิดขึ้นควบคู่ไปกับการเลี้ยงดู
มีพวกสัตว์หลายสปีชีส์มากที่กินลูกตัวเอง
โดยปกติแล้วก็จะดูแลลูก ๆ ของพวกมันด้วย
เรื่องเหล่านี้ดูแล้วไม่เพียงแต่สยดสยอง
แต่ยังไร้เหตุผลและให้ผลลัพท์ทางตรงกันข้าม

หากพวกสัตว์มีสัญชาตญาณในการสืบพันธุ์
และรับประกันความอยู่รอดของลูกหลาน

อะไรคือ พลังที่ผลักดันให้
พวกมันทำลายลูกหลานของตัวเอง

แม้ว่าอาจจะดูขัดแย้ง/ย้อนแย้ง
แต่ก็มีเหตุผลหลายประการมาก
ในการที่พวกสัตว์กินลูกตัวเอง
สามารถเป็นประโยชน์ต่อความสำเร็จ
ในการสืบพันธุ์ระยะยาวของพวกสัตว์

พวกสัตว์ต่างชนิด
ต่างมีกลยุทธ์การสืบพันธุ์ที่แตกต่างกัน

การสืบพันธุ์ คือ การลงทุน
การเป็นพ่อแม่ คือ การลงทุนที่ยิ่งใหญ่กว่า

แต่สัตว์ต่างชนิดกันก็ลงทุนเวลา พลังงาน
และทรัพยากรให้กับลูกๆ ของพวกมัน
ในปริมาณ/คุณภาพที่แตกต่างกัน

สัตว์ที่มีโอกาสกินลูกตัวเองน้อยที่สุด
คือ สัตว์ที่สืบพันธุ์ช้า เช่น ช้าง ปลาวาฬ
ซึ่งเลี้ยงลูกเพียงตัวเดียวเป็นระยะเวลานาน

" หากต้องดูแลลูกเพียงตัวเดียว
จะต้องทุ่มเทความพยายามอย่างมาก
จึงมีโอกาสน้อยมากที่จะคาดหวังว่า
การกินพวกเดียวกันจะเกิดขึ้น

พวกสัตว์ที่มีแนวโน้ม
จะกินลูกของตัวเองมากกว่า
คือ พวกสัตว์ที่มีวงจรการสืบพันธุ์เร็วกว่า
พวกสปีชีส์ที่มีลูกครอกใหญ่
อาจมีแนวโน้มที่จะกินลูกบางส่วนในครอก
แต่เพียงแค่แทะเล็มลูกสองสามตัวที่นี่และที่นั่น
เพราะชีวิตของสัตว์แต่ละตัวที่ถูกกิน
มีความสำคัญต่อความสำเร็จ
ในการสืบพันธุ์โดยรวมน้อยกว่า
(ลักษณะด้อย และอ่อนแอกว่าตัวอื่น) “
Aneesh Bose กล่าวให้ความเห็น
.

---

.

การกินลูกบางส่วนในครอก คือ
การเสียสละส่วนน้อย
เพื่อประโยชน์ของส่วนใหญ่

การกินลูกบางส่วน
หรือการกินลูกทั้งหมดในครอก
(กินลูกบางตัวเทียบกับกินทั้งหมด)
เป็นพฤติกรรมที่แตกต่างกัน
โดยมีเหตุผลที่แตกต่างกัน

การกินลูกบางส่วนในครอก
พบได้บ่อยที่สุดในสัตว์
เช่น แมลง แมงมุม และปลา
ซึ่งอาจมีลูกหลายร้อยหรือหลายพันตัว
ในการคลอดลูกเพียงคราวเดียว

พ่อแม่บางตัวกินลูกสองสามตัว
หากไม่มีอะไรจะกิน หรือให้ตัวอื่น ๆ กิน
เพื่อให้แน่ใจว่าพวกลูก ๆ ที่เหลือ
จะมีอาหารเพียงพอให้เติบโตได้

ผลการศึกษาในปี 1987 เกี่ยวกับ
ด้วงกินซากชี้ แสดงให้เห็นว่า
เมื่ออาหารขาดแคลน
พวกแมลงจะกินลูกบางส่วน
เพื่อให้ ลูกแมลงตัวที่รอดตายได้กินอิ่ม
.
.

พ่อแม่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมบางชนิด
รวมถึงสัตว์ที่คุ้นเคยอย่าง แมว สุนัข และหมู
อาจกินลูกในครอกที่ตายตอนแรกคลอด
หรือมีโอกาสรอดต่ำเพราะความเจ็บป่วย

นี่อาจเป็นวิธีการดูดซับพลังงาน
ที่ใช้ไปในการคลอดลูกให้กลับคืนมา
เพราะการคลอดลูกเป็นเรื่องที่
ลำบาก/เหนื่อยสำหรับแม่เสมอ

นักวิจัยได้ระบุเหตุผลอื่น ๆ อีกมากมาย
สำหรับการกินลูกบางส่วนในครอก
คือ การลดความแออัดในครอก
การรักษาสมดุลอัตราส่วนเพศในครอก
หรือแม้แต่อิทธิพลจากการติดเชื้อปรสิต
.
.

การกินลูกบางส่วนในครอก
ยังพบเห็นได้ในกรณีที่
พ่อแม่ฝ่ายหนึ่งกำลังลดจำนวนลูก
ที่ไม่ใช่ลูกของตัวเองทางพันธุกรรม
ปลาตัวผู้บางชนิด ดมกลิ่นได้ว่า
ลูกปลาเป็นของตัวเองหรือไม่
จากสารเคมีที่ปล่อยออกมาระหว่างการฟักไข่

ผลการศึกษาในปี 2003 เกี่ยวกับ
ปลาบลูจิลล์ซันฟิช Bluegill
พ่อปลาที่ได้กลิ่นลูกของตัวผู้อื่นในครอก
จะเริ่มกินลูกปลาให้มากขึ้น
อย่างไรก็ตาม Aneesh Bose ตั้งข้อสังเกตว่า
.
.

" สิ่งนี้ขัดกับความต้องการของตัวแม่
เพราะเธอยังคงมีความสัมพันธ์ทางสายเลือด
กับลูกทุกตัวและต้องการให้พวกมันรอดชีวิต

สิ่งนี้อาจนำไปสู่การต่อสู้ระหว่างแม่ปลา
ที่ต้องการปกป้องลูกของเธอกับพ่อปลา
ที่ต้องการกินพวกมันเป็นของว่าง

ปลาบางสายพันธุ์ที่ตัวผู้และตัวเมีย
ต่างช่วยกัน/ร่วมกันเลี้ยงลูกปลา
แม่ปลามักจะเฝ้าไข่รอฟัก/เลี้ยงลูกน้อย
ในขณะที่พ่อปลาจะลาดตระเวนไปมา
ในพื้นที่เพื่อระวังอันตราย

นี่เป็นวิธีที่ตัวเมียสามารถจับตาดูลูก ๆ
อย่างใกล้ชิดและทำให้แน่ใจว่า
พ่อปลาจะไม่ทำอะไรที่เธอไม่ต้องการ
ความขัดแย้ง [เรื่องการกินลูก]
ได้รับการแก้ไขโดยการที่
ตัวเมียจะกันพ่อปลาให้อยู่ห่างจากลูก ๆ "
Aneesh Bose ให้ความคิดเห็นเพิ่มเติม
.

---

.

การกินลูกทั้งครอก
หมายถึงการเริ่มต้นใหม่

การกินลูกทั้งครอก
มักจะเกิดขึ้นในสถานการณ์
ที่ขนาดของครอกอาจแตกต่างกันอย่างมาก
ในแต่ละครั้งของการสืบพันธุ์
และถ้าติดอยู่กับการสืบพันธุ์ครั้งหนึ่ง
ที่บังเอิญได้ลูกครอกเล็ก หรือเล็กกว่าที่หวังไว้
ก็อาจจะเจอกรณีที่ พ่อแม่กินทุกตัว
เพื่อที่จะเริ่มต้นใหม่และพยายามมีครอกใหม่
ที่มีขนาดใหญ่กว่าและมีคุณค่ามากกว่าได้เร็วขึ้น "
Aneesh Bose  ให้ความเห็นเรื่องนี้

การกินลูกประเภทนี้พบได้
ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็ก
เช่น สัตว์ฟันแทะและกระต่าย
ผลการศึกษาได้ระบุว่า ความเครียด
เป็นปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อ
สัตว์ฟันแทะตัวเมียให้กินลูกของตัวเอง
ในสภาพแวดล้อมที่อันตราย
เมื่อโอกาสรอดของลูกต่ำ
การกินลูกทั้งหมดจะเพิ่มโอกาสรอด
ของตัวเมียเองและสามารถสืบพันธุ์
ได้อีกครั้งเมื่อสภาวะปลอดภัยขึ้น
.

---

.

ยังต้องมีการวิจัยเพิ่มเติม

งานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ส่วนใหญ่
เกี่ยวกับการกินลูกตัวเองจนถึงปัจจุบัน
มักจะทำกับพวกปลา

" ทั้งนี้ส่วนหนึ่งเป็นเพราะ  
พวกปลามีประวัติชีวิตที่หลากหลาย
และมีกลยุทธ์การดูแลลูกที่หลากหลาย

นอกจากนี้ยังมีการวิจัยจำนวนมาก
เกี่ยวกับสัตว์ฟันแทะ แต่มีน้อยกว่ามาก
ในการวิจัยกับสัตว์ประเภทอื่น ๆ

การศึกษาถูกแบ่งออกเป็น
การสังเกตในป่า
และการควบคุมในห้องปฏิบัติการ
แม้ว่าการศึกษาทั้งสองกรณ๊
จะมีบทบาทสำคัญในการวิจัยพฤติกรรมสัตว์
แต่ก็มีความเป็นไปได้เสมอ
ที่สภาพแวดล้อมในห้องปฏิบัติการที่สร้างขึ้น
อาจส่งผลต่ออัตราการกินลูกตัวเอง
นอกจากนี้ยังมีคำถามอื่น ๆ อีกมากมาย
เกี่ยวกับการกินลูกตัวเองนอกเหนือจาก
พวกสัตว์ได้ประโยชน์อะไรจากเรื่องนี้

พฤติกรรมการกินลูกตัวเอง
อาจมีวิวัฒนาการมาอย่างไร
และอาจพัฒนาขึ้นอย่างไร
ในช่วงชีวิตของสัตว์แต่ละตัว
เป็นบางส่วน/บางกรณีของขอบเขต
งานวิจัยที่ยังไม่ได้รับการศึกษาอย่างเพียงพอ

โดยภาพรวมแล้ว
นักวิทยาศาสตร์พบว่า
หัวข้อนี้มีความสลับซับซ้อน
และแพร่หลายมากกว่าที่เคยคิดไว้

" เราเพิ่งตระหนักว่ามีปัจจัยกระตุ้นมากมาย
มีอื่น ๆ อีกมากมาย  อยู่เบื้องหลังพฤติกรรมนี้
และเราอาจจะค้นพบเหตุผลเพิ่มเติมได้ในอนาคต "
Aneesh Bose กล่าวสรุป
.

เรียบเรียง/ที่มา

Popscience
.


เรื่องเล่าไร้สาระ

สัตว์เพศเมียส่วนมากจะกินรกตนเอง
หลังจากที่คลอดลูกออกมาแล้ว
ทั้งนี้เพื่อเสริมเพิ่มพลังหลังคลอด
กับเป็นการกลบกลิ่นคาวเลือด
ไม่ให้สัตว์นักล่าได้กลิ่นเลือด
ที่จะทำให้กลายเป็นเหยื่อได้

สัตว์เลี้ยง วัว ควาย ที่คลอดลูก
รกมักจะกลายเป็นอาหารดีกิน
ของคนที่ชอบกินของแปลกหายาก
เรียกว่านั่ง ๆ ยืน ๆ เมียงมองรอรก
หลังจากวัว ควาย คลอดลูกแล้ว

รกของแกะ ม้าแข่ง
จะมีคนเก็บรวบรวมไว้ทำเครื่องสำอาง
ขายดิบขายดีในหมู่คนรักสวยรักงาม
เชื่อกันว่า ทาแล้วหน้าเด้ง บำรุงผิวพรรณ
.

---

.

รก (Placenta) ของสัตว์
เป็นอวัยวะชั่วคราวที่พัฒนาขึ้นในมดลูก
ระหว่างการตั้งท้องของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมส่วนใหญ่
(และสัตว์อื่นๆ บางชนิด)

มีบทบาทสำคัญในการเชื่อมต่อ
ระหว่างแม่และลูกในท้อง

หน้าที่หลักของรก

การแลกเปลี่ยนสารอาหารและออกซิเจน
ส่งสารอาหาร/ออกซิเจนจากแม่ไปยังลูกในท้อง

การกำจัดของเสีย
นำของเสียจากลูกในท้องกลับไปให้แม่กำจัดออก

การผลิตฮอร์โมนที่สำคัญ
ช่วยในการรักษาการตั้งท้อง เช่น
โปรเจสเตอโรน (Progesterone)
และเอสโตรเจน (Estrogen)

การป้องกัน
เป็นเกราะป้องกันการติดเชื้อบางชนิด