ประวัติศาสตร์ไทยสมัยใหม่ ถูกกำหนดโดยประมาณกันว่าอยู่ในขอบเขตของรัชกาลที่ 4-5 ในช่วงการเสริมสร้างระบบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ และการรวมศูนย์อำนาจเข้าสู่ศูนย์กลาง แทนที่การปล่อยอำนาจให้ก้บหัวเมืองแลกกับการส่งบรรณาการตามที่เมืองหลวงกำหนด
ผลของการดำเนินนโยบายรวมอำนาจ ส่งผลทำให้เกิดขอบเขตอำนาจที่แท้จริงของ "ประเทศสยาม" พร้อมกับที่ราชสำนักที่กรุงเทพสถาปนาอำนาจของตัวเองเหนือหัวเมืองอื่นได้อย่างเบ็ดเสร็จ จนเกิดเป็นระบบสมบูรณาญาสิทธิราชย์
แต่ภายใต้ประวัติศาสตร์กระแสหลัก แต่ละพื้นที่ที่เคยเป็น "หัวเมือง" ก็ล้วนแล้วแต่มีการดำเนินการและพลวัตเป็นของตัวเอง หรือก็คือ มีประวัติศาสตร์เป็นของตัวเอง
และรัชกาลที่ 5 เอง ก็ไม่ได้ทรงเดินทางไปประทับอยู่ทุกที่ภายในของเขตประเทศสยาม
แต่ปรากฎว่า ภายใต้การเรียบเรียงประวัติศาสตร์ท้องถิ่น หรือ ประวัติศาสตร์ที่มาของชื่อพื้นที่ต่างๆ พยายามผูกโยงเอารัชกาลที่ 5 หรือราชสำนักเข้าไปกำหนดบทบาท ดั่งที่เราจะเห็นว่า การกำเนิดชื่อของชุมชนต่างๆ ในแต่ละจังหวัด ล้วนแล้วแต่เป็นชื่อที่ถูกสร้างขึ้นภายใต้ดำริของรัชกาลที่ 5 แม้ว่าพื้นที่ตรงนั้นจะไม่มีหลักฐานว่ารัชกาลที่ 5 เดินทางไป หรือ เป็นแค่ทางผ่านในการเดินทางของรัชกาลที่ 5 เท่านั้น
ทำให้เกิดเป็นคำถามที่ว่า
ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของแต่ละพื้นที่นั้น เล่าโดยเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นจริง? หรือ แค่เพียงสร้างประวัติศาสตร์ที่เชื่อมโยงกับรัฐบาลกลาง เพราะหาที่มาที่ไปของตัวเองไม่ได้?
ชวนคุยเรื่อง "ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น" กับ "รัชกาลที่ 5"
ผลของการดำเนินนโยบายรวมอำนาจ ส่งผลทำให้เกิดขอบเขตอำนาจที่แท้จริงของ "ประเทศสยาม" พร้อมกับที่ราชสำนักที่กรุงเทพสถาปนาอำนาจของตัวเองเหนือหัวเมืองอื่นได้อย่างเบ็ดเสร็จ จนเกิดเป็นระบบสมบูรณาญาสิทธิราชย์
แต่ภายใต้ประวัติศาสตร์กระแสหลัก แต่ละพื้นที่ที่เคยเป็น "หัวเมือง" ก็ล้วนแล้วแต่มีการดำเนินการและพลวัตเป็นของตัวเอง หรือก็คือ มีประวัติศาสตร์เป็นของตัวเอง
และรัชกาลที่ 5 เอง ก็ไม่ได้ทรงเดินทางไปประทับอยู่ทุกที่ภายในของเขตประเทศสยาม
แต่ปรากฎว่า ภายใต้การเรียบเรียงประวัติศาสตร์ท้องถิ่น หรือ ประวัติศาสตร์ที่มาของชื่อพื้นที่ต่างๆ พยายามผูกโยงเอารัชกาลที่ 5 หรือราชสำนักเข้าไปกำหนดบทบาท ดั่งที่เราจะเห็นว่า การกำเนิดชื่อของชุมชนต่างๆ ในแต่ละจังหวัด ล้วนแล้วแต่เป็นชื่อที่ถูกสร้างขึ้นภายใต้ดำริของรัชกาลที่ 5 แม้ว่าพื้นที่ตรงนั้นจะไม่มีหลักฐานว่ารัชกาลที่ 5 เดินทางไป หรือ เป็นแค่ทางผ่านในการเดินทางของรัชกาลที่ 5 เท่านั้น
ทำให้เกิดเป็นคำถามที่ว่า
ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของแต่ละพื้นที่นั้น เล่าโดยเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นจริง? หรือ แค่เพียงสร้างประวัติศาสตร์ที่เชื่อมโยงกับรัฐบาลกลาง เพราะหาที่มาที่ไปของตัวเองไม่ได้?