ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา

เจตสิก ๕๒ กลไกการปรุงแต่งและการทำงานของจิต เจตสิก คือ สภาวธรรมที่ประกอบกับจิต (เจตสิกํ จิตฺตยุตฺตํ) มีลักษณะพิเศษที่เรียกว่า สัมปยุตตธรรม คือการที่จิตและเจตสิกต้องอาศัยกันและกันเกิดขึ้น โดยมีกฎเหล็ก ๔

ถ้าจุดเริ่มต้นผิด คือ มิจฉาทิฏฐิ เห็นผิด เข้าใจผิด มองชีวิตผิด จากนั้นอย่างอื่นจะค่อย ๆ ผิดตามมาเป็นลูกโซ่ทันที เพราะเมื่อเห็นผิด ก็ย่อมคิดผิด พอคิดผิดก็พูดผิด พูดผิดก็ทำผิด ทำผิดก็เลี้ยงชีวิตผิด พอเล

พระไตรปิฎกระบุไว้ชัดเจนในมรรคมีองค์ 8 หนทางแห่งการดับทุกข์ ต้องได้สัมมาสมาธิ (ฌาน 4) ถึงจะเริ่มวิปัสสนา (พิจารณาขันธ์ 5 ให้เกิดปัญญา) แต่สมัยนี้มีหลายสำนักสอนผิด ให้เจริญสติ ไม่ต้องทำสมาธิ แท้จริงสติแ