อารมณ์ปัจจุบันคือรู้จิตที่เป็นตัวถูกรู้ และรู้จิตที่เป็นตัวรู้

เมื่อจิตรับบทเป็นตัวถูกรู้ จะเห็นเหตุการณ์อดีตที่ผ่านมาด้วยตัวสติ ตัวสติจะเป็นผู้เห็นเหตุการณ์ที่ผ่านมและเป็นผู้แยกเหตุการณ์ต่างๆในจิตขณะนั้น ที่ผ่านมาจิตรับรู้อารมณ์อะไร ผลก็จะเป็นอารมณ์ปัจจุบัน การมีสติจึงเป็นการอยู่กับปัจจุบัน อยู่กับอารมณ์ทางอายาตนะ6 ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ ที่ผ่านมาอะไรเกิดขึ้น อะไรตั้งอยู่ อะไรดับไป อยู่กับสิ่งนี้เนืองๆผลที่ได้คือจิตจะยกระดับเป็นขั้นๆ เพื่อเป็นทางไปสู่อิสระแห่งจิต หลุดพ้นจากอุปทานขันธ์