ผู้สังเกตุเป็นคนละตัวกับผู้รู้ที่เป็นวิญญานขันธ์

ผู้สังเตุคลุมรูปนาม ขันธ์ทั้งหมด  เป็นตัวความรู้สึก ขยาย ย่อได้ตามการตั้งอยู่ นำไปใช้
1.ผู้สังเกตุเป็นผู้รู้เมื่อผู้รู้เป็นจิตกลืนกับบรรยากาศความว่าง แต่ไม่มีอุปทานในนั้น
2.เห็นเป็นคนละส่วนกับรูปนาม ขันธ์ 
3.มีปัญญาประกอบในนั้น ทำหน้าที่ปรับอินทรีย์เพื่ออินทรีย์ที่ยิ่งกว่าหรือต้องการดับเวทนา