การเจริญสติ และความเข้าใจผิดต่างๆ

เราไม่ใช่ผู้รู้ หรือผู้ปฏิบัติในขั้นสูงอะไรนะคะ  แต่เราสนใจการฝึกสติปัฏฐาน หรือที่เรียกสั้นๆ ว่า การฝึกสติ หรือฝึกเจริญสติ   
แต่ส่วนหนึ่งที่ทำให้มาสนใจเรื่องพวกนี้ กลายเป็นเพราะ รู้มาจากฝรั่ง มาจากชาวต่างชาติ
แล้วจึงค่อยๆ คลำทางมาสู่ครูบาอาจารย์ที่เป็นพระไทย

เราขอแบ่งปันข้อมูลเท่าที่ได้พบเจอมานะคะ  คือ  ใน USA  ในยุโรป  
หรือเรียกง่ายๆ ว่า ชาวฝรั่ง  (จริงๆ ก็มีชาวต่างชาติอื่นๆ ด้วย)
เรื่องการเจริญสติ  เป็นเรื่องที่ฝรั่งให้ความสนใจมากๆ ในช่วงหลายสิบปีมานี้
โดยรวมๆ  ก็ใช้คำเรียกกว้างๆ ว่า   Mindfulness Meditation (การฝึกเจริญสติภาวนา หรือฝึกสติ)
ซึ่งมันก็มีวิธีการแยกย่อยไปเยอะพอสมควรค่ะ   

ที่เราแปลกใจคือ การเจริญสติ  (Mindfulness Meditation) ได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อยๆ  ในหมู่ชาวต่างชาติ 
ทั้งๆ ที่ เรานับถือพุทธ (แต่เมื่อก่อนไม่สนใจการภาวนา)  เราไม่รู้จักการเจริญสติมาก่อน 
เรารู้จักแต่การฝึกสมาธิ การนั่งสมาธิ ซึ่งก็ทำไปเพื่อข่มใจให้สงบเท่านั้น 
(เป็นการฝึกแบบสมถภาวนา  ไม่ใช่วิปัสสนาภาวนา)

ภายหลังเราเห็นทั้งคนไทย คนฝรั่ง  ทั้งหมอ นักวิชาการด้านจิตวิทยา นักวิชาการด้านสมอง
ไลฟ์โค้ชต่างๆ   เอาเรื่องการเจริญสติ  (Mindfulness Meditation)   มาสอนกันมากมาย

เราก็ได้อ่าน ได้ฟัง ได้ดูไปเรื่อยๆ  รวมทั้งตัวเองก็ได้ฝึกเจริญสติไปด้วย  ก็เลยพบปัญหาบางอย่าง ก็เลยขอนำข้อมูลมาแบ่งปันกัน

1.   คนไทยส่วนใหญ่ พอได้เห็นฝรั่งใช้คำว่า Meditation   คนไทยก็มักจะแปลว่า "การฝึกสมาธิ หรือนั่งสมาธิ"
แล้วก็เข้าใจผิดว่า ที่ฝรั่งเค้าทำการวิจัยทดลองเรื่อง Meditation  ก็คือ การฝึกสมาธิแบบสมถภาวนา
... ซึ่งเป็นความเข้าใจผิดค่ะ     

จริงๆ แล้ว คำว่า Meditation นั้น  แปลกว้างๆ ว่า "การฝึกภาวนา" 
ซึ่งการฝึกภาวนา มี 2 ประเภท คือ สมถภาวนา และวิปัสสนาภาวนา
สองแนวทางนี้ มีวิธีการและเป้าหมายที่ต่างกันอย่างมีนัยสำคัญนะคะ  

2. โดยเฉพาะ ช่วงหลังๆ มานี้  ฝรั่งและคนไทย ที่เป็นนักจิตวิทยา  นักวิชาการด้านสมอง  หรือแพทย์ หรืออื่นๆ
เค้าได้ทำการทดลองว่า การฝึก Mindfulness Meditation
มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของสมอง และส่งผลดีต่อการทำงานของสมอง
มันเป็นการฝึกแบบ Mindfulness Meditation นะคะ
พูดแบบง่ายๆ คือ มันเป็นการฝึกสติ (ในแนวทางวิปัสสนาภาวนา ฝึกตามหลักสติปัฏฐาน) 
ไม่ใช่การฝึกสมาธิแบบสมถภาวนา

พอฝรั่งเค้าใช้คำเรียกสั้นๆ ว่า Meditation (ซึ่งแปลว่า การฝึกภาวนา)   
แต่คนไทยหลายคนก็เข้าใจผิดว่า Meditation หมายถึง การฝึกสมาธิ
ก็เลยไปเข้าใจผิดว่า ที่ฝรั่งเค้าทดลอง เค้าเห็นประโยชน์ของการฝึกนี้
มันคือ การฝึกนั่งสมาธิ หรือฝึกสมาธิแบบสมถภาวนา 
ซึ่งเป็นการเข้าใจผิดค่ะ!!

คำว่า Meditation (การฝึกภาวนา) ที่ฝรั่งใช้  ต้องดูบริบทด้วยค่ะ
ในหลายการทดลอง  เค้าใช้คำเต็มๆ ว่า Mindfulness Meditation (การเจริญสติภาวนา)
แต่แค่ใช้พูดย่อๆ ว่า Meditation   คนไทยหลายคนเลยเข้าใจผิดว่า มันคือการฝึกสมาธิแบบสมถภาวนา
ซึ่งไม่ใช่นะคะ!!

พอไลฟ์โค้ชหรือคนทั่วไป เห็นเรื่องพวกนี้เป็นประโยชน์ เห็นฝรั่งเค้าสนใจเรื่องพวกนี้กันมากขึ้น 
ก็นำมาสอนต่อๆ กันไป  โดยเข้าใจผิด ให้ความสำคัญผิด ไปเน้นการนั่งสมาธิ (แบบสมถภาวนา) เป็นหลัก
ซึ่งมันต่างจากการฝึกเจริญสติ ซึ่งต้องฝึกตามหลักสติปัฏฐาน เป็นการฝึกเพื่อไปสู่วิปัสสนาภาวนา
ซึ่งมันมีความต่างจากการฝึกแบบสมถภาวนาค่ะ   
ความเข้าใจผิดนี้ ทำให้ฝึกไปผิดทาง ผิดเป้าหมายค่ะ

ไม่ได้จะบอกว่า ฝึกสมาธิแบบสมถภาวนาไม่มีประโยชน์นะคะ  คือมันมีประโยชน์ค่ะ
แต่มันเป็นคนละเป้าหมายกับการฝึกสมาธิ (สัมมาสมาธิ) ในแนวทางวิปัสสนาภาวนา
ซึ่งแนวทางวิปัสสนา ต้องฝึกตามหลักสติปัฏฐาน  ไม่ใช่การฝึกสมาธิแบบข่มใจให้สงบทั่วไปที่คนเข้าใจกันค่ะ

3. และในเมื่อการฝึกเจริญสติ (Mindfulness Meditation) เป็นที่นิยมมากในชาวต่างชาติ
และชาวไทยหลายคนก็ไปรับอิทธิพลมาจากชาวต่างชาติ
จึงต้องพึงระวังว่า  การฝึกเจริญสติที่ถูกต้องนั้น  ต้องฝึกตามหลักสติปัฏฐานนะคะ

มีหลายท่านทั้งคนไทยและคนต่างชาติ  ที่สนใจมาเผยแพร่วิธีการฝึกสติ 
แต่ไม่ได้ยึดหลักสติปัฏฐาน  กลายเป็นว่า  เป็นการฝึกสมาธิแบบสมถภาวนา
แต่เข้าใจผิดว่ามันเป็นการฝึกสติแบบวิปัสสนาภาวนา  ซึ่งมันมีวิธีการฝึกต่างกัน
มีเป้าหมายต่างกันค่ะ   ย้ำว่า  ฝึกสติที่ถูกต้องตามหลักพุทธ คือ ฝึกตามหลักสติปัฏฐานค่ะ
ไม่ใช่การฝึกแบบสมถภาวนานะคะ

เราขอบอกว่า ฝรั่ง หรือแพทย์ หรือนักวิชาการด้านจิตวิทยา ด้านสมอง ฯลฯ
มีหลายท่านที่เข้าใจการฝึกสติอย่างถูกต้องก็มีไม่น้อยค่ะ
และวิธีการฝึก ก็จะสอดคล้องกับหลักสติปัฏฐานค่ะ 

ทั้งหมดนี้ เป็นสิ่งที่เราก็เคยเข้าใจผิด  สงสัย  และเจอปัญหามาก่อน
เราก็เลยรวบรวมคลิปต่างๆ ที่เราเคยได้ผ่านตามาบ้าง
คิดว่า น่าจะเป็นประโยชน์ไม่น้อยสำหรับผู้ที่สนใจการฝึกเจริญสติตามหลักสติปัฏฐาน

ทั้งหมดที่เราเขียนไว้  หากดูคลิปด้านล่าง ก็จะเข้าใจได้กระจ่างขึ้นค่ะ^^

-----------------------------------------

Meditation ไม่ได้หมายถึง"การฝึกสมาธิ" และผลพวงของความเข้าใจผิดนี้ 
โดย สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ปยุตฺโต) https://youtu.be/C2lVNOHP36g 

การฝึกสติ มีผลอย่างไรต่อระบบสมอง? ตอนที่ 1
https://youtu.be/wWXH1JJ8aLw

การฝึกสติ มีผลอย่างไรต่อระบบสมอง? ตอนที่ 2
https://youtu.be/HT3HRZSfz3Y

การฝึกสติ มีผลอย่างไรต่อระบบสมอง? ตอนที่ 3 (อาการซึมเศร้า)
https://youtu.be/TVg4Rgwysxs

ความเข้าใจผิดเรื่องการปฏิบัติธรรมกับอาการซึมเศร้า โดย พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล
https://www.youtube.com/watch?v=Ug2HksepTdI

การฝึกสติเป็นที่นิยมอย่างมากในอเมริกา รวมทั้งสำหรับเด็กๆ
https://youtu.be/BMN8BxVJwXI

สมถะ กับ วิปัสสนา ต่างกันอย่างไร? โดย สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ปยุตฺโต) 
https://youtu.be/Nsu0TT9z5m4 

หลักการทั่วไปของ"สติปัฏฐาน" โดย สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ปยุตฺโต) 
https://youtu.be/Vu1Wt3RvjXo
แก้ไขข้อความเมื่อ
แสดงความคิดเห็น
โปรดศึกษาและยอมรับนโยบายข้อมูลส่วนบุคคลก่อนเริ่มใช้งาน อ่านเพิ่มเติมได้ที่นี่