สาขาวิชาจุลชีววิทยา (Microbiology) เป็นการศึกษาเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมขนาดเล็กหรือจุลินทรีย์ ทั้งที่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า เช่น เห็ด, รา ฯลฯ และที่ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า เช่น แบคทีเรีย, ไวรัส, โปรตัวซัว และสาหร่ายบางชนิด ฯลฯ สำหรับการศึกษาทางด้านจุลชีววิทยานั้นมีความสำคัญเป็นอย่างมากเลยทีเดียวในปัจจุบัน เพราะจุลินทรีย์ต่างๆ ที่ทำการศึกษาเราสามารถพบเห็นได้จากสิ่งแวดล้อมใกล้ตัวของเราทุกคน และเจ้าจุลินทรีย์พวกนี้ยังได้เข้ามามีบทบาทสำคัญในด้านต่างๆ ของมนุษย์เพิ่มมากขึ้นด้วย ทั้งในด้านที่เป็นประโยชน์และโทษ เช่น ด้านการผลิตอาหารและการเน่าเสียของอาหาร, ด้านสาธารณสุข, ด้านเกษตรและสิ่งแวดล้อม และยังรวมถึงเรื่องการผลิตสินค้าต่างๆ ซึ่งการศึกษาด้านจุลชีววิทยาจะช่วยทำให้เราได้ผลิตภัณฑ์ที่ประโยชน์มากยิ่งขึ้น เช่น ยีสต์ที่ใช้ในการผลิตแอลกอฮอล์สำหรับใช้เป็นเชื้อเพลิงหรือใช้ในอุตสาหกรรมเครื่องดื่ม การผลิตยาปฏิชีวนะจากแบคทีเรียชั้นสูงหรือเชื้อราบางชนิดที่มีประโยชน์ในการรักษาโรคต่างๆ
การศึกษาด้านจุลชีววิทยาถูกแบ่งออกเป็น 4 ด้าน ได้แก่ 1.การศึกษาแบคทีเรีย (Bacteriology) 2.การศึกษาเห็ด รา และยีสต์ (Mycology) 3.การศึกษาไวรัส (Virology) 4.การศึกษาระบบภูมิคุ้มกัน (Immunology)
การแบ่งเนื้อหาการเรียนการสอน ออกเป็นสาขาย่อยๆ ได้แก่ 1.สรีรวิทยาของจุลินทรีย์ จะศึกษาหน้าที่ทางชีวเคมี การเจริญเติบโต เมตาบอลิซึม และโครงสร้างของเซลล์ของจุลินทรีย์ 2.พันธุศาสตร์ของจุลินทรีย์ จะศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างหน้าที่ของเซลล์ในจุลินทรีย์ และการสร้างหรือควบคุมยีน 3.จุลชีววิทยาทางการแพทย์ จะศึกษาบทบาทของจุลินทรีย์ในโรคของมนุษย์ กระบวนการก่อโรคของจุลินทรีย์ และระบาดวิทยา 4.จุลชีววิทยาของสิ่งแวดล้อม จะศึกษาหน้าที่และความหลากหลายของจุลินทรีย์ในสิ่งแวดล้อมตามธรรมชาติ รวมทั้งนิเวศวิทยาของจุลินทรีย์ บทบาทของจุลินทรีย์ในวัฏจักรสารอาหาร 5.จุลชีววิทยาของอุตสาหกรรม จะศึกษาการใช้จุลินทรีย์ในกระบวนการทางอุตสาหกรรม เช่น การหมัก การบำบัดน้ำเสีย 6.จุลชีววิทยาของอากาศ จะศึกษาเกี่ยวกับจุลินทรีย์ที่มีอยู่ในอากาศ 7.จุลชีววิทยาของอาหาร จะศึกษาการเน่าเสียของอาหารที่มีสาเหตุมาจากจุลินทรีย์
มหาวิทยาลัยที่เปิดสอนภาควิชาจุลชีววิทยา
1.สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง
2.มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
3.มหาวิทยาลัยขอนแก่น
4.มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
5.จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
6.มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
7.มหาวิทยาลัยทักษิณ
8.มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
9.มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ
10.มหาวิทยาลัยศิลปากร
11.มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี
12.มหาวิทยาลัยบูรพา
13.มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
14.มหาวิทยาลัยมหิดล
15.มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
16.มหาวิทยาลัยพะเยา
เรียนจบแล้วทำงานด้านไหนได้บ้าง?
1.เจ้าหน้าที่ปฏิบัติการด้านจุลชีววิทยาทางการเกษตร, อาหาร, อุตสาหกรรม, การแพทย์, สิ่งแวดล้อม และเทคโนโลยีชีวภาพ
2.เจ้าหน้าที่ควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์และพัฒนาผลิตภัณฑ์
3.เจ้าหน้าที่ควบคุมคุณภาพน้ำ
4.นักวิจัย หรือนักวิชาการในสถานประกอบการต่างๆ
5.ตัวแทนจําหน่ายสารเคมี, อุปกรณ์ทางวิทยาศาสตร์และการแพทย์
6.ผู้ประกอบการอิสระทางด้านจุลชีววิทยา
7.อื่นๆ
เรียนจุลชีววิทยา เป็นอย่างไร
การศึกษาด้านจุลชีววิทยาถูกแบ่งออกเป็น 4 ด้าน ได้แก่ 1.การศึกษาแบคทีเรีย (Bacteriology) 2.การศึกษาเห็ด รา และยีสต์ (Mycology) 3.การศึกษาไวรัส (Virology) 4.การศึกษาระบบภูมิคุ้มกัน (Immunology)
การแบ่งเนื้อหาการเรียนการสอน ออกเป็นสาขาย่อยๆ ได้แก่ 1.สรีรวิทยาของจุลินทรีย์ จะศึกษาหน้าที่ทางชีวเคมี การเจริญเติบโต เมตาบอลิซึม และโครงสร้างของเซลล์ของจุลินทรีย์ 2.พันธุศาสตร์ของจุลินทรีย์ จะศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างหน้าที่ของเซลล์ในจุลินทรีย์ และการสร้างหรือควบคุมยีน 3.จุลชีววิทยาทางการแพทย์ จะศึกษาบทบาทของจุลินทรีย์ในโรคของมนุษย์ กระบวนการก่อโรคของจุลินทรีย์ และระบาดวิทยา 4.จุลชีววิทยาของสิ่งแวดล้อม จะศึกษาหน้าที่และความหลากหลายของจุลินทรีย์ในสิ่งแวดล้อมตามธรรมชาติ รวมทั้งนิเวศวิทยาของจุลินทรีย์ บทบาทของจุลินทรีย์ในวัฏจักรสารอาหาร 5.จุลชีววิทยาของอุตสาหกรรม จะศึกษาการใช้จุลินทรีย์ในกระบวนการทางอุตสาหกรรม เช่น การหมัก การบำบัดน้ำเสีย 6.จุลชีววิทยาของอากาศ จะศึกษาเกี่ยวกับจุลินทรีย์ที่มีอยู่ในอากาศ 7.จุลชีววิทยาของอาหาร จะศึกษาการเน่าเสียของอาหารที่มีสาเหตุมาจากจุลินทรีย์
มหาวิทยาลัยที่เปิดสอนภาควิชาจุลชีววิทยา
1.สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง
2.มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
3.มหาวิทยาลัยขอนแก่น
4.มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
5.จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
6.มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
7.มหาวิทยาลัยทักษิณ
8.มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
9.มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ
10.มหาวิทยาลัยศิลปากร
11.มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี
12.มหาวิทยาลัยบูรพา
13.มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
14.มหาวิทยาลัยมหิดล
15.มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
16.มหาวิทยาลัยพะเยา
เรียนจบแล้วทำงานด้านไหนได้บ้าง?
1.เจ้าหน้าที่ปฏิบัติการด้านจุลชีววิทยาทางการเกษตร, อาหาร, อุตสาหกรรม, การแพทย์, สิ่งแวดล้อม และเทคโนโลยีชีวภาพ
2.เจ้าหน้าที่ควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์และพัฒนาผลิตภัณฑ์
3.เจ้าหน้าที่ควบคุมคุณภาพน้ำ
4.นักวิจัย หรือนักวิชาการในสถานประกอบการต่างๆ
5.ตัวแทนจําหน่ายสารเคมี, อุปกรณ์ทางวิทยาศาสตร์และการแพทย์
6.ผู้ประกอบการอิสระทางด้านจุลชีววิทยา
7.อื่นๆ