เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ชนิดหนึ่งที่มีมานาน..ที่ซึ่งมนุษย์อยู่กับมันแต่ไม่เคยสังเกตเพื่อสรุปผล..

มนุษย์,สัตว์บุคคลทั้งปวง..มีจิตมีกาย ที่ผ่านการทดลองความสุขและความทุกข์มายาวนานหลายชั่วอายุคน ตั้งแต่เริ่มโลก
ทั้งในโลกนี้และโลกอื่นๆ แต่เพราะขาดการสังเกตกำหนดรู้ จึงสรุปผลเป็นความรู้สำหรับตนเอง และบอกสอนต่อคนอื่น
ในเรื่องของอริยสัจไม่ได้..จวบจนพระพุทธเจ้าทั้งหลายอุบัติขึ้น..