“สิริพรรณ” อัด ยกเลิกเลือกตั้ง “พรรคเดียว เบอร์เดียว” ย้อนแย้ง-มีปัญหา แนะ ไม่ควรทำลาย “ระบบพรรคการเมือง” เพียงเพราะไม่ชอบบางพรรค
รศ.ดร.สิริพรรณ นกสวน สวัสดี อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวถึงการยกเลิกบัตรเลือกตั้ง “พรรคเดียว เบอร์เดียว” โดยคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) ว่า
นอกจากระบบเลือกตั้งใหม่ที่เรียกว่าจัดสรรปันส่วนผสมแล้ว กรธ. ยังออกแบบกติกาการเลือกตั้ง ส.ส. ใหม่ด้วย
โดยกำหนดว่าพรรคการเมืองจะไม่มีหมายเลขประจำพรรค แต่จะให้ผู้สมัคร ส.ส.ระบบเขตแต่ละเขต จับสลากหมายเลขประจำตัวของตัวเอง
ดังนั้น ผู้สมัครจากพรรคการเมืองเดียวกันจะไม่ใช้เบอร์เดียวกันทั้งประเทศตามที่เคยเป็นมาตั้งแต่รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540
เมื่อประเมินด้วยหลักการ 4 ด้าน ของการจัดการเลือกตั้งและออกแบบบัตรเลือกตั้ง (ประกอบด้วย ง่ายต่อการนับคะแนน: ง่ายต่อการทำความเข้าใจของประชาชน: ส่งเสริมระบบพรรคการเมือง และ สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของ รธน) พบว่า การยกเลิกบัตรเลือกตั้ง “พรรคเดียว เบอร์เดียว” จะส่งผลดังนี้
1. ลดทอนประสิทธิภาพของการจัดการเลือกตั้ง สร้างความยุ่งยากในการแปรคะแนนของ ส.ส. เขตมาเป็นคะแนนบัญชีรายชื่อของพรรค เพราะผู้สมัครแต่ละคนในพรรคเดียวกันมีหมายเลขผู้สมัครแตกต่างกันไป อาจทำให้เกิดความผิดพลาดในการนับคะแนนได้
2. ไม่เอื้อให้ประชาชนเข้าใจได้ง่าย ลองนึกภาพว่าผู้สมัครแต่ละคนในพรรคเดียวกันมีหมายเลขผู้สมัครแตกต่างกันแม้จะอยู่ในจังหวัดเดียวกัน จะสร้างความสับสนจริงหรือไม่ การที่ กรธ. ชี้แจงว่า “ประชาชนสนใจเฉพาะเขตของตัวเอง ไม่จำเป็นต้องไปสนใจเขตอื่น” เป็นคำชี้แจงที่ไม่ให้เกียรติประชาชน ค้านกับธรรมชาติของตลาดการเมือง และขัดแย้งกับหลักการที่ว่าสมาชิกรัฐสภาเป็นตัวแทนของประชาชนไทยทั้งประเทศ
3. ตัดตอนศักยภาพของพรรคการเมืองในการหาเสียงในระดับชาติที่เป็นรูปธรรม เมื่อผู้สมัครแต่ละคนของพรรคต่างมีหมายเลขแตกต่างกัน ความเชื่อมโยงระหว่างประชาชนกับพรรคการเมืองจะอ่อนแอลง กลายเป็นความสัมพันธ์ส่วนบุคคลระหว่างประชาชนกับ ส.ส. พรรคการเมืองจะขาดแรงจูงใจในการใช้นโยบายเป็นเครื่องมือในการหาเสียง หันไปลงทุนกับการ “หว่านล้อม” ชักชวนผู้สมัครที่มีฐานเสียงดี เป็นผู้มีอิทธิพลในพื้นที่แทน
4. ย้อนแย้งกับเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญและขัดแย้งกับหลักการระบบ "ไพรมารี่ โหวต" ที่ต้องการให้พรรคการเมืองคัดเลือกคนที่มีความรู้ความสามารถลงสมัครในนามพรรคการเมือง แต่เมื่อลงสมัครกลับเป็นการเน้นตัวบุคคล
รศ.ดร.สิริพรรณ ระบุอีกว่า หากถึงที่สุดแล้ว จะยกเลิกบัตรเลือกตั้ง “พรรคเดียว เบอร์เดียว” ส่วนตัวก็จะไม่คัดค้านหัวชนฝา แต่ขอให้บนบัตรเลือกตั้ง มีชื่อผู้สมัคร ชื่อพรรคการเมือง สัญลักษณ์พรรคการเมือง และจะยิ่งดี หากมีภาพผู้สมัครด้วย เพื่อเป็นการให้ข้อมูลที่เพียงพอต่อการตัดสินใจของประชาชน และไม่เป็นการตัดตอนสายสัมพันธ์ระหว่างประชาชน ผู้สมัคร และพรรคการเมือง
ในหลายประเทศ บัตรเลือกตั้งไม่มีหมายเลขผู้สมัคร เน้นชื่อผู้สมัครและพรรคหรือกลุ่มการเมืองที่สังกัดเป็นสำคัญ แต่ในสังคมไทย หากยกเลิกหมายเลขผู้สมัครไปเลย อาจสร้างข้อจำกัดในการลงคะแนนให้ผู้อ่านหนังสือไม่คล่อง และผู้สูงวัยสายตาไม่ดี
“เราอาจไม่ชอบพรรคการเมืองบางพรรค และหวังว่าพรรคนั้นจะไม่ชนะเลือกตั้ง แต่เราไม่ควรทำลาย “ระบบพรรคการเมือง” ด้วยการทำให้สายสัมพันธ์ระหว่างประชาชนและพรรคการเมืองต้องเหี่ยวเฉา อ่อนพลังลง อย่าลืมว่าพรรคการเมืองเป็นสถาบันเบื้องต้นที่เป็นตัวแทนของประชาชน หากสถาบันที่เป็นตัวแทนประชาชนอ่อนแอ ย่อมหมายถึงความอ่อนแอของประชาชน” รศ.ดร.สิริพรรณกล่าว
JJNY : “สิริพรรณ” อัด ยกเลิกเลือกตั้ง “พรรคเดียว เบอร์เดียว” ย้อนแย้ง-มีปัญหา แนะ ไม่ควรทำลาย “ระบบพรรคการเมือง” ฯ
รศ.ดร.สิริพรรณ นกสวน สวัสดี อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวถึงการยกเลิกบัตรเลือกตั้ง “พรรคเดียว เบอร์เดียว” โดยคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) ว่า
นอกจากระบบเลือกตั้งใหม่ที่เรียกว่าจัดสรรปันส่วนผสมแล้ว กรธ. ยังออกแบบกติกาการเลือกตั้ง ส.ส. ใหม่ด้วย
โดยกำหนดว่าพรรคการเมืองจะไม่มีหมายเลขประจำพรรค แต่จะให้ผู้สมัคร ส.ส.ระบบเขตแต่ละเขต จับสลากหมายเลขประจำตัวของตัวเอง
ดังนั้น ผู้สมัครจากพรรคการเมืองเดียวกันจะไม่ใช้เบอร์เดียวกันทั้งประเทศตามที่เคยเป็นมาตั้งแต่รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540
เมื่อประเมินด้วยหลักการ 4 ด้าน ของการจัดการเลือกตั้งและออกแบบบัตรเลือกตั้ง (ประกอบด้วย ง่ายต่อการนับคะแนน: ง่ายต่อการทำความเข้าใจของประชาชน: ส่งเสริมระบบพรรคการเมือง และ สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของ รธน) พบว่า การยกเลิกบัตรเลือกตั้ง “พรรคเดียว เบอร์เดียว” จะส่งผลดังนี้
1. ลดทอนประสิทธิภาพของการจัดการเลือกตั้ง สร้างความยุ่งยากในการแปรคะแนนของ ส.ส. เขตมาเป็นคะแนนบัญชีรายชื่อของพรรค เพราะผู้สมัครแต่ละคนในพรรคเดียวกันมีหมายเลขผู้สมัครแตกต่างกันไป อาจทำให้เกิดความผิดพลาดในการนับคะแนนได้
2. ไม่เอื้อให้ประชาชนเข้าใจได้ง่าย ลองนึกภาพว่าผู้สมัครแต่ละคนในพรรคเดียวกันมีหมายเลขผู้สมัครแตกต่างกันแม้จะอยู่ในจังหวัดเดียวกัน จะสร้างความสับสนจริงหรือไม่ การที่ กรธ. ชี้แจงว่า “ประชาชนสนใจเฉพาะเขตของตัวเอง ไม่จำเป็นต้องไปสนใจเขตอื่น” เป็นคำชี้แจงที่ไม่ให้เกียรติประชาชน ค้านกับธรรมชาติของตลาดการเมือง และขัดแย้งกับหลักการที่ว่าสมาชิกรัฐสภาเป็นตัวแทนของประชาชนไทยทั้งประเทศ
3. ตัดตอนศักยภาพของพรรคการเมืองในการหาเสียงในระดับชาติที่เป็นรูปธรรม เมื่อผู้สมัครแต่ละคนของพรรคต่างมีหมายเลขแตกต่างกัน ความเชื่อมโยงระหว่างประชาชนกับพรรคการเมืองจะอ่อนแอลง กลายเป็นความสัมพันธ์ส่วนบุคคลระหว่างประชาชนกับ ส.ส. พรรคการเมืองจะขาดแรงจูงใจในการใช้นโยบายเป็นเครื่องมือในการหาเสียง หันไปลงทุนกับการ “หว่านล้อม” ชักชวนผู้สมัครที่มีฐานเสียงดี เป็นผู้มีอิทธิพลในพื้นที่แทน
4. ย้อนแย้งกับเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญและขัดแย้งกับหลักการระบบ "ไพรมารี่ โหวต" ที่ต้องการให้พรรคการเมืองคัดเลือกคนที่มีความรู้ความสามารถลงสมัครในนามพรรคการเมือง แต่เมื่อลงสมัครกลับเป็นการเน้นตัวบุคคล
รศ.ดร.สิริพรรณ ระบุอีกว่า หากถึงที่สุดแล้ว จะยกเลิกบัตรเลือกตั้ง “พรรคเดียว เบอร์เดียว” ส่วนตัวก็จะไม่คัดค้านหัวชนฝา แต่ขอให้บนบัตรเลือกตั้ง มีชื่อผู้สมัคร ชื่อพรรคการเมือง สัญลักษณ์พรรคการเมือง และจะยิ่งดี หากมีภาพผู้สมัครด้วย เพื่อเป็นการให้ข้อมูลที่เพียงพอต่อการตัดสินใจของประชาชน และไม่เป็นการตัดตอนสายสัมพันธ์ระหว่างประชาชน ผู้สมัคร และพรรคการเมือง
ในหลายประเทศ บัตรเลือกตั้งไม่มีหมายเลขผู้สมัคร เน้นชื่อผู้สมัครและพรรคหรือกลุ่มการเมืองที่สังกัดเป็นสำคัญ แต่ในสังคมไทย หากยกเลิกหมายเลขผู้สมัครไปเลย อาจสร้างข้อจำกัดในการลงคะแนนให้ผู้อ่านหนังสือไม่คล่อง และผู้สูงวัยสายตาไม่ดี
“เราอาจไม่ชอบพรรคการเมืองบางพรรค และหวังว่าพรรคนั้นจะไม่ชนะเลือกตั้ง แต่เราไม่ควรทำลาย “ระบบพรรคการเมือง” ด้วยการทำให้สายสัมพันธ์ระหว่างประชาชนและพรรคการเมืองต้องเหี่ยวเฉา อ่อนพลังลง อย่าลืมว่าพรรคการเมืองเป็นสถาบันเบื้องต้นที่เป็นตัวแทนของประชาชน หากสถาบันที่เป็นตัวแทนประชาชนอ่อนแอ ย่อมหมายถึงความอ่อนแอของประชาชน” รศ.ดร.สิริพรรณกล่าว