โปรตีน จำเป็นต่อร่างกายแค่ไหน? ไปดูกัน__!!

กระทู้ข่าว

โปรตีน (Protein)

โปรตีน แปลว่า สิ่งสำคัญอันดับแรก ในร่างกายมีโปรตีนมากถึง 75% ของน้ำหนักตัว (Harvard School of Public Health 2011) เป็นสารอาหารที่ให้พลังงานแก่ร่างกาย โดยโปรตีน 1 กรัม ให้พลังงานเท่ากับคาร์โบไฮเดรต 1 กรัม คือ 4 กิโลแคลลอรี่ ที่สำคัญ โปรตีนเป็นสารอหารที่ร่างกายขาดไม่ได้ มีความจำเป็นต่อการเจริญเติบโตและการซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอต่าง ๆ ของร่างกาย

หน้าที่สำคัญของโปรตีน
• ให้กรดอะมิโนจำเป็น ซึ่งร่างกายสร้างเองไม่ได้ ต้องได้รับจากอาหารเท่านั้น
• สร้างกล้ามเนื้อและโครงสร้างของร่างกาย รวมทั้งชั่วยซ่อมแซมเนื้อเยื่อต่างๆ ที่สึกหรอ
• สร้างสารทำงานต่าง ๆ ในร่างกาย เช่น เอนไซม์ และฮอร์โมนหลายชนิด รวมทั้งช่วยนำพาและขนส่งสารหลายชนิดในเลือด
• สร้างภูมิต้านทาน โดยสร้างสารแอนติบอดีทำหน้าที่จับและทำลายสารแปลกปลอมที่เข้าสู่ร่างกาย
• ดูแลสมดุลของเหลว โปรตีนในเลือดทำหน้าที่รักษาสมดุลออสโมติก (Osmotic Balance) ทั้งในเลือดและในเซลล์
• สร้างกลูโคส ซึ่งเป็นแหล่งพลังงานที่สำคัญที่สุดในร่างกาย
• เป็นแหล่งพลังงาน ในบางภาวะที่ร่างกายขาดอาหารอย่างรุนแรง ร่างกายสามารถสลายโปรตีนให้เป็นกรดอะมิโนอิสระเพื่อนำไปสร้างพลังงานให้แก่ร่างกาย

เมื่อร่างกายได้รับโปรตีน จะย่อยสลายโปรตีนให้เป็นหน่วยเล็กที่สุดคือกรดอะมิโน เพื่อจะได้ดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดไปใช้ประโยชน์ในเซลล์ต่าง ๆ ร่ายกายของเราไม่สะสมโปรตีน รวมทั้งยังสลายโปรตีนและขับทิ้งทุกวัน เห็นได้จากเส้นผมที่หลุดร่วง เซลล์บุทางเดินอาหารที่หลุดลอก เซลล์ผิวหนังตายลง เอนไซม์ ฮอร์โมน สารภูมิคุ้มกันหมดหน้าที่ ด้วยเหตุนี้ ทำให้ร่างกายเราจึงต้องการโปรตีนที่มีคุณภาพสูงเพื่อได้รับกรดอะมิโนที่จำเป็นอยู่ตลอดเวลา เพื่อซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอของร่างกาย

ประโยชน์ของ โปรตีน ต่อการซ่อมแซมเซลล์ต่างๆ
• เซลล์สมอง โปรตีนสำคัญต่อการสร้างเอนไซม์ทุกชนิดที่ทำหน้าที่เกี่ยวกับการทำงานของสมอง ถ้าได้รับโปรตีนอย่างเพียงพอจะช่วยให้การทำงานของสมองดีขึ้น ช่วยให้อารมณ์กระปรี้กระเปร่าและผ่อนคลาย
• เซลล์ตา โปรตีนเป็นส่วนประกอบที่สำคัญต่อการพัฒนาเซลล์ดวงตาในระยะต่าง ๆ และโปรตีนบางชนิดช่วยซ่อมแซมเซลล์ประสาทตาในกรณีการเกิดโรคจอรับตาเสื่อมตามวัย
• เซลล์หัวใจ โปรตีนสำคัญต่อกลไลการซ่อมแซมเนื้อเยื่อของหัวใจ ความผิดปกติของโปรตีนบางชนิดเป็นดัชนีวัดภาวะหัวใจล้มเหลว
• เซลล์กระเพาะ โปรตีนมีส่วนสำคัญต่อการสร้างภูมิต้านทานของกระเพาะ และสัมพันธ์กับสุขภาพและการเกิดโรคกระเพาะ
• เซลล์ผม ถ้าเซลล์ผมได้รับโปรตีนที่มีคุณภาพดีเพียงพอจะช่วยด้านสุขภาพและความแข็งแรงตลอดจนการเจริญงอกงามของเส้นผม
• เซลล์ผิว โปรตีนจำเป็นต่อการสร้างผิวหนังส่วนที่อยู่ด้านนอกสุด ซึ่งเป็นส่วนที่ปกป้องการรุกรานของจุลชีพ และป้องกันการสูญเสียความชื้นจากร่างกาย โดยทำหน้าที่เกี่ยวข้องกับกลไกการสร้างเคราติน (Keratin) ถ้าเซลล์ผิวได้รับโปรตีนเพียงพอ จะทำให้ผิวมีสุขภาพดี และทำหน้าที่ได้ตามปกติ
• เซลล์สืบพันธ์ โปรตีนสำคัญต่อการสร้างเซลล์สเปิร์ม จำเป็นต่อการเจริญของระบบสืบพันธุ์ทั้งหญิงและชาย และช่วยพัฒนาระบบฮอร์โมนที่ควบคุมการเจริญพันธุ์
• เซลล์เล็บ โปรตีนมีส่วนสำคัญต่อการสร้างเล็บ สามารถใช้โปรตีนเพื่อร่วมรักษาโรคที่เกี่ยวกับเล็บ
• เซลล์อื่นๆ เพราะทุกส่วนในร่างกายประกอบไปด้วยเซลล์ โปรตีนจึงสัมพันธ์กับสุขภาพของเราโดยตรง จำเนต่อเมแทบอลิซึมที่เป็นปกติ และมีส่วนสำคัญต่อกระบวนการสร้างภูมิคุ้มกันให้เซลล์ต่างๆ ทั่วร่างกาย

โปรตีนคุณภาพพิจารณาจากอะไร
• ชนิดและปริมาณของกรดอะมิโนจำเป็นว่ามีครบถ้วนหรือไม่
• การย่อยโปรตีนเพื่อให้ได้กรดอะมิโนยากง่ายเพียงใด
• แหล่งของโปรตีนคุณภาพ
- ไข่ นม จัดเป็นแหล่งโปรตีนคุณภาพสูง เพราะให้กรดอะมิโนจำเป็นครบถ้วนและย่อยง่าย ปลาเป็นอันดับรองลงมา เนื้อสัตว์ต่างๆ ให้โปรตีนคุณภาพสูง ข้อเสียคือย่อยยากกว่า และมีไขมันและโคเลสเตอรอล
- พื้นให้โปตีนคุณภาพที่ดี ไม่มีไขมันและโคเลสเตอรอล แต่พืชมักมีกรดอะมิโนจำกัด ซึ่งทดแทนด้วยการเลือกโปรตีนจากพืชหลากหลายชนิดที่ให้กรดอะมิโนที่ร่างกายต้องการอย่างครบถ้วน อาทิ ถั่วเหลือง ถั่วพีหรือถั่วเมล็ดเปียก ข้าวสาลี เป็นต้น

กินโปรตีนจากพืชอย่างไรให้ได้ประโยชน์
การกินโปรตีนให้ได้ประโยชน์ต้องคำนึงถึงปริมาณและคุณภาพของโปรตีนเป็นสำคัญ ร่างกายต้องการโปรตีนประมาณวันละ 1 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ส่วนโปรตีนที่มีคุณภาพจะประกอบด้วยกรดอะมิโนจำเป็นครบทุกชนิดในสัดส่วนที่ใกล้เคียงกับที่ร่างกายต้องการ สามารถย่อยและดูดซึมในทางเดินอาหารได้ดี ซึ่งโปรตีนจากสัตว์ ไม่ว่าจะเป็นเนื้อวัว หมู ไก่ ปลา ไข่ นม ล้วนจัดเป็นโปรตีนที่มีคุณภาพ

ในขณะที่โปรตีนจากพืชอาจมีคุณภาพที่ด้อยกว่าและให้สัดส่วนโปรตีนที่ต่ำกว่าโปรตีนจากสัตว์ เนื่องจากพืชแต่ละชนิดจะประกอบด้วยกรดอะมิโนจำเป็นในรูปแบบเฉพาะตัวที่แตกต่างกัน โดยทั่วไปแล้วพืชตระกูลถั่ว เช่น ถั่วเหลือง ถั่วแดงหลวง มีกรดอะมิโนไลซีน (lysine) สูง แต่กลับมีกรดอะมิโนเมไธโอนีน (methionine) ต่ำส่วนในทางตรงข้าม ธัญพืช เช่น ข้าว งา มีเมไธโอนีนสูง แต่มีไลซีนต่ำ ส่วนใหญ่แล้วเราจึงมักไม่ค่อยคุ้นเคยกับการกินพืชผักเพื่อเป็นแหล่งโปรตีนหลักให้แก่ร่างกาย เพราะเรามักเลือกกินโปรตีนจากสัตว์กันมากกว่า แต่ใช่ว่าโปรตีนจากพืชจะไม่มีความสำคัญ การเลือกกินโปรตีนจากพืชก็มีประโยชน์หลายอย่างที่เหนือกว่าโปรตีนจากสัตว์ เนื่องจากแหล่งโปรตีนจากพืชมีไขมันชนิดอิ่มตัวต่ำ ไม่มีโคเลสเตอรอล มีใยอาหารสูง อุดมไปด้วยวิตามิน เกลือแร่ และไฟโตนิวเทรียนท์ที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกาย อีกทั้งให้พลังงานต่ำกว่าเนื้อสัตว์ จึงมีส่วนช่วยในการลดน้ำหนักส่วนเกินและเป็นทางเลือกที่ดีสำหรับผู้ที่รักสุขภาพ รวมทั้งผู้ที่กินมังสวิรัติหรือกินเจ ซึ่งต้องอาศัยแหล่งโปรตีนจากพืชเป็นหลักอยู่แล้ว
การกินโปรตีนจากพืชเพื่อให้ได้ประโยชน์สูงสุดมีเคล็ดลับง่ายๆ คือ เลือกกินพืชที่มีโปรตีนสูงและกินให้หลกหลายเพื่อให้ได้กรดอะมิโนจำเป็นครบทุกชนิด ดังนั้นหากเรารู้จักเลือกกินอย่างเข้าใจ โปรตีนจากพืชก็สามารถเป็นแหล่งโปรตีนที่มีคุณภาพสำหรับเสริมสร้างร่างกายให้แข็งแรงได้อีกทางหนึ่ง

ร่างกายอ่อนล้าเพราะขาดโปรตีน
ใครมีอาการแบบนี้บ้าง?...โดยเฉพาะบางช่วงเวลาที่คุณขาดการใส่ใจตัวเองต่อเนื่องยาวนาน อาจเป็นเพราะชีวิตประจำวันมัวแต่มุ่งกับงานหรือยุ่งกับการเลี้ยงลูกจนลืมตัวเอง ทุกอย่างเร่งรีบ ทั้งเรื่องกิน เรื่องงาน เรื่องนอนจึงเลือกแต่สิ่งที่สะดวก ง่ายและสนองตอบความเร่งด่วนมากที่สุด มารู้สึกตัวอีกที...แย่แล้ว ทำไมฉันถึงดูซูบซีด ดูแก่ก่อนวัยขนาดนี้ ผมหงอก ผมร่วงมาก ผิวหยาบกร้าน เล็บแห้งฉีกขาดผอมลง รูปร่างเหี่ยวแห้งไม่กระชับเต่งตึงเหมือนก่อนรู้สึกห่อเหี่ยว ไม่กระฉับกระเฉงเอาเสียเลย สมองก็ไม่ปลอดโปร่ง คิดอะไรก็ช้าไปหมด อีกทั้งยังป่วยบ่อยๆ กว่าจะหายทีนานเป็นอาทิตย์หรือเป็นเดือน...
อาการประมาณนี้ขอแนะนำว่าควรเสริมอาหารที่มีโปรตีนคุณภาพโดยด่วน เพราะบ่งชี้ว่าคุณนั้นอาจขาดโปรตีนหรือได้รับ กรดอะมิโนจำเป็นไม่ครบถ้วน เพราะโปรตีนเป็นองค์ประกอบหลักของกล้ามเนื้อ ช่วยในการสร้างคอลลาเจนใต้ชั้นผิวหนังทำให้ผิวมีความยืดหยุ่น ปกป้องริ้วรอยก่อนวัยทำให้เซลล์ผมและเล็บแข็งแรง เป็นส่วนประกอบของเลือด เสริมภูมิต้านทานต่อการติดเชื้อโรคและการทำงานของเซลล์ประสาทในสมองซึ่งเป็นสัญญาณในการส่งความรู้สึกหรือสัญญาณที่ปลายประสาท ถ้าขาดโปรตีนก็จะทำให้ซึมเศร้า เพลียเหมือนไม่มีเรี่ยวแรง ซึ่งในแต่ละวันโดยเฉลี่ยแล้วคนเราควรได้รับปริมาณโปรตีน 1 กรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม
โดยการเลือกกินอาหารที่มีโปรตีนคุณภาพในทุกมื้อที่ได้จาก ไข่ นม ปลา ถั่วเมล็ดแห้ง ธัญพืชชนิดต่างๆ ผสมกันให้หลากหลาย ทำให้ได้รับโปรตีนและกรดอะมิโนจำเป็นครบคุณค่า รวมทั้งวิตามินและเกลือแร่จากอาหารที่ครบโภชนาการ ซึ่งจะช่วยซ่อมแซมเซลล์ที่สึกหรอ เติมเต็มประสิทธิภาพการทำงานของระบบต่างๆ ของร่างกายให้กลับมาสมบูรณ์อีกครั้ง ในไม่ช้าสุขภาพของคุณจะค่อยๆ ดีขึ้นตามลำดับ อาการต่างๆ เหล่านี้จะหายไปในที่สุด