ส่งท้ายล่ะครับ สำหรับอดีต ๔ จังหวัดของไทยสมัยสงครามโลกครั้งที่ ๒
จังหวัดนครจัมปาศักดิ์ เป็น ๑ ใน ๔ จังหวัดที่ประเทศไทยได้ดินแดนคืนจากฝรั่งเศสในช่วง พ.ศ.๒๔๘๔ โดยยกท้องที่การปกครองเมืองจำปาศักดิ์ ซึ่งเดิมขึ้นอยู่กับ มณฑลอุบลราชธานี ในสมัยรัชกาลที่ ๕ และตกอยู่ภายใต้การปกครองของฝรั่งเศสเมื่อปี พ.ศ.๒๔๔๗ ขึ้นเป็นจังหวัด
ภายหลังสงครามโลกครั้งที่ ๒ ไทยต้องส่งดินแดนดังกล่าวให้แก่ฝรั่งเศส ซึ่งปกครองประเทศลาวในขณะนั้น ภายหลังเมื่อประเทศลาวได้รับเอกราชจากฝรั่งเศสแล้ว พื้นที่ดังกล่าวจึงได้ยกขึ้นเป็น แขวงจำปาสัก ของ สปป.ลาว ในปัจจุบัน
อนึ่ง พื้นที่ของจังหวัดนี้ยังกินอาณาบริเวณพื้นที่ส่วนหนึ่งของ จังหวัดสตึงแตรง และพื้นที่ส่วนใหญ่ของ จังหวัดพระวิหาร ราชอาณาจักรกัมพูชา ในปัจจุบันนี้ด้วย
กรมศิลปากรได้กำหนดให้จังหวัดจัมปาศักดิ์ใช้ตราประจำจังหวัดเป็นรูปปราสาทวัดภู อันเป็นโบราณสถานสำคัญของเมืองจำปาสัก อย่างไรก็ตาม ในหนังสือตราประจำจังหวัดของกรมศิลปากร พิมพ์เมื่อ พ.ศ.๒๕๔๒ ไม่ได้ลงพิมพ์รูปตราดังกล่าวไว้ด้วย
เมื่อแรกตั้งจังหวัดนั้น ได้แบ่งการปกครองออกเป็น ๖ อำเภอ ตามประกาศเรื่องตั้งอำเภอ ลงวันที่ ๒๓ กรกฎาคม พ.ศ.๒๔๘๔ ดังนี้
๑. อำเภอเมืองนครจัมปาศักดิ์ (ตามเขตอำเภอนครจัมปาศักดิ์เดิม)
๒. อำเภอวรรณไวทยากร (ตามเขตอำเภอมูลปาโมกเดิม)
๓. อำเภอธาราบริวัตร (ตามเขตอำเภอธาราบริวัตรเดิม)
๔. อำเภอมะโนไพร (ตามเขตอำเภอมะโนไพรเดิม)
๕. กิ่งอำเภอโพนทอง (ตามเขตกิ่งอำเภอโพนทองเดิม)
หลังจากนั้น วันที่ ๘ สิงหาคม พ.ศ.๒๔๘๔ สภาผู้แทนราษฎรได้พิจารณาจัดตั้งศาลจังหวัด โดยคณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ประกาศในราชกิจจานุเบกษา วันที่ ๑๒ สิงหาคม พ.ศ.๒๔๘๔
ต่อมา ทางการได้ปรับปรุงเขตการปกครองจังหวัดนครจัมปาศักดิ์ใหม่ โดยโอนท้องที่อำเภอจอมกระสานต์ จังหวัดพิบูลสงคราม มาขึ้นจังหวัดนครจัมปาศักดิ์ ทำให้จังหวัดนครจัมปาศักดิ์มีเขตการปกครองจนถึง พ.ศ.๒๔๘๙ รวมทั้งสิ้น ๖ อำเภอ คือ อำเภอเมืองนครจัมปาศักดิ์ อำเภอวรรณไวทยากร อำเภอธาราบริวัตร อำเภอมะโนไพร อำเภอจอมกระสานติ์ และกิ่งอำเภอโพนทอง
อนึ่ง ทางราชการได้คืนฐานะให้เจ้ายุติธรรมธร (หยุย ณ จำปาศักดิ์) อดีตเจ้าผู้ครองนครจำปาสักก่อนที่จะตกเป็นเมืองขึ้นของฝรั่งเศส ให้มีฐานะเป็นเจ้าผู้ครองนครอีกครั้งหนึ่ง (แทนการแต่งตั้งผู้ว่าราชการจังหวัด) พระองค์ได้อยู่ในตำแหน่งดังกล่าวจนถึงแก่พิราลัยเมื่อวันที่ ๒ มีนาคม พ.ศ.๒๔๘๙
ชื่ออำเภอต่างๆ ที่ตั้งขึ้นในทั้ง ๔ จังหวัด ที่ได้คืนมาจากฝรั่งเศสนั้น ส่วนหนึ่งตั้งชื่อตามบุคคลที่มีบทบาทอย่างสูงในสงครามอินโดจีน เฉพาะจังหวัดนครจัมปาศักดิ์ มีชื่ออำเภอลักษณะดังกล่าว ๑ อำเภอ คือ อำเภอวรรณไวทยากร ซึ่งตั้งตามพระนามของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรรณไวทยากร กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ ที่ปรึกษาสำนักนายกรัฐมนตรีและกระทรวงการต่างประเทศ และหัวหน้าคณะผู้แทนเจรจาสันติภาพฝ่ายไทยในกรณีพิพาทอินโดจีน
..............................
ขอขอบคุณข้อมูลจากเว็บไซต์ Wikipedia Thai มา ณ ที่นี้
ภาพเก่าเล่าเรื่อง (๖๗)
จังหวัดนครจัมปาศักดิ์ เป็น ๑ ใน ๔ จังหวัดที่ประเทศไทยได้ดินแดนคืนจากฝรั่งเศสในช่วง พ.ศ.๒๔๘๔ โดยยกท้องที่การปกครองเมืองจำปาศักดิ์ ซึ่งเดิมขึ้นอยู่กับ มณฑลอุบลราชธานี ในสมัยรัชกาลที่ ๕ และตกอยู่ภายใต้การปกครองของฝรั่งเศสเมื่อปี พ.ศ.๒๔๔๗ ขึ้นเป็นจังหวัด
ภายหลังสงครามโลกครั้งที่ ๒ ไทยต้องส่งดินแดนดังกล่าวให้แก่ฝรั่งเศส ซึ่งปกครองประเทศลาวในขณะนั้น ภายหลังเมื่อประเทศลาวได้รับเอกราชจากฝรั่งเศสแล้ว พื้นที่ดังกล่าวจึงได้ยกขึ้นเป็น แขวงจำปาสัก ของ สปป.ลาว ในปัจจุบัน
อนึ่ง พื้นที่ของจังหวัดนี้ยังกินอาณาบริเวณพื้นที่ส่วนหนึ่งของ จังหวัดสตึงแตรง และพื้นที่ส่วนใหญ่ของ จังหวัดพระวิหาร ราชอาณาจักรกัมพูชา ในปัจจุบันนี้ด้วย
กรมศิลปากรได้กำหนดให้จังหวัดจัมปาศักดิ์ใช้ตราประจำจังหวัดเป็นรูปปราสาทวัดภู อันเป็นโบราณสถานสำคัญของเมืองจำปาสัก อย่างไรก็ตาม ในหนังสือตราประจำจังหวัดของกรมศิลปากร พิมพ์เมื่อ พ.ศ.๒๕๔๒ ไม่ได้ลงพิมพ์รูปตราดังกล่าวไว้ด้วย
เมื่อแรกตั้งจังหวัดนั้น ได้แบ่งการปกครองออกเป็น ๖ อำเภอ ตามประกาศเรื่องตั้งอำเภอ ลงวันที่ ๒๓ กรกฎาคม พ.ศ.๒๔๘๔ ดังนี้
๑. อำเภอเมืองนครจัมปาศักดิ์ (ตามเขตอำเภอนครจัมปาศักดิ์เดิม)
๒. อำเภอวรรณไวทยากร (ตามเขตอำเภอมูลปาโมกเดิม)
๓. อำเภอธาราบริวัตร (ตามเขตอำเภอธาราบริวัตรเดิม)
๔. อำเภอมะโนไพร (ตามเขตอำเภอมะโนไพรเดิม)
๕. กิ่งอำเภอโพนทอง (ตามเขตกิ่งอำเภอโพนทองเดิม)
หลังจากนั้น วันที่ ๘ สิงหาคม พ.ศ.๒๔๘๔ สภาผู้แทนราษฎรได้พิจารณาจัดตั้งศาลจังหวัด โดยคณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ประกาศในราชกิจจานุเบกษา วันที่ ๑๒ สิงหาคม พ.ศ.๒๔๘๔
ต่อมา ทางการได้ปรับปรุงเขตการปกครองจังหวัดนครจัมปาศักดิ์ใหม่ โดยโอนท้องที่อำเภอจอมกระสานต์ จังหวัดพิบูลสงคราม มาขึ้นจังหวัดนครจัมปาศักดิ์ ทำให้จังหวัดนครจัมปาศักดิ์มีเขตการปกครองจนถึง พ.ศ.๒๔๘๙ รวมทั้งสิ้น ๖ อำเภอ คือ อำเภอเมืองนครจัมปาศักดิ์ อำเภอวรรณไวทยากร อำเภอธาราบริวัตร อำเภอมะโนไพร อำเภอจอมกระสานติ์ และกิ่งอำเภอโพนทอง
อนึ่ง ทางราชการได้คืนฐานะให้เจ้ายุติธรรมธร (หยุย ณ จำปาศักดิ์) อดีตเจ้าผู้ครองนครจำปาสักก่อนที่จะตกเป็นเมืองขึ้นของฝรั่งเศส ให้มีฐานะเป็นเจ้าผู้ครองนครอีกครั้งหนึ่ง (แทนการแต่งตั้งผู้ว่าราชการจังหวัด) พระองค์ได้อยู่ในตำแหน่งดังกล่าวจนถึงแก่พิราลัยเมื่อวันที่ ๒ มีนาคม พ.ศ.๒๔๘๙
ชื่ออำเภอต่างๆ ที่ตั้งขึ้นในทั้ง ๔ จังหวัด ที่ได้คืนมาจากฝรั่งเศสนั้น ส่วนหนึ่งตั้งชื่อตามบุคคลที่มีบทบาทอย่างสูงในสงครามอินโดจีน เฉพาะจังหวัดนครจัมปาศักดิ์ มีชื่ออำเภอลักษณะดังกล่าว ๑ อำเภอ คือ อำเภอวรรณไวทยากร ซึ่งตั้งตามพระนามของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรรณไวทยากร กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ ที่ปรึกษาสำนักนายกรัฐมนตรีและกระทรวงการต่างประเทศ และหัวหน้าคณะผู้แทนเจรจาสันติภาพฝ่ายไทยในกรณีพิพาทอินโดจีน
..............................
ขอขอบคุณข้อมูลจากเว็บไซต์ Wikipedia Thai มา ณ ที่นี้