โดย José Ángel Maldonado Guzmán
ลองนึกภาพตามนี้: คุณเปิดก๊อกน้ำในครัว เติมน้ำใส่แก้วจนเต็ม แล้วยกขึ้นดื่มจนหมด ในน้ำใส ๆ แก้วนั้น อาจมีเศษพลาสติกขนาดเล็กมากปะปนอยู่หลายสิบหรือหลายร้อยชิ้น เล็กจนมองด้วยตาเปล่าไม่เห็น และคุณเพิ่งดื่มมันเข้าไป นี่ไม่ใช่เรื่องแต่งจากนิยายวิทยาศาสตร์ แต่เป็นสิ่งที่นักวิทยาศาสตร์ตรวจพบแล้วในน้ำดื่มทั่วโลก ทั้งน้ำประปาและน้ำดื่มบรรจุขวด คำถามคือ เศษพลาสติกจิ๋วเหล่านี้มาจากไหน มันอันตรายแค่ไหน และครอบครัวธรรมดาอย่างเราจะทำอะไรได้บ้าง
ไมโครพลาสติกคืออะไร และมันมาจากไหน
ไมโครพลาสติกคือชิ้นส่วนพลาสติกที่มีขนาดเล็กกว่า 5 มิลลิเมตร บางชิ้นเล็กถึงระดับนาโนเมตร ซึ่งเล็กกว่าเส้นผมมนุษย์หลายร้อยเท่า มันไม่ได้เกิดมาพร้อมกันทั้งหมด แต่มาจากหลายเส้นทาง เส้นทางแรกคือการแตกสลายของพลาสติกชิ้นใหญ่ ขวดน้ำ ถุงพลาสติก หรือเศษบรรจุภัณฑ์ที่ถูกทิ้งไว้กลางแดดและสิ่งแวดล้อม จะค่อย ๆ กรอบและแตกเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อยลงเรื่อย ๆ แต่ไม่เคยหายไปจากโลกจริง ๆ
เส้นทางที่สองคือสิ่งที่ถูกผลิตให้เล็กตั้งแต่ต้น เช่น เม็ดบีดส์ในผลิตภัณฑ์ขัดผิวสมัยก่อน หรือเส้นใยสังเคราะห์จากเสื้อผ้า ทุกครั้งที่เราซักเสื้อผ้าใยสังเคราะห์อย่างโพลีเอสเตอร์ เส้นใยจิ๋วหลายแสนเส้นจะหลุดลงไปกับน้ำทิ้ง อีกแหล่งที่หลายคนนึกไม่ถึงคือฝุ่นจากการสึกหรอของยางรถยนต์บนท้องถนน ซึ่งถูกฝนชะล้างลงสู่แม่น้ำและแหล่งน้ำดิบ สุดท้าย ระบบบำบัดน้ำเสียในปัจจุบันไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อกรองอนุภาคขนาดเล็กขนาดนี้ ส่วนหนึ่งจึงเล็ดลอดผ่านไปและไหลลงสู่แม่น้ำ ทะเล และในที่สุดก็ย้อนกลับมาอยู่ในแหล่งน้ำที่เราใช้ผลิตน้ำดื่มนั่นเอง
ตัวเลขจากงานวิจัยช่วยให้เห็นภาพชัดขึ้น การศึกษาที่เผยแพร่ในปี 2017 โดย Orb Media ร่วมกับนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยมินนิโซตา ทดสอบตัวอย่างน้ำประปาจากหลายประเทศทั่วโลก และพบเส้นใยพลาสติกในตัวอย่างถึงร้อยละ 83 ส่วนงานวิจัยจากมหาวิทยาลัยโคลัมเบียที่ตีพิมพ์ในวารสาร PNAS เมื่อปี 2024 ใช้เทคนิคการถ่ายภาพแบบใหม่ตรวจน้ำดื่มบรรจุขวด และพบอนุภาคพลาสติกเฉลี่ยราว 240,000 ชิ้นต่อลิตร ซึ่งส่วนใหญ่เป็นนาโนพลาสติกที่มีขนาดเล็กกว่าไมโครพลาสติกมาก ตัวเลขเหล่านี้บอกเราว่า ปัญหาไม่ได้อยู่ไกลตัวเลย แต่อยู่ในแก้วน้ำบนโต๊ะอาหารของเรานี่เอง
องค์การอนามัยโลกพูดว่าอย่างไร
เมื่อประเด็นนี้กลายเป็นข่าวใหญ่ทั่วโลก องค์การอนามัยโลก (WHO) ได้เผยแพร่รายงานเฉพาะเรื่อง «ไมโครพลาสติกในน้ำดื่ม» ในปี 2019 เพื่อประเมินความเสี่ยงจากหลักฐานเท่าที่มี ข้อสรุปของ WHO ฟังดูโล่งใจในระดับหนึ่ง กล่าวคือ จากข้อมูลที่มีอยู่อย่างจำกัด ไมโครพลาสติกในน้ำดื่มในระดับที่พบในปัจจุบัน ยังไม่พบว่าเป็นอันตรายต่อสุขภาพมนุษย์อย่างชัดเจน ทั้งในแง่ของตัวอนุภาคเอง สารเคมีที่อาจติดมากับพลาสติก และเชื้อโรคที่อาจเกาะอยู่บนพื้นผิวของมัน
แต่ต้องอ่านข้อสรุปนี้ให้จบ เพราะ WHO เน้นย้ำด้วยว่า หลักฐานที่มีอยู่ยัง «จำกัดมาก» งานวิจัยส่วนใหญ่ศึกษาอนุภาคขนาดค่อนข้างใหญ่ ส่วนอนุภาคที่เล็กที่สุดอย่างนาโนพลาสติก ซึ่งมีโอกาสผ่านเข้าสู่เนื้อเยื่อของร่างกายได้มากกว่า กลับยังแทบไม่มีข้อมูลเลย WHO จึงเรียกร้องให้มีการวิจัยเพิ่มเติมอย่างจริงจัง และในเวลาเดียวกันก็แนะนำให้ทั่วโลกมุ่งไปที่ต้นเหตุ คือการลดมลพิษพลาสติกและการปรับปรุงการบำบัดน้ำเสีย เพราะต่อให้น้ำดื่มยังปลอดภัยในวันนี้ ก็ไม่มีเหตุผลให้เราปล่อยให้ปริมาณพลาสติกในสิ่งแวดล้อมเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ รายงานติดตามผลในปี 2022 เกี่ยวกับการรับสัมผัสผ่านอาหารและอากาศก็ย้ำจุดเดิมว่า ช่องว่างของความรู้ยังมีมาก และเรายังตอบคำถามสำคัญหลายข้อไม่ได้
สิ่งที่เรารู้ และสิ่งที่เรายังไม่รู้
ในฝั่งของสิ่งที่เรารู้ นักวิทยาศาสตร์ยืนยันได้แล้วว่า มนุษย์รับไมโครพลาสติกเข้าสู่ร่างกายจริง ทั้งจากการดื่มน้ำ การกินอาหารทะเลและเกลือทะเล และแม้แต่การหายใจเอาฝุ่นในอากาศเข้าไป มีการตรวจพบอนุภาคพลาสติกในอุจจาระของมนุษย์ ในปอด และในรกของทารก ซึ่งพิสูจน์ว่ามันเดินทางเข้าไปถึงส่วนลึกของร่างกายได้ เรายังรู้ด้วยว่า พลาสติกไม่ได้เป็นเพียงวัตถุเฉื่อย ๆ มันมีสารเคมีเติมแต่งหลายชนิด และพื้นผิวของมันสามารถดูดซับสารปนเปื้อนอื่นในน้ำได้อีกด้วย
ส่วนสิ่งที่เรายังไม่รู้มีมากกว่า นั่นคือ อนุภาคเหล่านี้สะสมในร่างกายหรือไม่ และในปริมาณเท่าใดจึงจะเริ่มก่อผลเสีย งานทดลองในสัตว์และในห้องปฏิบัติการใช้ปริมาณพลาสติกสูงกว่าที่มนุษย์ได้รับจริงมาก จึงเอามาสรุปตรง ๆ ไม่ได้ จนถึงวันนี้ ยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าไมโครพลาสติกในน้ำดื่มก่อให้เกิดโรคใดโรคหนึ่งในมนุษย์ แต่ «ยังไม่มีหลักฐานว่าเป็นอันตราย» ไม่ได้แปลว่า «พิสูจน์แล้วว่าปลอดภัย» สองประโยคนี้ต่างกันมาก และความต่างนั้นคือเหตุผลที่นักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกกำลังเร่งหาคำตอบอยู่
ครอบครัวหนึ่งจะทำอะไรได้บ้าง
ข่าวดีคือ เราไม่จำเป็นต้องตื่นตระหนก แต่ก็ไม่ควรนิ่งเฉย มีหลายอย่างที่ครอบครัวทั่วไปทำได้ตั้งแต่วันนี้ ประการแรก ลดการพึ่งพาน้ำดื่มบรรจุขวดพลาสติกเมื่อไม่จำเป็น เพราะงานวิจัยพบว่าน้ำขวดมีอนุภาคพลาสติกสูงกว่าน้ำประปาในหลายกรณี การใช้ขวดน้ำแบบใช้ซ้ำที่ทำจากสแตนเลสหรือแก้ว ช่วยทั้งลดการรับพลาสติกและลดขยะในเวลาเดียวกัน ประการที่สอง หากกังวลเรื่องน้ำประปา เครื่องกรองน้ำที่มีไส้กรองละเอียดระดับไมครอนหรือระบบรีเวิร์สออสโมซิสสามารถลดอนุภาคเหล่านี้ได้อย่างมีนัยสำคัญ ประการที่สาม หลีกเลี่ยงการอุ่นอาหารในภาชนะพลาสติกด้วยไมโครเวฟ เพราะความร้อนเร่งการหลุดของอนุภาคและสารเคมีจากพลาสติกสู่อาหาร
อีกด้านหนึ่งคือการลดการสร้างไมโครพลาสติกตั้งแต่ต้นทาง เช่น ซักเสื้อผ้าใยสังเคราะห์เท่าที่จำเป็นและซักด้วยน้ำเต็มถังเพื่อลดการเสียดสีของเส้นใย ทิ้งขยะพลาสติกให้ถูกที่เพื่อไม่ให้มันแตกสลายอยู่ในสิ่งแวดล้อม และสนับสนุนสินค้าที่ใช้พลาสติกน้อยลง ทุกขวดที่เราไม่ใช้ คือพลาสติกหนึ่งชิ้นที่จะไม่มีวันแตกตัวไปอยู่ในน้ำดื่มของใครในอีกหลายสิบปีข้างหน้า
เศษพลาสติกในแก้วน้ำ คือกระจกสะท้อนนิสัยของเรา
เรื่องของไมโครพลาสติกในน้ำดื่มสอนบทเรียนที่ใหญ่กว่าตัวมันเองมาก พลาสติกเป็นวัสดุมหัศจรรย์ที่เราใช้เพียงไม่กี่นาทีแล้วทิ้ง แต่มันกลับคงอยู่ในโลกนานหลายร้อยปี และสุดท้ายก็ย้อนกลับมาหาเราในรูปที่เล็กที่สุดเท่าที่จะจินตนาการได้ คือในน้ำที่เราดื่มทุกวัน วิทยาศาสตร์ในวันนี้ยังให้คำตอบสุดท้ายไม่ได้ว่ามันอันตรายเพียงใด แต่คำตอบนั้นไม่ควรเป็นข้ออ้างให้เรารอเฉย ๆ การดูแลน้ำดื่มให้สะอาดและการลดพลาสติกตั้งแต่ต้นทาง เป็นเรื่องเดียวกัน และเป็นเรื่องที่เริ่มต้นได้จากแก้วน้ำในมือของเราทุกคน
แหล่งข้อมูล:
- องค์การอนามัยโลก (WHO), รายงาน «Microplastics in drinking-water» (2019) — การประเมินความเสี่ยงของไมโครพลาสติกในน้ำดื่มและข้อเสนอแนะเรื่องการวิจัยและการลดมลพิษพลาสติก:
https://www.who.int/publications/i/item/9789241516198
- องค์การอนามัยโลก (WHO), ข่าวประชาสัมพันธ์ «WHO calls for more research into microplastics and a crackdown on plastic pollution» (22 สิงหาคม 2019):
https://www.who.int/news/item/22-08-2019-who-calls-for-more-research-into-microplastics-and-a-crackdown-on-plastic-pollution
- โครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ (UNEP), ข้อมูลเรื่องมลพิษพลาสติกและไมโครพลาสติกในสิ่งแวดล้อม:
https://www.unep.org/plastic-pollution
ไมโครพลาสติกในน้ำดื่ม: เศษพลาสติกจิ๋วที่เราดื่มเข้าไปทุกวันโดยไม่รู้ตัว
ลองนึกภาพตามนี้: คุณเปิดก๊อกน้ำในครัว เติมน้ำใส่แก้วจนเต็ม แล้วยกขึ้นดื่มจนหมด ในน้ำใส ๆ แก้วนั้น อาจมีเศษพลาสติกขนาดเล็กมากปะปนอยู่หลายสิบหรือหลายร้อยชิ้น เล็กจนมองด้วยตาเปล่าไม่เห็น และคุณเพิ่งดื่มมันเข้าไป นี่ไม่ใช่เรื่องแต่งจากนิยายวิทยาศาสตร์ แต่เป็นสิ่งที่นักวิทยาศาสตร์ตรวจพบแล้วในน้ำดื่มทั่วโลก ทั้งน้ำประปาและน้ำดื่มบรรจุขวด คำถามคือ เศษพลาสติกจิ๋วเหล่านี้มาจากไหน มันอันตรายแค่ไหน และครอบครัวธรรมดาอย่างเราจะทำอะไรได้บ้าง
ไมโครพลาสติกคืออะไร และมันมาจากไหน
ไมโครพลาสติกคือชิ้นส่วนพลาสติกที่มีขนาดเล็กกว่า 5 มิลลิเมตร บางชิ้นเล็กถึงระดับนาโนเมตร ซึ่งเล็กกว่าเส้นผมมนุษย์หลายร้อยเท่า มันไม่ได้เกิดมาพร้อมกันทั้งหมด แต่มาจากหลายเส้นทาง เส้นทางแรกคือการแตกสลายของพลาสติกชิ้นใหญ่ ขวดน้ำ ถุงพลาสติก หรือเศษบรรจุภัณฑ์ที่ถูกทิ้งไว้กลางแดดและสิ่งแวดล้อม จะค่อย ๆ กรอบและแตกเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อยลงเรื่อย ๆ แต่ไม่เคยหายไปจากโลกจริง ๆ
เส้นทางที่สองคือสิ่งที่ถูกผลิตให้เล็กตั้งแต่ต้น เช่น เม็ดบีดส์ในผลิตภัณฑ์ขัดผิวสมัยก่อน หรือเส้นใยสังเคราะห์จากเสื้อผ้า ทุกครั้งที่เราซักเสื้อผ้าใยสังเคราะห์อย่างโพลีเอสเตอร์ เส้นใยจิ๋วหลายแสนเส้นจะหลุดลงไปกับน้ำทิ้ง อีกแหล่งที่หลายคนนึกไม่ถึงคือฝุ่นจากการสึกหรอของยางรถยนต์บนท้องถนน ซึ่งถูกฝนชะล้างลงสู่แม่น้ำและแหล่งน้ำดิบ สุดท้าย ระบบบำบัดน้ำเสียในปัจจุบันไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อกรองอนุภาคขนาดเล็กขนาดนี้ ส่วนหนึ่งจึงเล็ดลอดผ่านไปและไหลลงสู่แม่น้ำ ทะเล และในที่สุดก็ย้อนกลับมาอยู่ในแหล่งน้ำที่เราใช้ผลิตน้ำดื่มนั่นเอง
ตัวเลขจากงานวิจัยช่วยให้เห็นภาพชัดขึ้น การศึกษาที่เผยแพร่ในปี 2017 โดย Orb Media ร่วมกับนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยมินนิโซตา ทดสอบตัวอย่างน้ำประปาจากหลายประเทศทั่วโลก และพบเส้นใยพลาสติกในตัวอย่างถึงร้อยละ 83 ส่วนงานวิจัยจากมหาวิทยาลัยโคลัมเบียที่ตีพิมพ์ในวารสาร PNAS เมื่อปี 2024 ใช้เทคนิคการถ่ายภาพแบบใหม่ตรวจน้ำดื่มบรรจุขวด และพบอนุภาคพลาสติกเฉลี่ยราว 240,000 ชิ้นต่อลิตร ซึ่งส่วนใหญ่เป็นนาโนพลาสติกที่มีขนาดเล็กกว่าไมโครพลาสติกมาก ตัวเลขเหล่านี้บอกเราว่า ปัญหาไม่ได้อยู่ไกลตัวเลย แต่อยู่ในแก้วน้ำบนโต๊ะอาหารของเรานี่เอง
องค์การอนามัยโลกพูดว่าอย่างไร
เมื่อประเด็นนี้กลายเป็นข่าวใหญ่ทั่วโลก องค์การอนามัยโลก (WHO) ได้เผยแพร่รายงานเฉพาะเรื่อง «ไมโครพลาสติกในน้ำดื่ม» ในปี 2019 เพื่อประเมินความเสี่ยงจากหลักฐานเท่าที่มี ข้อสรุปของ WHO ฟังดูโล่งใจในระดับหนึ่ง กล่าวคือ จากข้อมูลที่มีอยู่อย่างจำกัด ไมโครพลาสติกในน้ำดื่มในระดับที่พบในปัจจุบัน ยังไม่พบว่าเป็นอันตรายต่อสุขภาพมนุษย์อย่างชัดเจน ทั้งในแง่ของตัวอนุภาคเอง สารเคมีที่อาจติดมากับพลาสติก และเชื้อโรคที่อาจเกาะอยู่บนพื้นผิวของมัน
แต่ต้องอ่านข้อสรุปนี้ให้จบ เพราะ WHO เน้นย้ำด้วยว่า หลักฐานที่มีอยู่ยัง «จำกัดมาก» งานวิจัยส่วนใหญ่ศึกษาอนุภาคขนาดค่อนข้างใหญ่ ส่วนอนุภาคที่เล็กที่สุดอย่างนาโนพลาสติก ซึ่งมีโอกาสผ่านเข้าสู่เนื้อเยื่อของร่างกายได้มากกว่า กลับยังแทบไม่มีข้อมูลเลย WHO จึงเรียกร้องให้มีการวิจัยเพิ่มเติมอย่างจริงจัง และในเวลาเดียวกันก็แนะนำให้ทั่วโลกมุ่งไปที่ต้นเหตุ คือการลดมลพิษพลาสติกและการปรับปรุงการบำบัดน้ำเสีย เพราะต่อให้น้ำดื่มยังปลอดภัยในวันนี้ ก็ไม่มีเหตุผลให้เราปล่อยให้ปริมาณพลาสติกในสิ่งแวดล้อมเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ รายงานติดตามผลในปี 2022 เกี่ยวกับการรับสัมผัสผ่านอาหารและอากาศก็ย้ำจุดเดิมว่า ช่องว่างของความรู้ยังมีมาก และเรายังตอบคำถามสำคัญหลายข้อไม่ได้
สิ่งที่เรารู้ และสิ่งที่เรายังไม่รู้
ในฝั่งของสิ่งที่เรารู้ นักวิทยาศาสตร์ยืนยันได้แล้วว่า มนุษย์รับไมโครพลาสติกเข้าสู่ร่างกายจริง ทั้งจากการดื่มน้ำ การกินอาหารทะเลและเกลือทะเล และแม้แต่การหายใจเอาฝุ่นในอากาศเข้าไป มีการตรวจพบอนุภาคพลาสติกในอุจจาระของมนุษย์ ในปอด และในรกของทารก ซึ่งพิสูจน์ว่ามันเดินทางเข้าไปถึงส่วนลึกของร่างกายได้ เรายังรู้ด้วยว่า พลาสติกไม่ได้เป็นเพียงวัตถุเฉื่อย ๆ มันมีสารเคมีเติมแต่งหลายชนิด และพื้นผิวของมันสามารถดูดซับสารปนเปื้อนอื่นในน้ำได้อีกด้วย
ส่วนสิ่งที่เรายังไม่รู้มีมากกว่า นั่นคือ อนุภาคเหล่านี้สะสมในร่างกายหรือไม่ และในปริมาณเท่าใดจึงจะเริ่มก่อผลเสีย งานทดลองในสัตว์และในห้องปฏิบัติการใช้ปริมาณพลาสติกสูงกว่าที่มนุษย์ได้รับจริงมาก จึงเอามาสรุปตรง ๆ ไม่ได้ จนถึงวันนี้ ยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าไมโครพลาสติกในน้ำดื่มก่อให้เกิดโรคใดโรคหนึ่งในมนุษย์ แต่ «ยังไม่มีหลักฐานว่าเป็นอันตราย» ไม่ได้แปลว่า «พิสูจน์แล้วว่าปลอดภัย» สองประโยคนี้ต่างกันมาก และความต่างนั้นคือเหตุผลที่นักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกกำลังเร่งหาคำตอบอยู่
ครอบครัวหนึ่งจะทำอะไรได้บ้าง
ข่าวดีคือ เราไม่จำเป็นต้องตื่นตระหนก แต่ก็ไม่ควรนิ่งเฉย มีหลายอย่างที่ครอบครัวทั่วไปทำได้ตั้งแต่วันนี้ ประการแรก ลดการพึ่งพาน้ำดื่มบรรจุขวดพลาสติกเมื่อไม่จำเป็น เพราะงานวิจัยพบว่าน้ำขวดมีอนุภาคพลาสติกสูงกว่าน้ำประปาในหลายกรณี การใช้ขวดน้ำแบบใช้ซ้ำที่ทำจากสแตนเลสหรือแก้ว ช่วยทั้งลดการรับพลาสติกและลดขยะในเวลาเดียวกัน ประการที่สอง หากกังวลเรื่องน้ำประปา เครื่องกรองน้ำที่มีไส้กรองละเอียดระดับไมครอนหรือระบบรีเวิร์สออสโมซิสสามารถลดอนุภาคเหล่านี้ได้อย่างมีนัยสำคัญ ประการที่สาม หลีกเลี่ยงการอุ่นอาหารในภาชนะพลาสติกด้วยไมโครเวฟ เพราะความร้อนเร่งการหลุดของอนุภาคและสารเคมีจากพลาสติกสู่อาหาร
อีกด้านหนึ่งคือการลดการสร้างไมโครพลาสติกตั้งแต่ต้นทาง เช่น ซักเสื้อผ้าใยสังเคราะห์เท่าที่จำเป็นและซักด้วยน้ำเต็มถังเพื่อลดการเสียดสีของเส้นใย ทิ้งขยะพลาสติกให้ถูกที่เพื่อไม่ให้มันแตกสลายอยู่ในสิ่งแวดล้อม และสนับสนุนสินค้าที่ใช้พลาสติกน้อยลง ทุกขวดที่เราไม่ใช้ คือพลาสติกหนึ่งชิ้นที่จะไม่มีวันแตกตัวไปอยู่ในน้ำดื่มของใครในอีกหลายสิบปีข้างหน้า
เศษพลาสติกในแก้วน้ำ คือกระจกสะท้อนนิสัยของเรา
เรื่องของไมโครพลาสติกในน้ำดื่มสอนบทเรียนที่ใหญ่กว่าตัวมันเองมาก พลาสติกเป็นวัสดุมหัศจรรย์ที่เราใช้เพียงไม่กี่นาทีแล้วทิ้ง แต่มันกลับคงอยู่ในโลกนานหลายร้อยปี และสุดท้ายก็ย้อนกลับมาหาเราในรูปที่เล็กที่สุดเท่าที่จะจินตนาการได้ คือในน้ำที่เราดื่มทุกวัน วิทยาศาสตร์ในวันนี้ยังให้คำตอบสุดท้ายไม่ได้ว่ามันอันตรายเพียงใด แต่คำตอบนั้นไม่ควรเป็นข้ออ้างให้เรารอเฉย ๆ การดูแลน้ำดื่มให้สะอาดและการลดพลาสติกตั้งแต่ต้นทาง เป็นเรื่องเดียวกัน และเป็นเรื่องที่เริ่มต้นได้จากแก้วน้ำในมือของเราทุกคน
แหล่งข้อมูล:
- องค์การอนามัยโลก (WHO), รายงาน «Microplastics in drinking-water» (2019) — การประเมินความเสี่ยงของไมโครพลาสติกในน้ำดื่มและข้อเสนอแนะเรื่องการวิจัยและการลดมลพิษพลาสติก: https://www.who.int/publications/i/item/9789241516198
- องค์การอนามัยโลก (WHO), ข่าวประชาสัมพันธ์ «WHO calls for more research into microplastics and a crackdown on plastic pollution» (22 สิงหาคม 2019): https://www.who.int/news/item/22-08-2019-who-calls-for-more-research-into-microplastics-and-a-crackdown-on-plastic-pollution
- โครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ (UNEP), ข้อมูลเรื่องมลพิษพลาสติกและไมโครพลาสติกในสิ่งแวดล้อม: https://www.unep.org/plastic-pollution