ทำไมยางรถ F1 ถึงมีควันสีขาวพุ่งออกมาตอนเบรก?

เวลาชมการแข่งขัน F1

บางครั้งเราอาจเห็นควันสีขาว
พุ่งออกมาจากยางของรถแข่ง

โดยเฉพาะตอนที่นักขับเบรกอย่างหนัก
ก่อนเข้าสู่โค้ง

บางครั้งรถยังไม่สามารถเลี้ยวได้
และไถลตรงออกไปนอกแนวการแข่งขัน

เหตุการณ์แบบนี้เรียกว่า Lock-up

แล้ว Lock-up คืออะไร?

และควันสีขาวที่เห็น
หมายความว่ายางระเบิดหรือไม่?

ความจริงแล้วไม่ใช่

Lock-up คือภาวะที่ล้อหมุนช้าลงมากเกินไป หรือหยุดหมุนขณะเบรก

ในขณะที่ตัวรถยังคงเคลื่อนที่ไปข้างหน้า

ตามปกติ เมื่อเหยียบเบรก
ความเร็วในการหมุนของล้อจะลดลง

และตัวรถก็จะชะลอความเร็วตามไปด้วย

แต่ถ้าแรงเบรกมากเกินกว่า
ระดับการยึดเกาะที่ยางสามารถรองรับได้

ล้ออาจไม่สามารถหมุนได้ตามปกติ

แม้ล้อจะหยุดหมุน
แต่รถยังคงเคลื่อนที่ไปข้างหน้า

ทำให้ยางไถลไปบนพื้นสนาม

นี่คือสิ่งที่เรียกว่า Lock-up

สิ่งสำคัญอย่างหนึ่งคือ

รถ F1 ไม่อนุญาตให้ใช้ระบบ ABS


ABS หรือ Anti-lock Braking System
เป็นระบบที่ช่วยปรับแรงดันเบรกอัตโนมัติ

เพื่อป้องกันไม่ให้ล้อล็อกขณะเบรก

ระบบนี้พบได้ในรถยนต์ทั่วไป

แต่ใน F1 นักขับต้องควบคุมแรงเบรกด้วยตัวเอง

นักขับต้องตัดสินใจว่า
ควรเหยียบเบรกแรงแค่ไหน

และควรผ่อนแรงเบรกเมื่อไร

เพื่อไม่ให้ยางสูญเสียการยึดเกาะ

แล้วควันสีขาวเกิดจากอะไร?

เมื่อเกิด Lock-up

ล้อที่หยุดหมุนจะถูกลากไปบนพื้นสนาม

ทำให้ยางส่วนเดิม
เสียดสีกับผิวแอสฟัลต์อย่างรุนแรง

แรงเสียดทานทำให้ผิวยาง
มีอุณหภูมิสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว

และเนื้อยางที่ถูกขัดถู
สามารถทำให้เกิดควันขึ้นได้

ควันที่เห็นจึงไม่ใช่สัญญาณว่า
ยางระเบิดเสมอไป

แต่เกิดจากการเสียดสี
ระหว่างยางกับพื้นสนาม

แล้ว Lock-up เกิดจากอะไรได้บ้าง?

ไม่ใช่เพียงการเหยียบเบรกแรงเกินไปเท่านั้น

อุณหภูมิของยางก็สำคัญ

หากยางยังไม่ร้อนถึงช่วงอุณหภูมิที่เหมาะสม

ยางอาจสร้างแรงยึดเกาะได้ไม่เต็มที่

ช่วงออกสตาร์ตการแข่งขัน
หรือหลังจาก Safety Car ออกจากสนาม

จึงเป็นช่วงที่ต้องระวัง

สภาพสนามก็มีผลเช่นกัน

หากฝนตกและพื้นสนามเปียก

การยึดเกาะของยางจะลดลง

จึงมีโอกาสเกิด Lock-up ได้ง่ายขึ้น

นอกจากนี้ หากรถวิ่งผ่าน Bump
หรือพื้นสนามที่ไม่เรียบระหว่างเบรก

แรงกดที่กระทำต่อยางอาจเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

จนทำให้ล้อล็อกได้

อีกหนึ่งปัจจัยคือ Brake Bias

Brake Bias คือการแบ่งแรงเบรก
ระหว่างล้อหน้าและล้อหลัง

หากแรงเบรกไปที่ล้อหน้ามากเกินไป
ล้อหน้าอาจล็อกได้ง่าย

แต่ถ้าแรงเบรกไปที่ล้อหลังมากเกินไป
ล้อหลังก็อาจล็อกได้เช่นกัน

นักขับจึงต้องปรับการตั้งค่าเบรก
ให้เหมาะกับสภาพยางและพื้นสนาม



แล้วถ้าเกิด Lock-up รถ F1 จะเป็นอย่างไร?

ผลกระทบแรกคือ
ประสิทธิภาพในการเบรกอาจลดลง

เมื่อยางไถลบนพื้นสนาม
รถอาจไม่สามารถลดความเร็วได้ตามที่ต้องการ

ทำให้ระยะเบรกยาวขึ้น

โดยเฉพาะถ้าล้อหน้าล็อก

แม้นักขับจะหมุนพวงมาลัย
รถก็อาจไม่เลี้ยวตามทิศทางที่ต้องการ

นี่คือเหตุผลที่บางครั้ง
รถ F1 ไถลตรงออกไปนอกโค้ง

แต่ผลกระทบไม่ได้จบแค่ตรงนั้น

Lock-up ยังสามารถทำให้ยางเสียหายได้ด้วย

หนึ่งในปัญหาที่พบบ่อยคือ Flat Spot

Flat Spot คือการที่ยางบางส่วน
ถูกเสียดสีกับพื้นสนามจนสึกเป็นบริเวณแบน

แทนที่ยางจะมีความโค้งสม่ำเสมอ

บางส่วนกลับสึกมากกว่าบริเวณอื่น

เมื่อยางหมุน
จึงอาจเกิดแรงสั่นสะเทือน

ซึ่งส่งผลต่อการขับขี่
และประสิทธิภาพของรถ

หากยางเสียหายมาก
ทีมอาจต้องเปลี่ยนยางก่อนกำหนด

อย่างไรก็ตาม

Lock-up ที่เกิดขึ้นเพียงช่วงสั้น ๆ
ไม่ได้ทำให้เกิด Flat Spot รุนแรงทุกครั้ง

แต่การเบรกผิดพลาดเพียงครั้งเดียว
ก็อาจส่งผลต่อการแข่งขันที่เหลือได้

แล้วนักขับป้องกัน Lock-up ได้อย่างไร?

สิ่งสำคัญที่สุดอย่างหนึ่งคือ
การควบคุมแรงเบรก

รถ F1 สามารถสร้าง Downforce
ได้มากขณะวิ่งด้วยความเร็วสูง

แรง Downforce ช่วยกดยางลงกับพื้นสนาม

จึงทำให้นักขับสามารถเบรกอย่างรุนแรง
ในช่วงที่รถมีความเร็วสูงได้

แต่เมื่อรถชะลอความเร็ว

Downforce ก็จะลดลงตามไปด้วย

ดังนั้นนักขับจะต้องลดแรงเบรกลง
ตามความเร็วที่ลดลง

โดยทั่วไป นักขับจะเหยียบเบรกแรงมาก
ในช่วงต้นของการเบรก

จากนั้นค่อย ๆ ผ่อนแรงเบรก
เมื่อรถช้าลง

พร้อมปรับ Brake Bias
ให้เหมาะสมกับแต่ละโค้ง

ความยากของการเบรกใน F1
จึงไม่ใช่แค่การเหยียบเบรกให้แรงที่สุด

แต่คือการรักษาแรงเบรก
ให้อยู่ใกล้ขีดจำกัดการยึดเกาะของยาง

โดยไม่ทำให้ล้อล็อก

ครั้งต่อไปที่เห็นควันสีขาวจากยาง F1

ลองสังเกตดูว่า
รถยังสามารถเลี้ยวเข้าโค้งได้หรือไม่

และยางจะได้รับผลกระทบหลังจากนั้นอย่างไร

เพราะ Lock-up ที่เกิดขึ้นเพียงเสี้ยววินาที
อาจเปลี่ยนผลการแข่งขันได้

#F1 #LockUp #F1Tyres #Braking #Formula1 #Motorsport