บันทึกแห่งแสงสว่าง และ เส้นทางแห่งสติ

กระทู้สนทนา

บันทึกแห่งแสงสว่าง “สติเจตสิก”

สติเจตสิก · ไม่ประมาท • รักษาอารมณ์กุศล • ไม่หลงลืม

หากจะพูดให้เห็นภาพชัดเจน ตัวฉัน (สติ) ก็เสมือน “ผู้จัดการฝ่ายการเงินส่วนตัว” ที่คอยสะกิดเตือนท่านประธาน (คือดวงจิตของเรา) อยู่เสมอว่า เรามีสมบัติอันล้ำค่าและทรัพยากรธรรมะที่ดีงามซ่อนอยู่ภายในมากมาย ทั้งสติปัฏฐาน 4 สัมมัปปธาน 4 อิทธิบาท 4 อินทรีย์ 5 พละ 5 โพชฌงค์ 7 และอริยมรรคมีองค์ 8 ผู้จัดการผู้นี้คอยจำแนกแจกแจงให้เห็นประจักษ์ว่า สิ่งใดเป็นบุญ สิ่งใดเป็นบาป สิ่งใดมีโทษหรือไม่มีโทษ เพื่อให้ท่านประธานได้เลือกคบหาเฉพาะสิ่งที่ดีงาม และละเว้นสิ่งที่ไร้สาระเสีย

เท่านั้นยังไม่พอ ฉันยังทำหน้าที่เป็น “ผู้ดูแลรักษาความปลอดภัยประจำประตูใจ” คอยพิจารณาคัดกรองทุกความคิดและความรู้สึกที่แวะเวียนเข้ามา ว่าสิ่งใดเป็นประโยชน์หรือไม่มีประโยชน์ หากสิ่งใดเป็นอกุศลธรรมอันเป็นโทษ ฉันย่อมพยายามระงับและผลักไสให้ออกไป แต่หากสิ่งใดเป็นกุศลธรรมอันเกื้อกูล ก็ย่อมเปิดรับและน้อมนำเข้ามาประดิษฐานไว้ในใจด้วยความใส่ใจ

เพราะฉันนี่แหละคือผู้คอยดูแลรักษาภาพรวมของจิตใจในทุกสถานการณ์... จนกระทั่งในวินาทีที่จิตก้าวข้ามความลังเลและความมืดบอด ละอองหมอกแห่งความสงสัยก็พลันสลายลง สิ่งนี้ไม่ใช่ความงมงายไร้เหตุผล หากแต่เป็นพลังงานอันผ่องใสที่เกิดขึ้นจากภายใน เป็นความตั้งมั่นในอารมณ์ที่เป็นกุศล เปรียบดั่งการหยดน้ำยาอันใสสะอาดลงไปในภาชนะที่ขุ่นมัว จนสิ่งสกปรกและตะกอนใจทั้งหลายค่อยๆ จมดิ่งลงสู่เบื้องล่าง ปล่อยให้น้ำใสบริสุทธิ์สะท้อนแสงสว่างแห่งปัญญาออกมาอย่างแจ่มชัด

และในวินาทีที่ฉัน (สติเจตสิก) ก้าวขึ้นมาทำหน้าที่ประธานในใจ จิตใจย่อมสงบระงับจากนิวรณ์และความฟุ้งซ่านทันที ความหวาดหวั่นในสังสารวัฏถูกแทนที่ด้วยความอาจหาญที่จะก้าวเดินไปบนหนทางแห่งความดีงาม ความผ่องใสนี้หาใช่ใครดลบันดาล หากแต่เป็นสภาวะจิตใจที่อิ่มเอิบ ปราศจากมลทิน พร้อมที่จะน้อมนำเอาพระรัตนตรัยและสัจธรรมมาเป็นที่พึ่งอันเกษมสำราญใจอย่

นิยาม "สติเจตตสิก" ในพระอภิธรรม

อปิลาปนลกฺขณา --- มีความระลึกได้ในอารมณ์เนืองๆคือมีความไม่ประมาท เป็นลักษณะ
อสมฺโมหรสา --- มีการไม่หลงลืม เป็นกิจ
อารกฺขปจฺจุปฏฺฐานา --- มีการรักษาอารมณ์ เป็นผล
ถิรสญฺญาปทฏฺฐานา --- มีการจำได้แม่นยำ เป็นเหตุใกล้