การมีความยำเกรงต่อพระเจ้า (ตักวา) นำไปสู่การเจริญสติตามหลักการของศาสนาอิสลาม

อิสลามสอนเรื่องการฝึกสติผ่านแนวคิดหลัก ได้แก่ การมีความยำเกรงต่อพระเจ้า (ตักวา), การเฝ้าสังเกตตนเองทั้งภายในและภายนอกอย่างต่อเนื่อง (มุรอกอบะฮ์) และการปฏิบัติกิจวัตรประจำวันที่ช่วยยึดเหนี่ยวจิตใจไว้กับพระผู้สร้าง ต่างจากการฝึกสติในบริบททางโลกที่เน้นเพียงการรับรู้ตนเองและอารมณ์ในขณะปัจจุบัน การฝึกสติในอิสลามได้เพิ่มมิติในแนวตั้งเข้าไป นั่นคือการตระหนักรู้อยู่เสมอว่าพระเจ้า (อัลลอฮ์) ทรงเฝ้ามองหัวใจ ความคิด และการกระทำของเราอยู่ตลอดเวลา

แนวคิดสำคัญของการฝึกสติในอิสลาม การเฝ้าสังเกตและภาวนา หรือภาษาอรับเรียกว่ามุรอกอบะห์  คือความเชื่อมั่นและการตระหนักรู้อยู่เสมอว่าพระเจ้าทรงเฝ้ามองสภาวะภายใน เจตนา และการกระทำภายนอกของเรา แนวคิดนี้ช่วยฝึกจิตใจให้ตรวจสอบความคิดก่อนที่มันจะกลายเป็นการกระทำที่เป็นโทษ
อีกประการหนึ่งผู้ฝึกสติจะต้องมีความนอบน้อมและจดจ่ออย่างลึกซึ้ง (คุชูอ์) คือจะต้องอยู่ในสภาวะแห่งความถ่อมตน ความสงบ และการมีสมาธิจดจ่ออย่างแน่วแน่ในระหว่างการประกอบศาสนกิจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการละหมาดประจำวัน การมีหัวใจที่อยู่กับปัจจุบัน (ฮุฎูร)  คือการสร้างความรู้สึกว่าหัวใจของเราอยู่กับพระเจ้าในขณะปัจจุบัน แทนที่จะปล่อยให้จิตใจล่องลอยไปกับความเสียใจในอดีตหรือความกังวลเกี่ยวกับอนาคต

แนวปฏิบัติสำคัญที่นำไปสู่การมีสติ ก็คือการละหมาด การละหมาดวันละ 5 เวลาต้องอาศัยการมีส่วนร่วมทั้งทางร่างกายและจิตใจอย่างเต็มที่ ท่าทางต่างๆ (การยืน การก้มโค้ง และการกราบ) ประกอบกับการอ่านโองการจากคัมภีร์อัลกุรอาน ทำหน้าที่เป็นเครื่องยึดเหนี่ยวความสนใจที่ช่วยขจัดสิ่งรบกวนจากโลกภายนอกออกไป การรำลึกถึงพระเจ้า(ซิกรุลลอฮ์) คือการกล่าวถ้อยคำศักดิ์สิทธิ์ พระนามของพระเจ้า หรือบทสวดต่างๆ ซ้ำๆ อย่างต่อเนื่องตลอดทั้งวัน สิ่งนี้เปรียบเสมือนสมอทางจิตใจที่ช่วยขัดจังหวะความเครียด ลดภาระจากการทำหลายสิ่งพร้อมกันและปรับจูนหัวใจให้กลับมาอยู่ในจุดที่ควรจะเป็น ต่อจากนั้นจะต้องตั้งเจตนา(นียะฮ์) คือการหยุดชั่วครู่ก่อนลงมือทำสิ่งใด เพื่อตรวจสอบว่าเรากำลังทำสิ่งนั้นไปเพื่ออะไร ซึ่งจะเปลี่ยนกิจวัตรประจำวันทั่วไป (เช่น การรับประทานอาหาร การทำงาน หรือการช่วยเหลือผู้อื่น) ให้กลายเป็นการกระทำที่มีสติและเปี่ยมด้วยเจตนาอันเป็นกุศลในฐานะการเคารพภักดีต่อพระเจ้า

การไตร่ตรองและการปลีกตัวคือการใช้เวลาอย่างสงบเพื่อไตร่ตรอง ถึงร่องรอยแห่งการสร้างสรรค์ การตรวจสอบตนเอง และความโปรดปรานต่างๆ ที่ได้รับ บางครั้งอาจรวมถึงการรักษาความเงียบ หรือการปลีกตัวออกไปชั่วคราว เพื่อฟื้นฟูและปรับสภาพหัวใจใหม่

อิสลามสอนเรื่องการมีสติผ่านแนวคิดหลักคือ การเฝ้าระวังและการตระหนักรู้อยู่เสมอ  และ "ตักวา" ความยำเกรงหรือการตระหนักถึงพระเจ้า โดยเป็นการฝึกฝนที่ตั้งอยู่บนความเชื่อมั่นอย่างแน่วแน่ว่าพระเจ้า (อัลลอฮ์) ทรงอยู่ใกล้ชิดและคอยเฝ้าดูสภาวะทั้งภายในและภายนอกของมนุษย์อยู่ตลอดเวลา ต่างจากการฝึกสติในรูปแบบทั่วไป ซึ่งมุ่งเน้นเพียงการรับรู้ตนเองในขณะปัจจุบัน การฝึกสติในอิสลามได้เพิ่มมิติในแนวตั้ง คือการเชื่อมโยงกับพระผู้สร้าง ซึ่งเปลี่ยนความใส่ใจในชีวิตประจำวันให้กลายเป็นการเคารพภักดีรูปแบบหนึ่ง

สรุปแนวคิดหลักของการฝึกสติในอิสลาม:
a. การเฝ้าระวัง(มุรอกอบะฮ์): มาจากรากศัพท์ที่หมายถึงการเฝ้าดูหรือสังเกตอย่างตั้งใจ คือความเชื่อมั่นอย่างต่อเนื่องว่าพระเจ้า (อัล-รอกีบ - ผู้ทรงเฝ้าดูทุกสิ่ง) ทรงรับรู้ถึงทุกความคิด เจตนา และการกระทำของมนุษย์
b. ความจดจ่ออย่างลึกซึ้งในการละหมาด (คุชูอ์): สภาวะแห่งความนอบน้อม ความสงบ และการมีสมาธิแน่วแน่ในระหว่างการละหมาด (เศาะลาฮ์) ซึ่งจิตใจจะตัดสิ่งรบกวนจากโลกภายนอกออกไป เพื่อยืนอยู่ต่อหน้าพระผู้เป็นเจ้า