ได้เห็นคลิปสัมภาษณ์ผู้บริหารสถาบันการเงินแห่งหนึ่ง แล้วทำให้ได้ตกผลึกทางความคิด และมองเห็นว่า ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างเต็มรูปแบบ ขณะที่อัตราการเกิดลดลงต่อเนื่อง ส่งผลให้คนวัยทำงานจำนวนมากต้องรับบทบาทสำคัญในการดูแลทั้งบุตรและบิดามารดาสูงอายุไปพร้อมกัน ปรากฏการณ์ดังกล่าวเป็นที่รู้จักในชื่อ "Sandwich Generation" หรือ "Sandwich Effect" ซึ่งกำลังกลายเป็นหนึ่งในแรงกดดันทางการเงินที่สำคัญของครัวเรือนไทย
ปัจจุบันผู้สูงอายุมีสัดส่วนมากกว่า 20% ของประชากรไทยทั้งหมด ขณะที่จำนวนประชากรวัยแรงงานมีแนวโน้มลดลง ส่งผลให้ภาระการดูแลของแต่ละครอบครัวเพิ่มขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ หลายคนต้องบริหารรายได้เพื่อรองรับค่าใช้จ่ายของสมาชิกในครอบครัวถึง 2-3 ช่วงวัย ตั้งแต่ค่าเล่าเรียนของบุตร ค่ารักษาพยาบาลของผู้สูงอายุ ไปจนถึงค่าใช้จ่ายประจำวันของครัวเรือน สถานการณ์ดังกล่าวไม่ได้ส่งผลเฉพาะต่อระดับครัวเรือน แต่ยังสะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างของเศรษฐกิจไทย เมื่อสัดส่วนรายจ่ายจำเป็นเพิ่มขึ้น ขณะที่ความสามารถในการออมและลงทุนของคนวัยทำงานลดลง ผู้บริโภคจำนวนไม่น้อยจึงต้องให้ความสำคัญกับการบริหารสภาพคล่องทางการเงินมากกว่าที่เคย
ในอีกมิติหนึ่ง ประเทศไทยยังเผชิญกับระดับหนี้ครัวเรือนที่อยู่ในเกณฑ์สูง ทำให้การวางแผนการเงินอย่างรอบคอบมีความสำคัญมากขึ้น โดยเฉพาะสำหรับกลุ่ม Sandwich Generation ซึ่งมักต้องเผชิญกับค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นพร้อมกันหลายด้าน ทั้งด้านสุขภาพ การศึกษา และการดูแลคุณภาพชีวิตของสมาชิกในครอบครัว ภายใต้บริบทดังกล่าว บัตรเครดิตได้กลายเป็นหนึ่งในเครื่องมือทางการเงินที่ช่วยตอบโจทย์การบริหารสภาพคล่องของผู้บริโภคยุคใหม่ ไม่ว่าจะเป็นการชำระค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ การเดินทาง การศึกษา หรือการใช้จ่ายภายในครัวเรือน โดยช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นในการจัดการกระแสเงินสดและรองรับค่าใช้จ่ายที่อาจเกิดขึ้นโดยไม่คาดคิด เราเองก็ใช้บัตรเครดิตที่หลากหลายในมือ ทั้งบัตรเคทีซี และของธนาคารอื่นๆ มีแม้บัตรกดเงินสด เพราะคิดว่าสะดวกและพยายามจะเก็บแต้มเก็บคะแนนสะสมไว้แลกสิทธิประโยชน์ต่างๆ
อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญด้านการเงินให้ความเห็นตรงกันว่า การใช้บัตรเครดิตอย่างมีวินัยยังคงเป็นหัวใจสำคัญของการวางแผนการเงินในยุค Sandwich Generation ผู้บริโภคควรเลือกใช้วงเงินเครดิตให้สอดคล้องกับความสามารถในการชำระหนี้ เน้นการใช้เพื่อบริหารสภาพคล่องมากกว่าการสร้างภาระทางการเงินในอนาคต แนวโน้มดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าความมั่นคงทางการเงินในปัจจุบันไม่ได้หมายถึงการมีรายได้สูงเพียงอย่างเดียว แต่คือความสามารถในการบริหารภาระของครอบครัวในทุกช่วงวัยได้อย่างสมดุล ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างประชากรและสภาพเศรษฐกิจที่ท้าทายมากขึ้น
สำหรับผู้บริโภคไทย การวางแผนการเงินอย่างรอบด้าน การสร้างเงินสำรองฉุกเฉิน และการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ทางการเงินที่เหมาะสม จะเป็นกุญแจสำคัญที่ช่วยให้สามารถรับมือกับความท้าทายของ Sandwich Effect ได้อย่างมีประสิทธิภาพ พร้อมสร้างความมั่นคงทางการเงินให้กับทั้งตนเองและคนในครอบครัวในระยะยาว
Sandwich Effect ความท้าทายทางการเงินของคนวัยทำงานไทย
ปัจจุบันผู้สูงอายุมีสัดส่วนมากกว่า 20% ของประชากรไทยทั้งหมด ขณะที่จำนวนประชากรวัยแรงงานมีแนวโน้มลดลง ส่งผลให้ภาระการดูแลของแต่ละครอบครัวเพิ่มขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ หลายคนต้องบริหารรายได้เพื่อรองรับค่าใช้จ่ายของสมาชิกในครอบครัวถึง 2-3 ช่วงวัย ตั้งแต่ค่าเล่าเรียนของบุตร ค่ารักษาพยาบาลของผู้สูงอายุ ไปจนถึงค่าใช้จ่ายประจำวันของครัวเรือน สถานการณ์ดังกล่าวไม่ได้ส่งผลเฉพาะต่อระดับครัวเรือน แต่ยังสะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างของเศรษฐกิจไทย เมื่อสัดส่วนรายจ่ายจำเป็นเพิ่มขึ้น ขณะที่ความสามารถในการออมและลงทุนของคนวัยทำงานลดลง ผู้บริโภคจำนวนไม่น้อยจึงต้องให้ความสำคัญกับการบริหารสภาพคล่องทางการเงินมากกว่าที่เคย
ในอีกมิติหนึ่ง ประเทศไทยยังเผชิญกับระดับหนี้ครัวเรือนที่อยู่ในเกณฑ์สูง ทำให้การวางแผนการเงินอย่างรอบคอบมีความสำคัญมากขึ้น โดยเฉพาะสำหรับกลุ่ม Sandwich Generation ซึ่งมักต้องเผชิญกับค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นพร้อมกันหลายด้าน ทั้งด้านสุขภาพ การศึกษา และการดูแลคุณภาพชีวิตของสมาชิกในครอบครัว ภายใต้บริบทดังกล่าว บัตรเครดิตได้กลายเป็นหนึ่งในเครื่องมือทางการเงินที่ช่วยตอบโจทย์การบริหารสภาพคล่องของผู้บริโภคยุคใหม่ ไม่ว่าจะเป็นการชำระค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ การเดินทาง การศึกษา หรือการใช้จ่ายภายในครัวเรือน โดยช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นในการจัดการกระแสเงินสดและรองรับค่าใช้จ่ายที่อาจเกิดขึ้นโดยไม่คาดคิด เราเองก็ใช้บัตรเครดิตที่หลากหลายในมือ ทั้งบัตรเคทีซี และของธนาคารอื่นๆ มีแม้บัตรกดเงินสด เพราะคิดว่าสะดวกและพยายามจะเก็บแต้มเก็บคะแนนสะสมไว้แลกสิทธิประโยชน์ต่างๆ
อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญด้านการเงินให้ความเห็นตรงกันว่า การใช้บัตรเครดิตอย่างมีวินัยยังคงเป็นหัวใจสำคัญของการวางแผนการเงินในยุค Sandwich Generation ผู้บริโภคควรเลือกใช้วงเงินเครดิตให้สอดคล้องกับความสามารถในการชำระหนี้ เน้นการใช้เพื่อบริหารสภาพคล่องมากกว่าการสร้างภาระทางการเงินในอนาคต แนวโน้มดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าความมั่นคงทางการเงินในปัจจุบันไม่ได้หมายถึงการมีรายได้สูงเพียงอย่างเดียว แต่คือความสามารถในการบริหารภาระของครอบครัวในทุกช่วงวัยได้อย่างสมดุล ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างประชากรและสภาพเศรษฐกิจที่ท้าทายมากขึ้น
สำหรับผู้บริโภคไทย การวางแผนการเงินอย่างรอบด้าน การสร้างเงินสำรองฉุกเฉิน และการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ทางการเงินที่เหมาะสม จะเป็นกุญแจสำคัญที่ช่วยให้สามารถรับมือกับความท้าทายของ Sandwich Effect ได้อย่างมีประสิทธิภาพ พร้อมสร้างความมั่นคงทางการเงินให้กับทั้งตนเองและคนในครอบครัวในระยะยาว