[จากเด็กไร้สถานะทางทะเบียน สู่ “บัตรประชาชนใบแรก” ในวัย 23 ปี… เรื่องจริงที่อยากเล่าให้ทุกคนฟัง]
ทุกคนลองจินตนาการดูนะคะว่า การต้องใช้ชีวิตอยู่โดย “ไม่มีบัตรประชาชนเลยตั้งแต่เกิด” มันจะยากลำบากขนาดไหน? ไม่สิทธิ์เรียนต่อ รักษาพยาบาลไม่ได้ สมัครงานดีๆ ก็ไม่มีใครรับ... นี่คือเรื่องราวชีวิตของเฟินเองค่ะ ที่ต้องติดอยู่ในโลกที่ไร้ตัวตนมานานถึง 23 ปี และวันนี้เฟินอยากเล่าตั้งแต่จุดเริ่มต้น เพื่อเป็นกำลังใจให้กับทุกคนที่อาจจะกำลังเจอปัญหาแบบเดียวกันอยู่ค่ะ
1. จุดเริ่มต้นของปมเอกสาร (ปี 2546)
เฟินเกิดที่จังหวัดกระบี่ค่ะ ตอนนั้นแม่แท้ๆ (แม่โอ๋) ขัดสนเรื่องเงินมาก จึงตัดสินใจยกลูกให้แจ้งเกิดเป็นชื่อของภรรยาอีกคนของพ่อแทน ทำให้ในสูติบัตร (ใบเกิด) ของเฟิน ไม่ใช่ชื่อแม่แท้ๆ ตั้งแต่วันแรก หลังจากนั้นไม่นาน พ่อกับภรรยาคนนั้นแยกทางกัน แม่โอ๋จึงไปรับเฟินกลับมาเลี้ยงที่กรุงเทพฯ (เขตทุ่งครุ) แม่โอ๋พยายามเดินเรื่องทำบัตรให้เฟินหลายครั้งมาก แต่ทำไม่ได้เลย เพราะในเอกสารไม่มีชื่อแม่โอ๋เป็นแม่ และพวกเราก็ไม่มีความรู้เรื่องนี้ เฟินจึงได้เรียนหนังสือถึงแค่ ป.5 เทอม 1 เท่านั้น
2. หลุดออกจากระบบทะเบียนราษฎร์
ต่อมาเฟินได้ย้ายไปอยู่กับพ่อ (นายอุ๊) ที่กระทุ่มแบน จ.สมุทรสาคร และได้เรียนต่อจนถึง ป.6 พอขอให้พ่อพาไปทำบัตรประชาชน เจ้าหน้าที่แจ้งว่าทำไม่ได้ เพราะมีแค่ใบเกิดใบเดียว ต้องกลับไปย้ายทะเบียนบ้านจากกระบี่ก่อน... หลังจากนั้นไม่นาน เฟินทะเลาะกับพ่อ เลยตัดสินใจแยกตัวออกมาใช้ชีวิตเองตั้งแต่อายุ 13 ปี
เฟินต้องมาดิ้นรนทำอาชีพล้างจานอยู่ที่อ้อมใหญ่ จ.นครปฐม ตั้งแต่อายุ 13 จนถึงอายุ 20 ปี ในใจไม่เคยหยุดคิดเรื่องอยากมีบัตรประชาชนเลย เฟินตัดสินใจไปติดต่อที่อำเภอสามพราน แต่คำตอบที่ได้กลับทำให้เฟินท้อกว่าเดิม เจ้าหน้าที่แจ้งว่า เฟินถูกย้ายเข้า “ทะเบียนบ้านกลาง” และติดสถานะ “ทร.97” (บุคคลที่ถูกจำหน่ายชื่อออกจากระบบ) วิธีแก้คือต้องเดินทางกลับไปยืนยันตัวตนที่กระบี่ตามใบเกิดเท่านั้น ตอนนั้นเฟินเครียดและเสียใจมาก เงินก็ไม่มี ปัญหาก็ยากเกินกว่าเด็กคนหนึ่งจะรับไหว
3. จุดเปลี่ยนชีวิตจาก Facebook และ “มูลนิธิกระจกเงา”
ในวันที่มืดแปดด้าน เฟินตัดสินใจโพสต์ขอความช่วยเหลือลงใน Facebook จนมีพี่ๆ แนะนำให้ทักไปที่เพจ “คลินิกกฎหมายมูลนิธิกระจกเงา” นั่นคือจุดเริ่มต้นที่ทำให้เฟินกลับมารู้สึกมีความหวังอีกครั้ง พี่ๆ มูลนิธิเข้ามาช่วยประสานงาน แนะนำแนวทาง และจูงมือเฟินสู้กับระบบเอกสารที่ซับซ้อน
พี่ๆ ได้ประสานงานส่งเรื่องไปยังสำนักงานเขตทุ่งครุ และพาเฟินเข้า “โครงการตรวจ DNA ฟรี ของสถาบันนิติวิทยาศาสตร์” เพื่อพิสูจน์ความสัมพันธ์ทางสายเลือดกับแม่โอ๋ โดยที่เฟินไม่ต้องเสียเงินเลยสักบาทเดียว! และผล DNA นี้เองที่เป็นกุญแจสำคัญในการปลดล็อกทุกอย่าง ทำให้เราสามารถลบสถานะ ทร.97 แก้ไขชื่อมารดาในสูติบัตรให้เป็นชื่อแม่แท้ๆ ได้สำเร็จ และตอนนี้ย้ายชื่อเฟินกลับเข้าทะเบียนบ้านปกติที่เขตทุ่งครุเรียบร้อยแล้วค่ะ!
4. สถานะปัจจุบัน: ขั้นตอนสุดท้ายที่กำลังรอคอย
จากคนที่ไม่มีชื่อในระบบ วันนี้ทุกอย่างกลับสู่สถานะปกติแล้วค่ะ เหลือเพียงขั้นตอนสุดท้ายจริงๆ ‼️ คือการยื่นเรื่องขอมีบัตรประชาชนครั้งแรกในกรณีที่อายุเกิน 15 ปี เพื่อเสนอต่อผู้อำนวยการเขตทุ่งครุอนุมัติ แม้ว่าตอนนี้จะอยู่ในขั้นตอนการนัดสอบปากคำเพิ่มอีก 2 รอบ ซึ่งอาจจะต้องใช้เวลาและเดินทางเหนื่อยหน่อย แต่เฟินไม่ท้อแล้วค่ะ เพราะรู้ว่าปลายทางคือ “บัตรประชาชนใบแรกในชีวิต” ที่รอคอยมาตลอด 23 ปี
สุดท้ายนี้ เฟินอยากขอบคุณพี่ๆ เจ้าหน้าที่คลินิกกฎหมายมูลนิธิกระจกเงา, สถาบันนิติวิทยาศาสตร์ และเจ้าหน้าที่เขตทุ่งครุทุกคนที่เมตตาและช่วยเหลือเฟินอย่างดีมาโดยตลอด
และอยากบอกถึงทุกคนที่กำลังเผชิญปัญหานี้อยู่... อย่าเพิ่งท้อนะคะ สิทธิ์ความเป็นคนไทยของเราไม่มีใครเอาไปได้ ถ้าไม่รู้จะเริ่มตรงไหน ลองติดต่อมูลนิธิกระจกเงาดูนะคะ เฟินทำได้ ทุกคนก็ต้องทำได้ค่ะ! มาเคียงข้างและรอดูรูปถ่ายบัตรใบแรกของเฟินไปด้วยกันนะคะ ❤️✌️