ในหมู่ขนมจากเหมือนจีนที่เข้ามาสู่วัฒนธรรมการกินของคนไทย ชื่อขนมจากกลุ่มจีนไหหลำเชื่อว่าน่าจะเป็นชื่อที่คนนึกออกน้อยมาก ๆ ว่ามีขนมอะไรบ้าง ซึ่งรสขนมจากไหหลำที่เดินทางมาถึงเมืองไทยนั้น พบอยู่ในหลายพื้นที่ และมีขนมเด่น ๆ อย่าง “ขนมบั่วะ” เป็นชื่อหลักที่พบเห็นได้มากในไทย
.
ขนมบั่วะ หรืออีบั่วะ เป็นขนมแป้งอย่างหนึ่งที่ใส่ในกระทงแล้วเอาไปนึ่ง อาจจะดูเหมือนกับขนมเข่งบ้าง เหมือนตะโก้บ้าง แต่ก็เป็นขนมที่แตกต่างไปอยู่หลายจุดด้วยกัน หนึ่งในนั้นก็คือส่วนของไส้ที่พบไส้มะพร้าวเป็นหลัก
.
หนึ่งในจังหวัดที่พบขนมบั่วะและค่อนข้างมีชื่อเสียงก็ยกตัวอย่างเช่นเมืองสุโขทัย ที่มีเรื่องเล่าเชิงตำนานที่ไม่เหมือนกับที่อื่น โดยเล่าว่าชื่อขนมบั่วะ (หรือบั๊ว) นี้มีที่มาจากขนมเข่งของชุมชนชาวจีนในสุโขทัย ที่มีคุณยายชาวไทยผู้หนึ่งไปเห็นแล้วดัดแปลงใส่ไส้มะพร้าวอย่างขนมต้มเข้าไปในขนมเข่งจนเกิดมาเป็นขนมอีบั๊ว ที่มาจากชื่อยายบั๊ว ซึ่งมันก็ไปพ้องกันกับชื่อต้นทางว่าขนมบั่วะพอดี ซึ่งเป็นที่ขบคิดกันว่าเรื่องของยายบั๊วเป็นเพียงตำนานเรื่องเล่าในทางคติชนที่ผูกเข้ากับชื่อเฉย ๆ
.
วิธีการทำขนมนี้ จะมีการทำกระทงก่อน จากนั้นทำแป้งข้าวเหนียวนวดแล้วปั้นเป็นก้อนใส่รองเข้าไปในกระทงก่อนจะใส่ไส้ลงไป แล้วทำแป้งข้น ๆ มาหยอดปิดทับหน้าขนมอีกทีหนึ่งก่อนนำไปนึ่ง โดยปกติแล้วขนมนี้จะพบบ่อยในงานเทศกาลไหว้เจ้าแม่ทับทิม แต่ทั้งนี้ส่วนตัวไม่แน่ใจนักว่าพบทุกศาลเจ้าแม่ทับทิมของชุมชนไหหลำหรือเปล่า ส่วนตัวก็เคยได้ยินว่ามีที่ศาลเจ้าแม่ทับทิมเชิงสะพานซังฮี้แต่ยังไม่เคยเห็นกับตาตัวเองเหมือนกัน
.
ขนมบั่วะ จากไหหลำสู่คติชนสุโขทัย