จิต นักเดินทาง

ฌาน เป็นสิ่งประกอบกับจิต (เจตสิก)

เมื่อจิต เดินทางถึงฌาน4 จิตจะตั้งมั่นอยู่เหนือศรีษะ

ดั่งจิตอยู่บนที่สูง มองเห็นการดับ แตกสลายในทุกอาการ  แม้ ตัวความว่าง เบา สุข สงบ โปร่งโล่งเอง

อาการทางกาย เวทนา จิต สภาวะธรรม ต่างเกิดมา มีจิตรับรู้ แล้วดับไป ตัวจิตรู้เองก็ดับไปด้วย

ทุกสิ่งไม่มีอะไรเที่ยง แม้จิตที่รู้ความ ว่าง เบาโล่ง สุข สงบ ก็ไม่เที่ยง  และจิตที่รู้ฌานเอง ก็ไม่เที่ยง เป็นการรู้ตัวมันเอง จึงอุเบกขาในตัวมันเอง

จิตจึงทรง อุเบกขาอยู่ที่ ฌาน4 เสมอนสถิตย์ที่ตำแหน่งเหนือศรีษะ

รู้อาการอะไรขึ้นมา ก็มีจิตไปรู้ แล้วดับไปหรือเป็นคนละส่วน อาการจึงมีอยู่แต่ไม่เอนไป ไหวไป มีอยู่ไม่ใช่ไม่มีจึงเรียก “อุเบกขา”