ขนาดสนามกีฬา กับขนาดพื้นที่ที่ต้องเตรียม ทำไมถึงไม่เท่ากัน?
เวลาค้นหาขนาดสนามกีฬา เรามักเจอตัวเลขความกว้างกับความยาว แล้วนำไปเทียบกับพื้นที่ที่มีอยู่ทันที
แต่ก่อนจะสรุปว่า “พื้นที่เท่านี้ทำสนามได้” มีอีกเรื่องที่ควรตรวจครับ คือ ตัวเลขที่อ่านมานั้นหมายถึงขนาดเส้นสนาม หรือขนาดพื้นที่รวมสำหรับใช้งาน
ผมทำงานเกี่ยวกับพื้นสนามกีฬา กระทู้นี้จึงอยากชวนคุยเรื่องการเตรียมพื้นที่ก่อนทำสนาม โดยเน้นสิ่งที่เจ้าของบ้าน โรงเรียน หรือผู้ดูแลพื้นที่ส่วนกลางนำไปตรวจสอบเบื้องต้นได้
1. ทำไมมีพื้นที่พอดีกับเส้นสนาม จึงยังไม่พอ?
ลองนึกภาพสนามที่ตีเส้นขอบชิดกำแพงพอดีครับ
ลูกบอลอาจออกนอกเส้นได้ แต่ผู้เล่นที่วิ่งตามลูกยังต้องใช้พื้นที่ในการหยุดตัว หรือเคลื่อนที่เลยเส้นออกไป
นอกจากพื้นที่ของผู้เล่น ยังมีตำแหน่งอุปกรณ์ เช่น เสาเน็ต ฐานแป้นบาส หรือประตูสนาม รวมถึงรั้ว ทางเดิน และระบบระบายน้ำที่ต้องวางร่วมกัน
ดังนั้น ก่อนทำสนามจึงควรดูทั้งพื้นที่สำหรับเล่น พื้นที่ว่างรอบสนาม และพื้นที่สำหรับองค์ประกอบอื่นของโครงการ
2. ตัวอย่างสนามบาส: 28 × 15 เมตร กับ 32 × 19 เมตร ต่างกันอย่างไร?
FIBA Venue Guide ระบุพื้นที่แข่งขันของสนามบาสเกตบอลเต็มสนาม ยาว 28 เมตร กว้าง 15 เมตร และมีพื้นที่ว่างรอบสนามอย่างน้อยด้านละ 2 เมตร
เมื่อรวมพื้นที่ว่างดังกล่าว จะได้ขนาดดังนี้
ความยาว: 28 + 2 + 2 = 32 เมตร
ความกว้าง: 15 + 2 + 2 = 19 เมตร
หากคิดเป็นพื้นที่
เฉพาะสนามแข่งขัน: 28 × 15 = 420 ตารางเมตร
สนามรวมพื้นที่ว่างรอบสนาม: 32 × 19 = 608 ตารางเมตร
ต่างกัน 188 ตารางเมตรครับ
ตัวอย่างนี้ช่วยให้เห็นว่า หากคิดพื้นที่ทำพื้นจากเส้นแข่งขันอย่างเดียว ปริมาณงานอาจต่างจากพื้นที่ที่ต้องจัดเตรียมจริงมากพอสมควร
อย่างไรก็ตาม 32 × 19 เมตรเป็นขนาดสนามรวมเขตว่างตามตัวอย่างนี้ ยังไม่ใช่ขนาดที่ดินทั้งหมดของทุกโครงการ เพราะอาจต้องมีพื้นที่เพิ่มเติมสำหรับฐานอุปกรณ์ ทางสัญจร ที่นั่ง หรือส่วนประกอบอื่นตามแบบและระดับการใช้งาน
และไม่ควรนำระยะเผื่อด้านละ 2 เมตรนี้ไปใช้กับกีฬาทุกประเภท เพราะแต่ละกีฬามีข้อกำหนดของตนเองครับ
3. ก่อนวัดพื้นที่ ควรถามก่อนว่าจะใช้สนามแบบไหน
คำว่า “ทำสนามกีฬา” อาจหมายถึงการใช้งานที่ต่างกันมาก เช่น
• สนามสำหรับจัดการแข่งขันตามข้อกำหนดของรายการ
• สนามฝึกซ้อมของโรงเรียน
• สนามออกกำลังกายในหมู่บ้าน
• สนามเล่นภายในบ้าน
• ลานอเนกประสงค์ที่ใช้ร่วมกันหลายกิจกรรม
ถ้าต้องการจัดการแข่งขัน ควรเริ่มจากตรวจข้อกำหนดของกีฬาและรายการนั้นก่อน แล้วจึงวางพื้นที่ให้รองรับ
ถ้าเป็นพื้นที่เล่นในบ้าน อาจพิจารณาสนามครึ่งสนามหรือพื้นที่ฝึกทักษะให้เหมาะกับบริเวณที่มี แต่ควรระบุรูปแบบให้ตรงกับการใช้งาน ไม่เรียกสนามที่ย่อขนาดเองว่าเป็นสนามแข่งขันมาตรฐานครบถ้วน
เรื่องนี้ช่วยให้เจ้าของพื้นที่กับผู้ออกแบบเข้าใจตรงกันตั้งแต่ต้นครับ
4. เวลาวัดพื้นที่ อย่าวัดเฉพาะความกว้างกับความยาว
สมมุติว่ามีลานสี่เหลี่ยมขนาดหนึ่ง แต่ภายในมีเสาอาคาร ต้นไม้ บันได หรือฐานเสาไฟ พื้นที่ที่ใช้งานได้จริงก็อาจไม่เท่ากับขนาดของลานทั้งหมด
ก่อนวางสนาม ลองจดข้อมูลเหล่านี้ลงในแปลนคร่าว ๆ ครับ
• ขนาดพื้นที่ว่างจริงระหว่างสิ่งกีดขวาง
• ตำแหน่งกำแพง รั้ว เสา และขอบพื้นต่างระดับ
• ตำแหน่งอุปกรณ์กีฬา รวมถึงฐานและส่วนที่ยื่นออกมา
• ทางเข้าออกและเส้นทางเดินของคนที่ผ่านบริเวณนั้น
• ตำแหน่งรางระบายน้ำ บ่อพัก และทิศทางน้ำไหล
สำหรับสนามในอาคาร ควรตรวจความสูงและสิ่งกีดขวางด้านบนด้วย เช่น คาน โคมไฟ หรืออุปกรณ์ที่แขวนอยู่ โดยดูข้อกำหนดของกีฬาที่จะใช้งานประกอบ
ถ้ามีภาพถ่ายหลายมุมควบคู่กับระยะวัด จะช่วยให้วางผังได้ชัดกว่าการแจ้งเพียงว่า “มีพื้นที่กี่ตารางเมตร” ครับ
5. สนามอเนกประสงค์ ควรเริ่มจากกีฬาใดก่อน?
หากต้องการใช้พื้นที่เดียวเล่นหลายกีฬา ผมแนะนำให้กำหนดกีฬาหลักก่อนครับ
เช่น ใช้เล่นบาสเป็นหลัก แล้วเพิ่มกิจกรรมอื่นในบางช่วง หรือใช้เป็นลานกิจกรรมโรงเรียนเป็นหลัก แล้วจัดพื้นที่กีฬาให้เหมาะสม
จากนั้นจึงลองวางผังเพื่อตรวจว่า
• เส้นของแต่ละกีฬาทับกันจนอ่านยากหรือไม่
• เสาหรือฐานอุปกรณ์ของกีฬาหนึ่งกีดขวางอีกกีฬาหรือไม่
• ต้องถอดหรือเคลื่อนย้ายอุปกรณ์อย่างไร
• เมื่อเปลี่ยนกิจกรรมแล้วยังมีพื้นที่รอบสนามเหมาะสมหรือไม่
การตีเส้นหลายชนิดลงบนลานเดียวกัน ทำให้ใช้พื้นที่ได้หลายกิจกรรม แต่ยังต้องตรวจแยกว่ารองรับการเล่นแต่ละประเภทได้ในระดับใดครับ
6. ก่อนขอราคาทำสนาม ควรระบุให้ชัดว่าคิดพื้นที่ส่วนไหน
เรื่องขนาดสนามยังมีผลต่อการเปรียบเทียบใบเสนอราคาด้วยครับ
หากผู้เสนอราคารายหนึ่งคิดเฉพาะพื้นที่ภายในเส้น แต่อีกรายรวมพื้นที่รอบสนาม ตัวเลขราคารวมก็ย่อมต่างกัน แม้ราคาต่อตารางเมตรจะใกล้เคียงกัน
ข้อมูลที่ควรเตรียมก่อนขอราคา ได้แก่
• ประเภทกีฬาและรูปแบบการใช้งาน
• ขนาดลานทั้งหมดและขนาดพื้นที่ที่จะทำผิวสนาม
• สนามในร่มหรือกลางแจ้ง
• ภาพพื้นเดิมและสิ่งกีดขวาง
• อุปกรณ์ รั้ว และงานอื่นที่ต้องการให้รวมในราคา
ถ้ามีผังแสดงขอบเขตงาน จะช่วยให้เทียบราคาและปริมาณงานได้ตรงกันมากขึ้น
ก่อนเริ่มก่อสร้างจึงควรลองวางผังสนามลงบนพื้นที่จริงให้เรียบร้อย เพราะการขยับเส้นในแบบทำได้ง่ายกว่าการขยายพื้นหรือย้ายฐานอุปกรณ์ภายหลังครับ
สำหรับใครที่ต้องการดูภาพรวมขนาดสนามหลายประเภท ผมรวบรวมไว้ในเว็บไซต์ Sukrita2008 พร้อมลิงก์แยกไปยังรายละเอียดของแต่ละกีฬา เผื่อใช้ประกอบการวางพื้นที่เบื้องต้นครับ
https://www.sukrita2008all.com/standard-sports-court-dimensions
แหล่งอ้างอิงตัวอย่างสนามบาสเกตบอล:
FIBA Venue Guide — หัวข้อ Court flooring
https://www.venueguide.fiba.basketball/vanue-design
ท่านใดเคยวางแผนทำสนามที่บ้าน โรงเรียน หรือพื้นที่ส่วนกลาง พบว่าจุดไหนต้องเผื่อพื้นที่เพิ่มมากกว่าที่คิดไว้บ้างครับ?
ขนาดสนามกีฬา กับขนาดพื้นที่ที่ต้องเตรียม ทำไมถึงไม่เท่ากัน?
เวลาค้นหาขนาดสนามกีฬา เรามักเจอตัวเลขความกว้างกับความยาว แล้วนำไปเทียบกับพื้นที่ที่มีอยู่ทันที
แต่ก่อนจะสรุปว่า “พื้นที่เท่านี้ทำสนามได้” มีอีกเรื่องที่ควรตรวจครับ คือ ตัวเลขที่อ่านมานั้นหมายถึงขนาดเส้นสนาม หรือขนาดพื้นที่รวมสำหรับใช้งาน
ผมทำงานเกี่ยวกับพื้นสนามกีฬา กระทู้นี้จึงอยากชวนคุยเรื่องการเตรียมพื้นที่ก่อนทำสนาม โดยเน้นสิ่งที่เจ้าของบ้าน โรงเรียน หรือผู้ดูแลพื้นที่ส่วนกลางนำไปตรวจสอบเบื้องต้นได้
1. ทำไมมีพื้นที่พอดีกับเส้นสนาม จึงยังไม่พอ?
ลองนึกภาพสนามที่ตีเส้นขอบชิดกำแพงพอดีครับ
ลูกบอลอาจออกนอกเส้นได้ แต่ผู้เล่นที่วิ่งตามลูกยังต้องใช้พื้นที่ในการหยุดตัว หรือเคลื่อนที่เลยเส้นออกไป
นอกจากพื้นที่ของผู้เล่น ยังมีตำแหน่งอุปกรณ์ เช่น เสาเน็ต ฐานแป้นบาส หรือประตูสนาม รวมถึงรั้ว ทางเดิน และระบบระบายน้ำที่ต้องวางร่วมกัน
ดังนั้น ก่อนทำสนามจึงควรดูทั้งพื้นที่สำหรับเล่น พื้นที่ว่างรอบสนาม และพื้นที่สำหรับองค์ประกอบอื่นของโครงการ
2. ตัวอย่างสนามบาส: 28 × 15 เมตร กับ 32 × 19 เมตร ต่างกันอย่างไร?
FIBA Venue Guide ระบุพื้นที่แข่งขันของสนามบาสเกตบอลเต็มสนาม ยาว 28 เมตร กว้าง 15 เมตร และมีพื้นที่ว่างรอบสนามอย่างน้อยด้านละ 2 เมตร
เมื่อรวมพื้นที่ว่างดังกล่าว จะได้ขนาดดังนี้
ความยาว: 28 + 2 + 2 = 32 เมตร
ความกว้าง: 15 + 2 + 2 = 19 เมตร
หากคิดเป็นพื้นที่
เฉพาะสนามแข่งขัน: 28 × 15 = 420 ตารางเมตร
สนามรวมพื้นที่ว่างรอบสนาม: 32 × 19 = 608 ตารางเมตร
ต่างกัน 188 ตารางเมตรครับ
ตัวอย่างนี้ช่วยให้เห็นว่า หากคิดพื้นที่ทำพื้นจากเส้นแข่งขันอย่างเดียว ปริมาณงานอาจต่างจากพื้นที่ที่ต้องจัดเตรียมจริงมากพอสมควร
อย่างไรก็ตาม 32 × 19 เมตรเป็นขนาดสนามรวมเขตว่างตามตัวอย่างนี้ ยังไม่ใช่ขนาดที่ดินทั้งหมดของทุกโครงการ เพราะอาจต้องมีพื้นที่เพิ่มเติมสำหรับฐานอุปกรณ์ ทางสัญจร ที่นั่ง หรือส่วนประกอบอื่นตามแบบและระดับการใช้งาน
และไม่ควรนำระยะเผื่อด้านละ 2 เมตรนี้ไปใช้กับกีฬาทุกประเภท เพราะแต่ละกีฬามีข้อกำหนดของตนเองครับ
3. ก่อนวัดพื้นที่ ควรถามก่อนว่าจะใช้สนามแบบไหน
คำว่า “ทำสนามกีฬา” อาจหมายถึงการใช้งานที่ต่างกันมาก เช่น
• สนามสำหรับจัดการแข่งขันตามข้อกำหนดของรายการ
• สนามฝึกซ้อมของโรงเรียน
• สนามออกกำลังกายในหมู่บ้าน
• สนามเล่นภายในบ้าน
• ลานอเนกประสงค์ที่ใช้ร่วมกันหลายกิจกรรม
ถ้าต้องการจัดการแข่งขัน ควรเริ่มจากตรวจข้อกำหนดของกีฬาและรายการนั้นก่อน แล้วจึงวางพื้นที่ให้รองรับ
ถ้าเป็นพื้นที่เล่นในบ้าน อาจพิจารณาสนามครึ่งสนามหรือพื้นที่ฝึกทักษะให้เหมาะกับบริเวณที่มี แต่ควรระบุรูปแบบให้ตรงกับการใช้งาน ไม่เรียกสนามที่ย่อขนาดเองว่าเป็นสนามแข่งขันมาตรฐานครบถ้วน
เรื่องนี้ช่วยให้เจ้าของพื้นที่กับผู้ออกแบบเข้าใจตรงกันตั้งแต่ต้นครับ
4. เวลาวัดพื้นที่ อย่าวัดเฉพาะความกว้างกับความยาว
สมมุติว่ามีลานสี่เหลี่ยมขนาดหนึ่ง แต่ภายในมีเสาอาคาร ต้นไม้ บันได หรือฐานเสาไฟ พื้นที่ที่ใช้งานได้จริงก็อาจไม่เท่ากับขนาดของลานทั้งหมด
ก่อนวางสนาม ลองจดข้อมูลเหล่านี้ลงในแปลนคร่าว ๆ ครับ
• ขนาดพื้นที่ว่างจริงระหว่างสิ่งกีดขวาง
• ตำแหน่งกำแพง รั้ว เสา และขอบพื้นต่างระดับ
• ตำแหน่งอุปกรณ์กีฬา รวมถึงฐานและส่วนที่ยื่นออกมา
• ทางเข้าออกและเส้นทางเดินของคนที่ผ่านบริเวณนั้น
• ตำแหน่งรางระบายน้ำ บ่อพัก และทิศทางน้ำไหล
สำหรับสนามในอาคาร ควรตรวจความสูงและสิ่งกีดขวางด้านบนด้วย เช่น คาน โคมไฟ หรืออุปกรณ์ที่แขวนอยู่ โดยดูข้อกำหนดของกีฬาที่จะใช้งานประกอบ
ถ้ามีภาพถ่ายหลายมุมควบคู่กับระยะวัด จะช่วยให้วางผังได้ชัดกว่าการแจ้งเพียงว่า “มีพื้นที่กี่ตารางเมตร” ครับ
5. สนามอเนกประสงค์ ควรเริ่มจากกีฬาใดก่อน?
หากต้องการใช้พื้นที่เดียวเล่นหลายกีฬา ผมแนะนำให้กำหนดกีฬาหลักก่อนครับ
เช่น ใช้เล่นบาสเป็นหลัก แล้วเพิ่มกิจกรรมอื่นในบางช่วง หรือใช้เป็นลานกิจกรรมโรงเรียนเป็นหลัก แล้วจัดพื้นที่กีฬาให้เหมาะสม
จากนั้นจึงลองวางผังเพื่อตรวจว่า
• เส้นของแต่ละกีฬาทับกันจนอ่านยากหรือไม่
• เสาหรือฐานอุปกรณ์ของกีฬาหนึ่งกีดขวางอีกกีฬาหรือไม่
• ต้องถอดหรือเคลื่อนย้ายอุปกรณ์อย่างไร
• เมื่อเปลี่ยนกิจกรรมแล้วยังมีพื้นที่รอบสนามเหมาะสมหรือไม่
การตีเส้นหลายชนิดลงบนลานเดียวกัน ทำให้ใช้พื้นที่ได้หลายกิจกรรม แต่ยังต้องตรวจแยกว่ารองรับการเล่นแต่ละประเภทได้ในระดับใดครับ
6. ก่อนขอราคาทำสนาม ควรระบุให้ชัดว่าคิดพื้นที่ส่วนไหน
เรื่องขนาดสนามยังมีผลต่อการเปรียบเทียบใบเสนอราคาด้วยครับ
หากผู้เสนอราคารายหนึ่งคิดเฉพาะพื้นที่ภายในเส้น แต่อีกรายรวมพื้นที่รอบสนาม ตัวเลขราคารวมก็ย่อมต่างกัน แม้ราคาต่อตารางเมตรจะใกล้เคียงกัน
ข้อมูลที่ควรเตรียมก่อนขอราคา ได้แก่
• ประเภทกีฬาและรูปแบบการใช้งาน
• ขนาดลานทั้งหมดและขนาดพื้นที่ที่จะทำผิวสนาม
• สนามในร่มหรือกลางแจ้ง
• ภาพพื้นเดิมและสิ่งกีดขวาง
• อุปกรณ์ รั้ว และงานอื่นที่ต้องการให้รวมในราคา
ถ้ามีผังแสดงขอบเขตงาน จะช่วยให้เทียบราคาและปริมาณงานได้ตรงกันมากขึ้น
ก่อนเริ่มก่อสร้างจึงควรลองวางผังสนามลงบนพื้นที่จริงให้เรียบร้อย เพราะการขยับเส้นในแบบทำได้ง่ายกว่าการขยายพื้นหรือย้ายฐานอุปกรณ์ภายหลังครับ
สำหรับใครที่ต้องการดูภาพรวมขนาดสนามหลายประเภท ผมรวบรวมไว้ในเว็บไซต์ Sukrita2008 พร้อมลิงก์แยกไปยังรายละเอียดของแต่ละกีฬา เผื่อใช้ประกอบการวางพื้นที่เบื้องต้นครับ
https://www.sukrita2008all.com/standard-sports-court-dimensions
แหล่งอ้างอิงตัวอย่างสนามบาสเกตบอล:
FIBA Venue Guide — หัวข้อ Court flooring
https://www.venueguide.fiba.basketball/vanue-design
ท่านใดเคยวางแผนทำสนามที่บ้าน โรงเรียน หรือพื้นที่ส่วนกลาง พบว่าจุดไหนต้องเผื่อพื้นที่เพิ่มมากกว่าที่คิดไว้บ้างครับ?