24 ตุลาคม 2026 “วันทฤษฎีบทพีทาโกรัส” (Pythagoras’ Theorem Day) เมื่อคณิตศาสตร์ซ่อนความมหัศจรรย์ไว้ในปฏิทิน !

กระทู้สนทนา

คณิตศาสตร์ นักคณิตศาสตร์ เรื่องเล่าจากผู้สูงอายุ

ยังจำสูตรคณิตศาสตร์ที่เคยเรียนสมัยประถมหรือมัธยมกันได้หรือเปล่าคะ

ถ้าเอ่ยถึง “พีทาโกรัส” ก็น่าจะยังคุ้น ๆ อยู่ นะคะ

ดิฉันเปิดอินสตาแกรมแล้วพบว่าวันนี้ เป็นวันทฤษฎีบทพีทาโกรัส จึงขอถือโอกาสแบ่งปันข้อมูลเพื่อย้อนวันเวลาสมัยเรียนเมื่อนานมาแล้วกันค่ะ

“รู้หรือไม่ว่า วันที่ 24 ตุลาคม 2026 เป็นวันพิเศษทางคณิตศาสตร์ที่เรียกว่า “วันทฤษฎีบทพีทาโกรัส” (Pythagoras’ Theorem Day) ซึ่งไม่ได้เกิดขึ้นทุกปี แต่จะเกิดขึ้นเฉพาะวันที่จำนวนที่แทนวัน เดือน และปี (ค.ศ.) สามารถนำมาสร้างความสัมพันธ์ตามทฤษฎีบทพีทาโกรัสได้อย่างลงตัว

ทฤษฎีบทพีทาโกรัส (Pythagoras’ Theorem) เป็นหลักการสำคัญทางเรขาคณิตที่อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างความยาวด้านทั้งสามของรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก โดยระบุว่า “สำหรับรูปสามเหลี่ยมมุมฉากใด ๆ ผลบวกของกำลังสองของความยาวของด้านประกอบมุมฉากเท่ากับกำลังสองของความยาวของด้านตรงข้ามมุมฉาก” เขียนเป็นสมการได้ดังนี้

a² + b² = c²

เมื่อ a และ b แทนความยาวของด้านประกอบมุมฉากแต่ละด้าน และ c แทนความยาวของด้านตรงข้ามมุมฉาก ซึ่งเป็นด้านที่ยาวที่สุด

ความพิเศษของวันที่ 24 ตุลาคม 2026 อยู่ที่การเขียนวันที่ในรูปแบบ 24/10/26 (วัน/เดือน/ปี ค.ศ. สองหลักสุดท้าย) ซึ่งผลบวกของกำลังสองของจำนวนที่แทนวันและเดือน เท่ากับกำลังสองของจำนวนที่แทนปีพอดี ดังนี้

24² + 10² = 26²

576 + 100 = 676

จำนวน 10, 24 และ 26 จึงเป็นชุดของจำนวนเต็มบวกที่เรียกว่า พีทาโกเรียนทริเปิล (Pythagorean Triple) ซึ่งสามารถใช้แทนความยาวของด้านทั้งสามของรูปสามเหลี่ยมมุมฉากได้

ทฤษฎีบทนี้ไม่ได้มีความสำคัญเฉพาะในห้องเรียน แต่ยังประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันและงานหลากหลายสาขา เช่น การคำนวณความยาวของบันไดที่พาดกับกำแพง การหาระยะทางระหว่างจุดสองจุดในระบบพิกัดฉาก ตลอดจนการออกแบบอาคารและสิ่งก่อสร้างในงานวิศวกรรม

Fun Fact: เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับวันทฤษฎีบทพีทาโกรัส

. วันพิเศษที่ต้องรออีกเกือบ 79 ปี ! วันที่ 24 ตุลาคม 2026 เป็นวันทฤษฎีบทพีทาโกรัสครั้งสุดท้ายของคริสต์ศตวรรษที่ 21 (เมื่อกำหนดให้จำนวนที่แทนปีสองหลักสุดท้ายแทนความยาวของด้านตรงข้ามมุมฉาก) โดยครั้งถัดไปจะตรงกับวันที่ 4 มีนาคม 2105 (4/3/05) ซึ่งสอดคล้องกับชุดของจำนวน 3, 4 และ 5

. ชุดของจำนวน 3, 4, 5 มีความพิเศษอย่างไร? เพราะ 3² + 4² = 5² และเป็นพีทาโกเรียนทริเปิลที่ประกอบด้วยจำนวนเต็มบวกที่มีค่าน้อยที่สุด

. ความรู้นี้มีมาก่อนพีทาโกรัส! แม้ทฤษฎีบทจะตั้งชื่อตามพีทาโกรัส นักคณิตศาสตร์ชาวกรีกโบราณ แต่มีหลักฐานว่าชาวบาบิโลนรู้จักความสัมพันธ์ทางคณิตศาสตร์ที่สอดคล้องกับทฤษฎีบทนี้มากกว่า 1,000 ปีก่อนสมัยของเขา โดยพบหลักฐานสำคัญบนแผ่นดินเหนียวโบราณที่เรียกว่า พลิมป์ตัน 322 (Plimpton 322)

วันทฤษฎีบทพีทาโกรัสจึงเป็นอีกหนึ่งโอกาสที่ชวนให้เราเห็นว่า คณิตศาสตร์ไม่ได้อยู่เพียงในตำรา แต่ยังซ่อนความน่าสนใจไว้ในสิ่งใกล้ตัว แม้กระทั่งตัวเลขบนปฏิทิน !”

ที่มา
https://www.ipst.ac.th/knowledge/125889/pythagoras-day.html

ผีเสื้อ

ทั้งนี้ “วันทฤษฎีบทพีทาโกรัส” (Pythagoras’ Theorem Day) ก่อนหน้านี้คือวันที่ 24 กรกฎาคม 2025 และวันที่ 16 ธันวาคม 2020

ข้อมูลเพิ่มเติม

24 กรกฎาคม 2025 “วันทฤษฎีบทพีทาโกรัส” (Pythagoras’ Theorem Day)
https://www.ipst.ac.th/knowledge/105196/pythagoras.html

พีทาโกรัส The Great Mathematicians: Pythagoras of Samos
https://www.youtube.com/watch?v=S5wAtiFOwrE

บทเรียนออนไลน์ Project 14 บทที่ 1 ทฤษฎีบทพีทาโกรัส
https://proj14.ipst.ac.th/m2/m2-math-book1/

How many ways are there to prove the Pythagorean theorem? - Betty Fei