ทำไมละครไทยแนวประวัติศาสตร์เรื่องก่อน ๆ ถึงไม่เคยมีประเด็นแบบนี้ แต่พอเป็น Scarlet Heart TH กลับเกิดข้อถกเถียงขึ้นมา?
เหตุผลก็เพราะละครเรื่องก่อน ๆ มีเนื้อหาอิงประวัติศาสตร์ และพยายามถ่ายทอดวัฒนธรรมประเพณี การแต่งกายแบบราชสำนัก และบริบทของราชอาณาจักรพม่าอย่างชัดเจนและเหมาะสมกับประวัติศาสตร์
แล้วทำไมชาวเมียนมาถึงออกมาวิพากษ์วิจารณ์ Scarlet Heart TH?
1. ในซีรีส์ไม่มีตัวละครชาวพม่าแม้แต่คนเดียว และไม่ได้มีการระบุว่าชุดที่ใช้ได้รับแรงบันดาลใจจากเครื่องแต่งกายดั้งเดิมของพม่า แต่กลับอธิบายว่าเป็นเพียงเรื่องสมมติ ถ้าเป็นเรื่องสมมติ แล้วเหตุใดจึงนำเครื่องแต่งกายจากยุคพระเจ้าบุเรงนองหรือยุคราชวงศ์คองบองของพม่ามาใช้?
2. ชื่อซีรีส์มีคำว่า “Thailand” อยู่ด้วย หากไม่มีใครออกมาชี้แจงถึงที่มาทางวัฒนธรรมของเครื่องแต่งกายเหล่านี้ ผู้ชมจำนวนมากก็อาจเข้าใจไปเองว่าเป็นเครื่องแต่งกายดั้งเดิมของไทยเพียงอย่างเดียว นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการให้เครดิตและระบุที่มาทางวัฒนธรรมจึงสำคัญ
3. การรำถวายประทีปที่ปรากฏในตัวอย่างซีรีส์ก็เป็นอีกประเด็นที่น่ากังวล การรำดังกล่าวเป็นการแสดงตามประเพณีของชาวยะไข่ ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์หนึ่งในเมียนมา และมีความเกี่ยวข้องกับการถวายสักการะแด่พระพุทธเจ้า แต่ในซีรีส์กลับนำเสนอการแสดงนี้ในลักษณะของการร่ายรำเพื่อความบันเทิงให้ผู้ชายชม
ประเด็นนี้ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องการอ้างสิทธิ์ว่าอะไรเป็นของประเทศไหน หรือการโต้เถียงว่าประเทศใดได้รับอิทธิพลจากใคร แต่เป็นเรื่องของ การให้เครดิตทางวัฒนธรรม การนำเสนออย่างถูกต้องตามบริบททางประวัติศาสตร์ และการเคารพประเพณีที่มีความสำคัญทั้งทางวัฒนธรรมและศาสนา
การเรียกผลงานชิ้นหนึ่งว่า “เรื่องสมมติ” ไม่ได้ทำให้ต้นกำเนิดทางวัฒนธรรมของประเพณีที่นำมาใช้จริงหายไป และการได้รับแรงบันดาลใจจากวัฒนธรรมอื่นก็ไม่ควรหมายถึงการมองข้ามอัตลักษณ์หรือความหมายที่แท้จริงของประเพณีนั้น
เครดิต
ทำไมละครไทยแนวประวัติศาสตร์เรื่องก่อน ๆ ถึงไม่เคยมีประเด็นแบบนี้ แต่พอเป็น Scarlet Heart TH กลับเกิดข้อถกเถียงขึ้นมา?
เหตุผลก็เพราะละครเรื่องก่อน ๆ มีเนื้อหาอิงประวัติศาสตร์ และพยายามถ่ายทอดวัฒนธรรมประเพณี การแต่งกายแบบราชสำนัก และบริบทของราชอาณาจักรพม่าอย่างชัดเจนและเหมาะสมกับประวัติศาสตร์
แล้วทำไมชาวเมียนมาถึงออกมาวิพากษ์วิจารณ์ Scarlet Heart TH?
1. ในซีรีส์ไม่มีตัวละครชาวพม่าแม้แต่คนเดียว และไม่ได้มีการระบุว่าชุดที่ใช้ได้รับแรงบันดาลใจจากเครื่องแต่งกายดั้งเดิมของพม่า แต่กลับอธิบายว่าเป็นเพียงเรื่องสมมติ ถ้าเป็นเรื่องสมมติ แล้วเหตุใดจึงนำเครื่องแต่งกายจากยุคพระเจ้าบุเรงนองหรือยุคราชวงศ์คองบองของพม่ามาใช้?
2. ชื่อซีรีส์มีคำว่า “Thailand” อยู่ด้วย หากไม่มีใครออกมาชี้แจงถึงที่มาทางวัฒนธรรมของเครื่องแต่งกายเหล่านี้ ผู้ชมจำนวนมากก็อาจเข้าใจไปเองว่าเป็นเครื่องแต่งกายดั้งเดิมของไทยเพียงอย่างเดียว นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการให้เครดิตและระบุที่มาทางวัฒนธรรมจึงสำคัญ
3. การรำถวายประทีปที่ปรากฏในตัวอย่างซีรีส์ก็เป็นอีกประเด็นที่น่ากังวล การรำดังกล่าวเป็นการแสดงตามประเพณีของชาวยะไข่ ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์หนึ่งในเมียนมา และมีความเกี่ยวข้องกับการถวายสักการะแด่พระพุทธเจ้า แต่ในซีรีส์กลับนำเสนอการแสดงนี้ในลักษณะของการร่ายรำเพื่อความบันเทิงให้ผู้ชายชม
ประเด็นนี้ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องการอ้างสิทธิ์ว่าอะไรเป็นของประเทศไหน หรือการโต้เถียงว่าประเทศใดได้รับอิทธิพลจากใคร แต่เป็นเรื่องของ การให้เครดิตทางวัฒนธรรม การนำเสนออย่างถูกต้องตามบริบททางประวัติศาสตร์ และการเคารพประเพณีที่มีความสำคัญทั้งทางวัฒนธรรมและศาสนา
การเรียกผลงานชิ้นหนึ่งว่า “เรื่องสมมติ” ไม่ได้ทำให้ต้นกำเนิดทางวัฒนธรรมของประเพณีที่นำมาใช้จริงหายไป และการได้รับแรงบันดาลใจจากวัฒนธรรมอื่นก็ไม่ควรหมายถึงการมองข้ามอัตลักษณ์หรือความหมายที่แท้จริงของประเพณีนั้น
เครดิต