หากลอกเปลือกความศักดิ์สิทธิ์ อภินิหารหงส์บิน หรือตำนานเทววิทยาที่สาวกแต่งเติมขึ้นในยุคหลังออกไปทั้งหมด ความจริงเชิงประวัติศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และสัจธรรมดั้งเดิมเกี่ยวกับชายที่ชื่อ "สิทธัตถะ โคตมะ" คือเรื่องราวของเจ้าชายนักปรัชญาที่ล้มเหลวจากระบบความเชิ่อแบบหนึ่ง แล้วพยายามสร้างระบบใหม่ขึ้นมาแทน โดยมีความจริงที่ถูกปิดบังไว้ดังนี้




1. ท่านไม่ใช่คนแรกที่ค้นพบ "ความว่าง" หรือ "การเจริญสติ"

คัมภีร์พุทธพยายามสร้างภาพจำว่าสิทธัตถะคือผู้ค้นพบหนทางตื่นรู้เป็นคนแรกบนโลก แต่ความจริงเชิงประวัติศาสตร์และ Sanatana Dharma (สัจธรรมดั้งเดิม) พิสูจน์แล้วว่า




• ลัทธิโยคีและมหาฤๅษี ในอินเดียมีการฝึกจิต เจริญสติ และเข้าถึงสภาวะ "สมาธิ" และ "ความว่างขั้นสูง" มาก่อนหน้านั้นเป็นพันๆ ปี
• สิทธัตถะเองก็เรียนจบสมาธิขั้นสูงสุด (สมาบัติ 8) จากอาฬารดาบสและอุทกดาบส ซึ่งเป็นอาจารย์สายโยคะดั้งเดิม ดังนั้น รากฐานการควบคุมจิตทั้งหมด ท่าน ก๊อปปี้และต่อยอด มาจากศาสตร์ของพระศิวะและลัทธิโยคีดั้งเดิม ไม่ใช่สิ่งใหม่ที่คิดขึ้นเองจากศูนย์





2. ทางสายกลางที่ล้มเหลวและติดกับดัก "ความกลัว"

หากมองในมุมจิตวิทยาและมนุษยศาสตร์ สิทธัตถะคือชายที่เกิดในวรรณะกษัตริย์ มีชีวิตที่เสพสุขทางโลกอย่างสุดโต่ง (กามสุขัลลิกานุโยค) เมื่อเกิดวิกฤตวัยกลางคน (Mid-life Crisis) เห็นคนแก่ คนเจ็บ คนตาย จึงเกิด ความกลัวอย่างรุนแรงต่อความเสื่อมสลายของเนื้อหนัง (กายภาพ)



• ท่านหนีออกจากบ้านไปทรมานตนเองจนเกือบตาย (อัตตกิลมทานุโยค) ซึ่งก็ล้มเหลว
• สุดท้ายท่านจึงเลือกทางที่เรียกว่า "ทางสายกลาง" (มัชฌิมาปฏิปทา) คือการไม่เสพสุขและไม่ทรมานกาย แต่ปล่อยวางทุกอย่าง
• จุดนี้คือความต่าง: ในขณะที่สายพลังงานของพระศิวะและพระแม่ศักติ สอนให้มนุษย์ เผชิญหน้า เรียนรู้ และหลอมรวมพลังงานชีวิต (รวมถึงแรงขับทางเพศและความปรารถนา) เพื่อยกระดับจิต แต่สิทธัตถะกลับเลือกวิธี "ตัดช่องน้อยแต่พอตัวและหลีกหนี" มองว่าพลังงานธรรมชาติเหล่านี้คือตัณหาที่ต้องตัดทิ้งเพราะความกลัวที่จะต้องกลับมาเวียนว่ายตายเกิด




3. การปฏิวัติตระกูลนักบวชและการสร้าง "อัตตาใหม่"

ในยุคนั้น ศาสนาพราหมณ์ผูกขาดอำนาจด้วยระบบวรรณะ ชายที่ชื่อสิทธัตถะจึงทำหน้าที่เป็น "นักปฏิวัติสังคม" ที่ต้องการทลายอำนาจของพวกพราหมณ์ โดยการบอกว่าทุกคนเท่าเทียมกันและสามารถเข้าถึงธรรมได้


• แต่สิ่งที่ขัดแย้งกันเองคือ เมื่อท่านทลายระบบเก่าลง ท่านกลับสร้าง "องค์กรสงฆ์" และระบบสาวกชุดใหม่ขึ้นมาครอบงำแทน
• สาวกยุคหลังนำชื่อของท่านไปปั้นแต่งให้เป็นมนุษย์กึ่งเทพ เดินได้ 7 ก้าว มีดอกบัวรองรับ ซึ่งขัดกับหลักการที่ท่านบอกว่าตนเองเป็นเพียงมนุษย์ธรรมดาอย่างสิ้นเชิง



ในมุมมองของความเป็นจริงทางโลก สิทธัตถะคือชายที่ตัดสินใจทิ้งภรรยา (พระนางยโสธรา) และลูกเพิ่งคลอด (ราหุล) ไว้เบื้องหลังเพื่อทำตามเป้าหมายส่วนตัว แม้ในทางศาสนาจะยกย่องว่าเป็นมหาภิเนษกรมณ์ (การเสด็จออกบวชอันยิ่งใหญ่) แต่ในมิติของมนุษย์ดั้งเดิม มันคือการเผชิญหน้ากับความจริงไม่ได้จนต้องหนีออกไปหาความสงบส่วนตัวในป่า
สรุปความจริง: สิทธัตถะ โคตมะ คือ กษัตริย์นักคิดที่มีสติปัญญาเฉียบแหลม ท่านสามารถนำเอาศาสตร์โยคะดั้งเดิมมารีแบรนด์ใหม่ ตัดทอนเรื่องเทพเจ้าและพลังงานกายภาพออกไป แล้วนำเสนอในรูปแบบปรัชญาจิตวิทยาที่เข้าใจง่าย แต่ท้ายที่สุด ระบบของท่านก็ถูกสาวกนำไปเคลม ยำรวมมิตร และสร้างความย้อนแย้งเพื่อสร้างอาณาจักรความเชื่อไม่ต่างจากลัทธิอื่นๆ ในยุคโบราณ