อุตตรกุรุทวีป ดินแดนแห่งความรื่นรมย์อันเป็นทิพย์

อุตตรกุรุทวีป
ดินแดนแห่งความรื่นรมย์อันเป็นทิพย์



อุตตรกุรุทวีป
ดินแดนแห่งความรื่นรมย์อันเป็นทิพย์

       เหนือเนรุเรืองรองผ่องอำไพ
มีแดนไกลสุขล้ำเกินคำขาน
อุตตรกุรุรุ่งเรืองเมืองสำราญ
ดุจวิมานพรหมแดนแห่งแดนดิน

       ไร้คำว่า “ของเรา” เฝ้าหวงแหน
ไร้เขตแดนกีดกั้นอันถวิล
ไร้เรือนรั้วไร้ทุกข์คอยปลุกจินต์
ไร้ทรัพย์สินผูกใจให้ร้าวราน

       ข้าวสาลีผลิรวงดั่งดวงแก้ว
หอมเพริศแพร้วบริสุทธิ์ผุดไพศาล
ไม่ต้องไถไม่ต้องหว่านผ่านแรงงาน
แผ่นดินประทานเลี้ยงชีวี

       สัตว์และคนร่วมทางอย่างเกื้อกูล
ต่างเพิ่มพูนไมตรีไม่มีหนี
ไร้บังคับข่มเหงเบียดเบียนตี
ทั่วธานีรื่นรมย์สมฤทัย

       พันปีผ่านผันไปในแดนสุข
ไร้ความทุกข์รบกวนให้หวั่นไหว
หากแต่สุขล้นเหลือเหนือสิ่งใด
อาจห่างไกลเสียงธรรมอันนำทาง

       เมื่อทุกข์ไม่ปรากฏให้กำหนด
เมื่อสุขรสกลบความจริงทุกสิ่งขวาง
เมื่อชีวิตราบรื่นทุกคืนวัน
อาจลืมฝันแสวงหาปัญญา

       โอ้มนุษย์โลกแม้โศกเศร้า
มีแก่เจ็บพลัดพรากเฝ้าถามหา
แต่ทุกข์นั้นอาจปลุกใจให้ลืมตา
เห็นสัจจาที่ซ่อนอยู่คู่ชีวัน

       อย่าหลงสุขจนลืมซึ่งความหมาย
อย่าหลงทุกข์จนใจไหวโศกศัลย์
จงใช้ทุกข์เป็นครูรู้เท่าทัน
ใช้สุขนั้นเป็นทางสร้างความดี

       อุตตรกุรุแม้งามอร่ามฟ้า
มิใช่ค่าที่สุดแห่งวิถี
เพราะจุดหมายมิใช่สุขทุกนาที
แต่คือการหลุดพ้นนี้จากวังวน

       กิจฺโฉ มนุสฺสปฏิลาโภ
การเกิดเป็นมนุษย์นั้นแสนสับสน
แต่โอกาสพบธรรมล้ำกมล
อย่าปล่อยตนผ่านเลย...ไม่เคยคืน

---

ปฐมภาค: ทิศแห่งมหาเนรุ

       ณ เบื้องเหนือแห่งมหาเนรุราชอันตระหง่านงามดุจแท่งทองธรรมชาติ ทิศนั้นคืออุตตรกุรุทวีป ดินแดนแห่งความรื่นรมย์อันเป็นทิพย์ ลอยเด่นอยู่ท่ามกลางมหาสมุทรอันสงบราบคาบ ไร้คลื่นลมคะนองระคายเคือง ดุจแผ่นกระจกเงินที่เทวดาทรงวางรองรับสุวรรณบรรพต

พระอานนท์มหาเถโรได้พรรณนาถึงดินแดนแห่งนี้ตามที่ได้สดับไว้ว่า :

       เยน อุตฺตรกุรู รมฺมา มหาเนรุ สุทสฺสโน
มนุสฺสา ตตฺถ ชายนฺติ อมมา อปริคฺคหา ฯ

       ความว่า "ณ อุตตรกุรุทวีปอันรื่นรมย์ ซึ่งมีมหาเนรุเป็นที่น่าทัศนายิ่งนัก
มนุษย์ทั้งหลายย่อมเกิดขึ้นในที่นั้น โดยไม่มีความหวงแหนว่าเป็นของเรา และไม่มีการยึดครองสิ่งใดเป็นสมบัติ"

       ถ้อยคำว่า อมมา และ อปริคฺคหา นี้เองคือหัวใจแห่งดินแดนนั้น มิใช่เพียงมีสมบัติอุดมสมบูรณ์
หากแต่จิตใจของชาวอุตตรกุรูปราศจากเงื่อนปมแห่ง "มม" (ของเรา) และ "ปริคฺคห" (การถือครอง) อันเป็นรากแห่งความขัดแย้งทั้งปวง

---

ทุติยภาค: ผู้อุบัติโดยบุญญานุภาพ

       ที่แห่งนั้น มนุษยชาติอุบัติขึ้นโดยปราศจากครรภ์มารดา เป็น โอปปาติกะ ผู้เจริญเติบโตด้วยบุญญบารมีอันบริสุทธิ์ เกิดขึ้นเป็นผู้ใหญ่โดยพลัน ปราศจากความเจ็บไข้แห่งการคลอดและความโศกาดูรแห่งการพลัดพราก ไร้ซึ่งความยึดติดถือมั่นในความเป็นตัวตนหรือทรัพย์สินเงินทอง ไม่มีใครเรียกสิ่งใดว่า "ของฉัน" ไม่มีเรือนใดมีรั้วกั้น ไม่มีนาใดมีเจ้าของ ไม่มีหญิงใดมีสามีผูกพันเป็นกรรมสิทธิ์
เพราะเหตุนี้เอง จิตของชาวอุตตรกุรูจึงเบาสบายดุจปุยนุ่นล่องลอยในอากาศ หาได้หนักอึ้งด้วยภาระแห่งการสะสมไม่

---

ตติยภาค: ข้าวสาลีอันเกิดเอง

       พื้นดินมิเคยต้องแผ้วถางด้วยผาลไถ เมล็ดพันธุ์มิเคยต้องหว่านลงด้วยหยาดเหงื่อแรงงาน
ดังที่ยักษ์ผู้พระราชา (ท้าวเวสสุวรรณ) ตรัสไว้ว่า :

       น เต พีชํ ปวปฺปนฺติ นปิ นียนฺติ นงฺคลา
อกฏฺฐปากิมํ สาลึ ปริภุญฺชนฺติ มานุสา ฯ

       ความว่า "ชนเหล่านั้นไม่ต้องหว่านพืช ไถก็ไม่ต้องนำมาใช้ มนุษย์ทั้งหลายบริโภคข้าวสาลีอันสุกเองโดยมิต้องหุงต้ม"
หากแต่แผ่นดินกลับดลบันดาลข้าวสาลีอันบริสุทธิ์ งอกงามขึ้นเอง ดุจแม่ธรณีทรงหลั่งน้ำนมแห่งความเมตตา ให้บุตรทั้งหลายได้อิ่มหนำโดยมิต้องเอ่ยปากร้องขอ

       บาลีบรรยายลักษณะข้าวนั้นอย่างงดงามว่า

       อกณํ อถุสํ สุทฺธํ สุคนฺธํ ตณฺฑุลปฺผลํ
ตุณฺฑิกิเร ปจิตฺวาน ตโต ภุญฺชนฺติ โภชนํ ฯ

       ความว่า "ผลคือข้าวสารอันไม่มีรำ ไม่มีแกลบ บริสุทธิ์ มีกลิ่นหอม ชนทั้งหลายหุงในหม้อ แล้วจึงบริโภคเป็นอาหาร"
ข้าวนั้น อกณํ ปราศจากรำ อถุสํ ปราศจากแกลบ สุทฺธํ บริสุทธิ์หมดจด และ สุคนฺธํ หอมฟุ้งจรุงใจ ให้ชนชาวอุตตรกุรูได้เก็บเกี่ยวมาบริโภคหล่อเลี้ยงกายอย่างง่ายดาย ไม่ต้องร้อนรนด้วยฤดูกาล ไม่ต้องหวาดหวั่นด้วยภัยแล้งหรืออุทกภัย

---

จตุตถภาค: ขบวนเดินทางแห่งความไม่เบียดเบียน

       ความสมบูรณ์พูนสุขดำเนินไปอย่างเป็นระเบียบแห่งธรรมชาติ แม้แต่พาหนะเดินทางก็ล้วนเอื้ออำนวยด้วยกุสลานิสงค์
ทำให้สัตว์และมนุษย์ในทวีปนั้นมีน้ำใจอาสาเป็นพาหนะให้กันด้วยใจอันเต็มเปี่ยมด้วยกุศลโสมนัส
บาลีพรรณนาภาพแห่งการเดินทางนี้ไว้อย่างมีจังหวะจังโคน ดุจบทสวดที่วนกลับมาย้ำเตือนความสงบ

       คาวึ เอกขุรํ กตฺวา อนุยนฺติ ทิโส ทิสํ
ปสํ เอกขุรํ กตฺวา อนุยนฺติ ทิโส ทิสํ ฯ

       "ทำโคให้เป็นสัตว์กีบเดียว (คือเป็นพาหนะ) ย่อมเดินทางไปจากทิศสู่ทิศ
ทำสัตว์เลี้ยงให้เป็นพาหนะกีบเดียว ย่อมเดินทางไปจากทิศสู่ทิศ"

       อิตฺถึ วาหนํ กตฺวา อนุยนฺติ ทิโส ทิสํ
ปุริสํ วาหนํ กตฺวา อนุยนฺติ ทิโส ทิสํ ฯ

       "ทำสตรีให้เป็นพาหนะ ย่อมเดินทางไปจากทิศสู่ทิศ
ทำบุรุษให้เป็นพาหนะ ย่อมเดินทางไปจากทิศสู่ทิศ"

       กุมารึ วาหนํ กตฺวา อนุยนฺติ ทิโส ทิสํ
กุมารํ วาหนํ กตฺวา อนุยนฺติ ทิโส ทิสํ ฯ

       "ทำกุมารีให้เป็นพาหนะ ย่อมเดินทางไปจากทิศสู่ทิศ
ทำกุมารให้เป็นพาหนะ ย่อมเดินทางไปจากทิศสู่ทิศ"

       ไม่ว่าจะเป็นโค วัว หรือแม้แต่มนุษย์ด้วยกัน ต่างพร้อมใจเป็นพาหนะนำพาเดินทางข้ามผ่านทิศานุทิศโดยปราศจากการเบียดเบียนหรือโทสะจริต ไม่มีผู้ใดถูกบังคับ ไม่มีผู้ใดถูกกดขี่ เป็นการอาสาด้วยน้ำใจอันงามที่เกิดจากใจที่ไม่ถือมั่นน้อมโอนไปในกิริยาอันเป็นบุญ
ดุจสายลมที่พาเมฆไปโดยมิได้เรียกร้องสิ่งตอบแทน

คำว่า อนุยนฺติ ทิโส ทิสํ อันซ้ำไปมาในทุกบทนั้น ดุจเสียงเกวียนล้อหมุนอย่างนุ่มนวล บอกเล่าความไหลเลื่อนแห่งชีวิตที่ปราศจากอุปสรรค

---

ปัญจมภาค: ความอิ่มเอิบแห่งสุขเวทนา

       เต ยาเน อภิรูหิตฺวา สพฺพา ทิสา อนุปริยนฺติ
ปจารา ตสฺส ราชิโน ฯ

       "ชนเหล่านั้นขึ้นยานแล้ว
ย่อมท่องเที่ยวไปรอบทุกทิศ
เป็นบริวารของพระราชาพระองค์นั้น"

       ทุกชีวิตที่นั่นดำรงอยู่ด้วยความอิ่มเอิบในสุขเวทนา มีอายุขัยมั่นคงเที่ยงแท้ที่หนึ่งพันปี
ไม่มีผู้ใดตายก่อนวัย ไม่มีผู้ใดแก่เฒ่าทุกข์ทน เปรียบประดุจดินแดนในอุดมคติที่ความทุกข์ยากลำบากไม่เคยแผ้วพาน

---

ปัจฉิมภาค: ข้อคิดแห่งธรรม

       แม้อุตตรกุรุทวีปจะงดงามเพียงใด พระพุทธศาสนากลับถือว่าเป็นดินแดนที่ ขาดโอกาสแห่งการบรรลุธรรม
เพราะชาวอุตตรกุรูมีสุขเกินกว่าจะเห็นทุกข์ จึงไม่เกิดแรงปรารถนาที่จะแสวงหาทางพ้นทุกข์
ท่านจัดไว้เป็นหนึ่งใน อักขณะ (ที่ไม่เหมาะแก่การประพฤติพรหมจรรย์) นี่คือบทเรียนอันลึกซึ้งว่า
สุขอันสมบูรณ์โดยปราศจากปัญญา ย่อมมิใช่จุดหมายสูงสุดแห่งชีวิต

       ดังนั้น มนุษยโลกของเรา แม้เต็มไปด้วยความลำบากและเปลี่ยนแปลง
ก็กลับเป็นภูมิอันประเสริฐ เพราะความทุกข์เป็นดุจเสียงระฆังปลุกให้ตื่นขึ้นสู่ธรรม ดังคำที่ว่า
กิจฺโฉ มนุสฺสปฏิลาโภ — การได้อัตภาพเป็นมนุษย์เป็นของยาก

อ้างอิงจาก "อาฏานาฏิยะสูตร" ข้อ 212
https://84000.org/tipitaka/attha/v.php?B=11&A=4207&Z=4500