เลิกทำให้ความพิการดูโรแมนติก ทำไมคุณต้อง "หยุด" เรียกคนออทิสติกว่าอัจฉริยะ
เมื่อเราคิดถึงคนออทิสติกในสื่อกระแสหลัก ภาพแรกที่มักจะผุดขึ้นมาในหัวคือตัวละครที่สามารถจำเลขทุกหน้าในหนังสือหนาเตอะ ท่องรหัสคณิตศาสตร์ที่ไม่มีใครแก้ได้ หรือพัฒนาการช้า จนพูดไม่ได้เลยแต่ดันจำกฎหมายได้ทั้งเล่ม โตมาเป็นทนายฝีมือดี ค่านิยมจากภาพยนตร์และซีรีส์เหล่านี้ทำให้สังคมเริ่มมีวาทกรรมชุดหนึ่งที่ส่งต่อกันจนเป็นเรื่องปกติว่า “คนออทิสติกคืออัจฉริยะที่มีพลังวิเศษ”
แต่ทั้งหมดนั้น เป็นเพียงแค่เรื่องแต่งเพื่อความบันเทิงจากคน Neurotypical ที่ไม่รู้จักออทิสติกเลยแม้แต่นิดเดียว เพื่อสร้างความบันเทิงให้คน Neurotypical เท่านั้น ในความเป็นจริง การที่พูดไม่ได้เลย มักมาจากพัฒนาการช้า ในขณะที่ความจำดีมักถูกบรรยายว่ามาจากออทิซึม อย่างไรก็ดี พัฒนาการล่าช้าก็คือพัฒนาการล่าช้า ออทิสติกก็คือออทิสติก สองอย่างนี้ไม่เกี่ยวกัน (แม้บางคนจะมีทั้งสองอย่างในเวลาเดียวกัน แต่มันก็แค่เรื่องบังเอิญ เช่นเดียวกับที่คนบางคนมีปานและมีผมสีดำ เป็นสองอย่างที่ไม่เกี่ยวกัน แค่บังเอิญสุ่มมาอยู่ในคนๆ เดียวกัน คนผมดำทุกคนไม่ได้ต้องมีปาน) และเป็นไปไม่ได้เลย ที่อยู่ๆ คนที่พัฒนาการช้าจนแม้แต่พูดยังทำไม่ได้ จะสามารถอ่านหนังสือออกจนจำกฎหมายทั้งเล่มได้ (รวมถึงรู้ความหมายของสำนวนแบบกฎหมายได้ด้วย)
ข้อโต้แย้งที่มักถูกนำมาใช้ ได้แก่ "อัลเบิร์ต ไอสไตน์ ก็เป็นออทิสติกและอัจฉริยะ ดังนั้นคนออทิสติกทุกคนต้องเป็นอัจฉริยะ โดยเฉพาะด้านคณิตศาตร์" ซึ่งคนออทิสติกที่มีชีวิตอยู่ในทุกวันนี้ก็ได้พิสูจน์แล้วว่าไม่เป็นความจริง แต่ละคนก็มีความฉลาด ไอคิว ผลงาน และความถนัดแตกต่างกันไป ความเป็นอัจฉริยะก็คืออัจฉริยะ คนละอย่างกับออทิสติกโดยสิ้นเชิง ความบังเอิญที่คนออทิสติกคนหนึ่งเป็นอัจฉริยะ ไม่ใช่หลักฐานว่าออทิสติกทุกคนเป็นอัจฉริยะ
ที่ยิ่งไปกว่านั้น ในความเป็นจริงของกลุ่มคนออทิสติก คำชื่นชมเหล่านี้ไม่ได้เป็นคำชมที่สร้างกำลังใจ แต่กลับกลายเป็นกับดักระเบิดเวลาที่บดบังความจริงและลดทอนคุณค่าความเป็นมนุษย์ของพวกเขาลงอย่างช้า ๆ ด้วยการกดดันพวกเขาด้วยความคาดหวังที่เกินจริง ถ้าหากว่าพวกเขาไม่ใช่ไอน์สไตน์คนถัดไป พวกเขาก็จะโดนดูถูก เพียงเพราะพวกเขาไม่ได้มีประโยชน์ทางสติปัญญาที่สร้างความตื่นตาตื่นใจให้แก่คนในสังคม ถ้าหากว่าบังเอิญเป็นอัจฉริยะจริงๆ ก็จะถูกมองข้ามความพยายยามไป เพราะใครๆ ก็คิดว่า “ก็ออทิสติก ก็ต้องเป็นอัจฉริยะอยู่แล้ว ไม่เห็นจะเท่าไหร่”
ในทางกลับกัน การเหมารวมว่าคนเป็นออทิสติก (Autism) ต้องเป็น “เด็กออ” "ไร้เดียงสา" หรือเป็น "ผ้าขาว" “รักความยุติธรรม” เป็นความเชื่อที่ผิดและส่งผลเสียต่อตัวพวกเขาเอง และยัง ลดทอนความเป็นมนุษย์ (Infantilization) อีกต่างหาก
การมองว่าพวกเขาเหมือนเด็กในร่างผู้ใหญ่ตลอดชีวิต คือการปฎิเสธความสามารถในการคิดเองได้ การมีความคิดริเริ่ม ความซับซ้อนทางความคิด การกระทำ ความสามารถในการใช้ชีวิตของคนกลุ่มนี้ทั้งหมด ทำให้บุคคลเหล่านี้ไม่ได้รับการปฏิบัติอย่างผู้ใหญ่ที่มีวุฒิภาวะ ออทิสติกเองก็ไม่ใช่คำหยาบ ไม่มีเหตุผลให้ต้องเรียกโดยย่อ
ไม่เคยมีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่เชื่อมโยงว่าคนออทิสติกรักความยุติธรรม คนออทิสติกก็คือมนุษย์คนหนึ่งที่มีทั้งด้านที่ดี ด้านที่ผิดพลาด มีอารมณ์ความรู้สึก และมีความคิดซับซ้อนแตกต่างกันไป ไม่ได้มีศีลธรรมบริสุทธิ์กว่าคนทั่วไป ทั้ง Elon Musk และ Elliot Rodger (มือปืนกราดyingที่ซานต้าบาบาร่า หาแฟนไม่ได้เลยเลวซะเลย) ก็ล้วนเป็นออทิสติก แม้แต่ อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ เองก็เคยนำผลงานบางส่วนของภรรยาเก่ามาเป็นของตัวเองอย่างไม่ยุติธรรมเช่นกัน
หยุดเรียกคนออทิสติกว่า "เด็กออ" "อัจฉริยะ" "บริสุทธิ์ รักความยุติธรรม" "พัฒนาการช้า" ความพิการไม่ใช่เรื่องโรแมนติก
เมื่อเราคิดถึงคนออทิสติกในสื่อกระแสหลัก ภาพแรกที่มักจะผุดขึ้นมาในหัวคือตัวละครที่สามารถจำเลขทุกหน้าในหนังสือหนาเตอะ ท่องรหัสคณิตศาสตร์ที่ไม่มีใครแก้ได้ หรือพัฒนาการช้า จนพูดไม่ได้เลยแต่ดันจำกฎหมายได้ทั้งเล่ม โตมาเป็นทนายฝีมือดี ค่านิยมจากภาพยนตร์และซีรีส์เหล่านี้ทำให้สังคมเริ่มมีวาทกรรมชุดหนึ่งที่ส่งต่อกันจนเป็นเรื่องปกติว่า “คนออทิสติกคืออัจฉริยะที่มีพลังวิเศษ”
แต่ทั้งหมดนั้น เป็นเพียงแค่เรื่องแต่งเพื่อความบันเทิงจากคน Neurotypical ที่ไม่รู้จักออทิสติกเลยแม้แต่นิดเดียว เพื่อสร้างความบันเทิงให้คน Neurotypical เท่านั้น ในความเป็นจริง การที่พูดไม่ได้เลย มักมาจากพัฒนาการช้า ในขณะที่ความจำดีมักถูกบรรยายว่ามาจากออทิซึม อย่างไรก็ดี พัฒนาการล่าช้าก็คือพัฒนาการล่าช้า ออทิสติกก็คือออทิสติก สองอย่างนี้ไม่เกี่ยวกัน (แม้บางคนจะมีทั้งสองอย่างในเวลาเดียวกัน แต่มันก็แค่เรื่องบังเอิญ เช่นเดียวกับที่คนบางคนมีปานและมีผมสีดำ เป็นสองอย่างที่ไม่เกี่ยวกัน แค่บังเอิญสุ่มมาอยู่ในคนๆ เดียวกัน คนผมดำทุกคนไม่ได้ต้องมีปาน) และเป็นไปไม่ได้เลย ที่อยู่ๆ คนที่พัฒนาการช้าจนแม้แต่พูดยังทำไม่ได้ จะสามารถอ่านหนังสือออกจนจำกฎหมายทั้งเล่มได้ (รวมถึงรู้ความหมายของสำนวนแบบกฎหมายได้ด้วย)
ข้อโต้แย้งที่มักถูกนำมาใช้ ได้แก่ "อัลเบิร์ต ไอสไตน์ ก็เป็นออทิสติกและอัจฉริยะ ดังนั้นคนออทิสติกทุกคนต้องเป็นอัจฉริยะ โดยเฉพาะด้านคณิตศาตร์" ซึ่งคนออทิสติกที่มีชีวิตอยู่ในทุกวันนี้ก็ได้พิสูจน์แล้วว่าไม่เป็นความจริง แต่ละคนก็มีความฉลาด ไอคิว ผลงาน และความถนัดแตกต่างกันไป ความเป็นอัจฉริยะก็คืออัจฉริยะ คนละอย่างกับออทิสติกโดยสิ้นเชิง ความบังเอิญที่คนออทิสติกคนหนึ่งเป็นอัจฉริยะ ไม่ใช่หลักฐานว่าออทิสติกทุกคนเป็นอัจฉริยะ
ที่ยิ่งไปกว่านั้น ในความเป็นจริงของกลุ่มคนออทิสติก คำชื่นชมเหล่านี้ไม่ได้เป็นคำชมที่สร้างกำลังใจ แต่กลับกลายเป็นกับดักระเบิดเวลาที่บดบังความจริงและลดทอนคุณค่าความเป็นมนุษย์ของพวกเขาลงอย่างช้า ๆ ด้วยการกดดันพวกเขาด้วยความคาดหวังที่เกินจริง ถ้าหากว่าพวกเขาไม่ใช่ไอน์สไตน์คนถัดไป พวกเขาก็จะโดนดูถูก เพียงเพราะพวกเขาไม่ได้มีประโยชน์ทางสติปัญญาที่สร้างความตื่นตาตื่นใจให้แก่คนในสังคม ถ้าหากว่าบังเอิญเป็นอัจฉริยะจริงๆ ก็จะถูกมองข้ามความพยายยามไป เพราะใครๆ ก็คิดว่า “ก็ออทิสติก ก็ต้องเป็นอัจฉริยะอยู่แล้ว ไม่เห็นจะเท่าไหร่”
ในทางกลับกัน การเหมารวมว่าคนเป็นออทิสติก (Autism) ต้องเป็น “เด็กออ” "ไร้เดียงสา" หรือเป็น "ผ้าขาว" “รักความยุติธรรม” เป็นความเชื่อที่ผิดและส่งผลเสียต่อตัวพวกเขาเอง และยัง ลดทอนความเป็นมนุษย์ (Infantilization) อีกต่างหาก
การมองว่าพวกเขาเหมือนเด็กในร่างผู้ใหญ่ตลอดชีวิต คือการปฎิเสธความสามารถในการคิดเองได้ การมีความคิดริเริ่ม ความซับซ้อนทางความคิด การกระทำ ความสามารถในการใช้ชีวิตของคนกลุ่มนี้ทั้งหมด ทำให้บุคคลเหล่านี้ไม่ได้รับการปฏิบัติอย่างผู้ใหญ่ที่มีวุฒิภาวะ ออทิสติกเองก็ไม่ใช่คำหยาบ ไม่มีเหตุผลให้ต้องเรียกโดยย่อ
ไม่เคยมีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่เชื่อมโยงว่าคนออทิสติกรักความยุติธรรม คนออทิสติกก็คือมนุษย์คนหนึ่งที่มีทั้งด้านที่ดี ด้านที่ผิดพลาด มีอารมณ์ความรู้สึก และมีความคิดซับซ้อนแตกต่างกันไป ไม่ได้มีศีลธรรมบริสุทธิ์กว่าคนทั่วไป ทั้ง Elon Musk และ Elliot Rodger (มือปืนกราดyingที่ซานต้าบาบาร่า หาแฟนไม่ได้เลยเลวซะเลย) ก็ล้วนเป็นออทิสติก แม้แต่ อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ เองก็เคยนำผลงานบางส่วนของภรรยาเก่ามาเป็นของตัวเองอย่างไม่ยุติธรรมเช่นกัน