💛🙏 “คิดถึงในหลวงที่สุดในโลก” 🙏💛 รัชกาลที่ ๙ พระราชทานแนวทางการจัดการน้ำ ตั้งแต่ ต้นน้ำ กลางน้ำ จนถึงปลายน้ำ 💧💦🌊

กระทู้ข่าว

โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ การระบายน้ำ น้ำท่วม อุทกภัย

💛🙏 “คิดถึงในหลวงที่สุดในโลก” 🙏💛

รัชกาลที่ ๙ พระราชทานแนวทางการจัดการน้ำ ตั้งแต่ ต้นน้ำ กลางน้ำ จนถึงปลายน้ำ 💧💦🌊

ประเทศไทยเป็นประเทศที่ตั้งอยู่ในเขตมรสุม ฝนที่ตกตามฤดูกาลนำมาซึ่งความอุดมสมบูรณ์ แต่ในบางพื้นที่กลับต้องเผชิญกับน้ำท่วม ขณะที่เมื่อเข้าสู่ฤดูแล้ง หลายพื้นที่กลับประสบปัญหาขาดแคลนน้ำ

พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงห่วงใยในความทุกข์สุขของราษฎร เสด็จพระราชดำเนินไปยังพื้นที่ต่าง ๆ เพื่อทอดพระเนตรสภาพพื้นที่ ทรงรับทราบปัญหา และพระราชทานแนวทางการจัดการน้ำให้เหมาะสมกับภูมิประเทศและความต้องการของแต่ละแห่ง

สิ่งที่เกิดขึ้นจึงไม่ใช่เพียง “โครงการแก้น้ำท่วม” แต่เป็นการมอง “น้ำทั้งระบบ” ตั้งแต่ต้นน้ำไปจนถึงปลายน้ำ

แนวพระราชดำรินี้ปรากฏเป็นรูปธรรมผ่านโครงการและแนวทางการจัดการน้ำในพื้นที่ต่าง ๆ ซึ่งแต่ละแห่งมีปัญหาแตกต่างกัน บางพื้นที่ต้องเริ่มจากการรักษาป่าและต้นน้ำ บางพื้นที่ต้องเก็บกักน้ำไว้ใช้ในฤดูแล้ง ขณะที่บางพื้นที่ต้องรับมือกับน้ำหลาก น้ำเค็ม หรือน้ำเสีย

เมื่อมองต่อเนื่องกัน จะเห็นภาพการจัดการน้ำตั้งแต่ ต้นน้ำ กลางน้ำ จนถึงปลายน้ำ

🌳 ๑. อนุรักษ์ป่าและฟื้นฟูต้นน้ำ - เพราะป่าคือจุดเริ่มต้นของน้ำ

การจัดการน้ำไม่ได้เริ่มต้นที่เขื่อน แต่เริ่มตั้งแต่การรักษาป่าและต้นน้ำ เพราะป่าช่วยดูดซับน้ำฝน รักษาความชุ่มชื้น และช่วยชะลอการไหลของน้ำ

จึงมีพระราชดำริให้ฟื้นฟูป่า ควบคู่กับการพัฒนาแหล่งน้ำ เพื่อให้ “ป่า” และ “น้ำ” เกื้อกูลกันอย่างเป็นระบบ

💧 ๒. ฝายชะลอความชุ่มชื้น - ชะลอน้ำตั้งแต่ต้นทาง

ฝายต้นน้ำลำธาร เป็นแนวทางสำคัญในการชะลอน้ำ ลดการกัดเซาะ และเพิ่มความชุ่มชื้นให้กับพื้นที่

เมื่อมีฝายขนาดเล็กเรียงตัวตามร่องน้ำ น้ำจะไม่ไหลลงสู่พื้นที่ด้านล่างอย่างรวดเร็ว ช่วยให้ดินและป่ามีความชุ่มชื้นมากขึ้น

🌱 ๓. หญ้าแฝก - ใช้ธรรมชาติช่วยรักษาดินและน้ำ

หญ้าแฝกเป็นอีกแนวทางที่ทรงให้ความสำคัญ เพราะระบบรากช่วยยึดดิน ลดการชะล้างพังทลาย และช่วยให้น้ำซึมลงดิน

จึงสามารถใช้เป็นแนวป้องกันการกัดเซาะตามพื้นที่ลาดชัน ร่องน้ำ และบริเวณเหนือแหล่งน้ำได้อย่างเหมาะสมกับสภาพพื้นที่

🏞️ ๔. อ่างเก็บน้ำ - เก็บน้ำในวันที่มี เพื่อใช้ในวันที่ขาด

อ่างเก็บน้ำมีบทบาทสำคัญทั้งในการเก็บน้ำเพื่อการเกษตรและอุปโภคบริโภค และช่วยบรรเทาปัญหาน้ำหลากในบางพื้นที่

แนวพระราชดำริจึงไม่ได้มองเพียงว่า “น้ำมากต้องระบาย” แต่ยังมองว่า น้ำส่วนหนึ่งควรเก็บไว้เพื่อใช้ประโยชน์ในยามที่น้ำขาดแคลน

🏗️ ๕. เขื่อน - บริหารน้ำให้เหมาะกับฤดูกาล

เขื่อนขนาดใหญ่เป็นส่วนหนึ่งของระบบบริหารน้ำ สามารถเก็บน้ำไว้เป็นแหล่งน้ำต้นทุนในฤดูแล้ง และช่วยควบคุมปริมาณน้ำในช่วงฤดูฝน

ตัวอย่างสำคัญ ได้แก่ เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ เขื่อนขุนด่านปราการชล และเขื่อนแควน้อยบำรุงแดน

💧 ๖. เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ - น้ำมากก็รับ น้ำแล้งก็มีน้ำใช้

ลุ่มน้ำป่าสักมีทั้งปัญหาน้ำหลากในฤดูฝนและขาดแคลนน้ำในฤดูแล้ง จึงมีพระราชดำริให้ศึกษาการสร้างเขื่อนเก็บกักน้ำในแม่น้ำป่าสัก

เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์จึงทำหน้าที่เป็นทั้งแหล่งน้ำต้นทุน และส่วนหนึ่งของการบรรเทาอุทกภัยในลุ่มน้ำป่าสักและพื้นที่เจ้าพระยาตอนล่าง

💧 ๗. เขื่อนขุนด่านปราการชล - แก้ทั้งน้ำแล้ง น้ำหลาก และดินเปรี้ยว

เขื่อนคลองท่าด่าน หรือเขื่อนขุนด่านปราการชล ช่วยเก็บน้ำไว้ใช้เพื่อการเกษตรและอุปโภคบริโภค บรรเทาอุทกภัยในจังหวัดนครนายก และช่วยแก้ปัญหาดินเปรี้ยว

จึงเป็นตัวอย่างของการแก้ปัญหาหลายด้านด้วยระบบแหล่งน้ำเดียว

💧 ๘. เขื่อนแควน้อยบำรุงแดน - เก็บน้ำเพื่อคนและพื้นที่เกษตร

โครงการเขื่อนแควน้อยบำรุงแดน จังหวัดพิษณุโลก มีเป้าหมายสำคัญทั้งการบรรเทาอุทกภัยในลุ่มน้ำแควน้อยตอนล่าง และจัดหาน้ำสนับสนุนพื้นที่ชลประทาน เพื่อให้มีน้ำเพียงพอต่อการเพาะปลูกและการใช้ประโยชน์ต่าง ๆ

🌊 ๙. ลุ่มน้ำปากพนัง - จัดการทั้งน้ำท่วม น้ำแล้ง น้ำเค็ม และน้ำเปรี้ยว

ลุ่มน้ำปากพนังมีปัญหาซับซ้อน ทั้งน้ำท่วม ขาดแคลนน้ำจืด น้ำเค็มรุก และน้ำเปรี้ยวจากพื้นที่พรุ

จึงพัฒนาเป็นระบบ ทั้งประตูระบายน้ำ คลองระบายน้ำ คันกั้นน้ำ และระบบเก็บกักและส่งน้ำ โดยมี ประตูระบายน้ำอุทกวิภาชประสิทธิ เป็นส่วนสำคัญ

🛡️ ๑๐. คันกั้นน้ำ - ป้องกันไม่ให้น้ำหลากเข้าพื้นที่ชุมชน

ในพื้นที่เสี่ยงน้ำหลาก การสร้างคันกั้นน้ำช่วยควบคุมทิศทางของน้ำและป้องกันไม่ให้น้ำไหลเข้าพื้นที่ชุมชนและพื้นที่เกษตร

ตัวอย่างสำคัญคือ คันกั้นน้ำด้านตะวันออกของกรุงเทพมหานคร ซึ่งช่วยป้องกันน้ำจากพื้นที่ด้านตะวันออกไหลเข้าสู่พื้นที่ชั้นใน

🌊 ๑๑. ทางผันน้ำ หรือ Flood Way - เมื่อมีน้ำมาก ต้องมีทางให้น้ำไป

ในบางพื้นที่ การป้องกันน้ำท่วมไม่ใช่การกั้นน้ำทั้งหมด แต่ต้องจัดเส้นทางให้น้ำสามารถไหลผ่านไปยังพื้นที่ที่เหมาะสม

แนวพระราชดำริจึงมีการสำรวจเส้นทางน้ำและภูมิประเทศ เพื่อวางทางผันน้ำหรือทางระบายน้ำอุทกภัย ลดความเสียหายต่อพื้นที่เกษตรและชุมชน

🐒 ๑๒. “แก้มลิง” - เมื่อรับน้ำไว้ได้ ก็ไม่ต้องปล่อยให้น้ำท่วมบ้าน

แก้มลิงเป็นแนวคิดในการใช้พื้นที่ลุ่ม คลอง หนอง หรือบึง เป็นที่รับและพักน้ำส่วนเกินไว้ชั่วคราว ก่อนระบายออกเมื่อถึงจังหวะที่เหมาะสม

ตัวอย่างสำคัญคือ โครงการแก้มลิงคลองมหาชัย - คลองสนามชัย ซึ่งใช้คลอง ประตูระบายน้ำ และสถานีสูบน้ำทำงานร่วมกัน

🌊 ๑๓. คลองลัดโพธิ์ - เร่งทางน้ำออกสู่ทะเล

เมื่อมีน้ำจำนวนมากไหลลงสู่กรุงเทพฯ และปริมณฑล อีกโจทย์สำคัญคือการระบายน้ำออกสู่ทะเลให้เร็วขึ้น

คลองลัดโพธิ์จึงได้รับการปรับปรุงเป็นทางลัดระบายน้ำจากแม่น้ำเจ้าพระยาสู่อ่าวไทย โดยมีประตูระบายน้ำสำหรับควบคุมตามจังหวะน้ำขึ้น–น้ำลง

💦 ๑๔. “น้ำดีไล่น้ำเสีย” - ใช้น้ำธรรมชาติช่วยฟื้นฟูน้ำ

พระราชดำริด้านน้ำไม่ได้มีเพียงเรื่องน้ำท่วมและน้ำแล้ง แต่ยังครอบคลุมถึงปัญหาน้ำเสีย

หลักการ “น้ำดีไล่น้ำเสีย” คือการใช้น้ำคุณภาพดีช่วยผลักดันและเจือจางน้ำเสีย โดยอาศัยการไหลเวียนของน้ำตามธรรมชาติและการควบคุมประตูระบายน้ำอย่างเหมาะสม

🌾 ๑๕. ทฤษฎีใหม่ - จัดการน้ำให้ถึงมือเกษตรกร

การจัดการน้ำไม่ได้จบลงที่การสร้างแหล่งน้ำขนาดใหญ่ แต่ต้องทำให้น้ำเพียงพอต่อการดำรงชีวิตและการทำเกษตรของประชาชน

“ทฤษฎีใหม่” จึงเป็นแนวทางการบริหารจัดการที่ดินและน้ำในพื้นที่เกษตรขนาดเล็ก โดยจัดสรรพื้นที่ให้มีแหล่งกักเก็บน้ำและพื้นที่เพาะปลูกอย่างเหมาะสม เพื่อให้เกษตรกรมีน้ำใช้ตลอดปีและลดความเสี่ยงจากฝนทิ้งช่วง

จาก ป่าและต้นน้ำ → ฝายและหญ้าแฝก → อ่างเก็บน้ำและเขื่อน → การควบคุมน้ำในลุ่มน้ำ → การป้องกันและพักน้ำ → การระบายน้ำออกสู่ทะเล → จนถึงการนำน้ำไปใช้ประโยชน์และฟื้นฟูน้ำเสีย

ทั้งหมดนี้สะท้อนให้เห็นว่า พระราชดำริด้านน้ำมิได้ทรงมองเพียงปัญหาใดปัญหาหนึ่ง แต่ทรงมอง “น้ำทั้งระบบ”

เมื่อมีน้ำมาก ก็ต้องรู้จักเก็บ ชะลอ ควบคุม และระบาย

เมื่อมีน้ำน้อย ก็ต้องรู้จักกักเก็บและจัดสรร
เมื่อเกิดน้ำเสีย ก็ต้องหาทางฟื้นฟู

และท้ายที่สุด น้ำทุกหยดต้องกลับมาเป็นประโยชน์ต่อชีวิตของประชาชน

นี่คือพระมหากรุณาธิคุณที่ปรากฏผ่านการทรงงานด้านน้ำตลอดระยะเวลายาวนาน และเป็นแนวคิดที่ทำให้เราเห็นว่า การจัดการน้ำไม่ใช่เพียงการต่อสู้กับน้ำ แต่คือการเรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างเข้าใจ

เรื่อง: จูปิเตอร์
[Spoil] คลิกเพื่อดูข้อความที่ซ่อนไว้
#พระราชดำริด้านน้ำ #ในหลวงรัชกาลที่๙ #การจัดการน้ำ #น้ำท่วม #น้ำแล้ง #ฝายชะลอความชุ่มชื้น #หญ้าแฝก #เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ #เขื่อนขุนด่านปราการชล #เขื่อนแควน้อยบำรุงแดน #ลุ่มน้ำปากพนัง #แก้มลิง #คลองลัดโพธิ์ #ทฤษฎีใหม่ #โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ #เจริญกรุง

ที่มา: facebook เจริญกรุง