ฟอกสีฟัน เจ็บไหม? แบบไหนแค่เสียวชั่วคราว และอาการแบบไหนไม่ควรฝืน

หนึ่งในคำถามที่คนไข้กังวลมากก่อนทำคือ “ฟอกสีฟัน เจ็บไหม?”
หลายคนเคยได้ยินทั้งแบบ “ไม่รู้สึกอะไรเลย” และ “จี๊ดมากจนทนไม่ไหว” จนไม่รู้ว่าจริง ๆ แล้วควรเตรียมใจแค่ไหน

คำตอบคือ การฟอกสีฟันอาจทำให้เกิด อาการเสียวฟันชั่วคราว ได้ และถือเป็นผลข้างเคียงที่พบได้ค่อนข้างบ่อย
แต่ไม่ควรตีความว่า “ต้องเจ็บทุกคน” หรือ “ยิ่งเจ็บแปลว่ายิ่งได้ผล” เพราะความรู้สึกของแต่ละคนแตกต่างกันมาก

“เสียว” กับ “เจ็บ” ต่างกันยังไง?
เวลาคนไข้บอกว่าเจ็บ บางครั้งจริง ๆ แล้วเป็นอาการเสียวฟันแบบสั้น ๆ เช่น
• จี๊ดเป็นช่วง ๆ
• ไวต่อความเย็นหรือร้อน
• รู้สึกเสียวบางซี่มากกว่าซี่อื่น
• มีอาการหลังทำแล้วค่อย ๆ ลดลง

อาการเสียวฟันหลัง whitening มักเป็นอาการชั่วคราว และ ADA ระบุว่า tooth sensitivity กับการระคายเคืองเหงือก
เป็นผลข้างเคียงที่พบได้บ่อยของการฟอกสีฟัน

แต่ถ้าเป็นอาการ ปวดต่อเนื่อง ปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ ปวดเฉพาะซี่ชัดเจน หรือมีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย ไม่ควรคิดเองว่าเป็นเรื่องปกติจากการฟอกสีฟันเสมอไป เพราะอาการปวดฟันอาจเกี่ยวข้องกับฟันผุ ฟันร้าว วัสดุอุดเก่า หรือโรคเหงือกได้เช่นกัน

ทำไมบางคนแทบไม่รู้สึก แต่บางคนจี๊ดมาก?
ถ้าถามว่า ฟอกสีฟัน เจ็บไหม ไม่มีคำตอบเดียวที่ใช้กับทุกคน เพราะความไวของฟันแต่ละคนไม่เท่ากัน
ปัจจัยที่อาจมีผล เช่น
• เดิมเป็นคนเสียวฟันง่าย
• มีเหงือกร่นหรือคอฟันสึก
• มีฟันผุหรือรอยร้าว
• ความเข้มข้นของสารฟอกสีฟัน
• ระยะเวลาที่สารสัมผัสฟัน
• ระบบหรือขั้นตอนที่ใช้

ADA ระบุว่าความเข้มข้นของสารฟอกสีฟันและระยะเวลาสัมผัสอาจมีผลต่อระดับความไวของฟัน
และความเสี่ยงต่ออาการเสียวพบได้กับการฟอกหลายรูปแบบ
เพราะฉะนั้น คนสองคนทำระบบเดียวกันก็อาจมีความรู้สึกไม่เหมือนกันได้

ระหว่างทำ ถ้าเริ่มเจ็บหรือเสียว ต้องทนไหม?
ไม่ควรฝืนครับ ถ้าเริ่มรู้สึกเสียวมาก แสบเหงือก หรือมีความรู้สึกผิดปกติ ควรแจ้งทันตแพทย์หรือผู้ดูแลทันที
โดยเฉพาะอาการแสบบริเวณเหงือก เพราะเจลฟอกสีฟันสามารถทำให้เนื้อเยื่ออ่อนระคายเคืองได้หากสัมผัสโดยตรง
จึงต้องมีการป้องกันเหงือกอย่างเหมาะสมระหว่างการทำ

ดังนั้นแนวคิดว่า “ต้องทนให้ครบเวลา ไม่งั้นไม่ขาว” ไม่ใช่วิธีคิดที่ควรใช้
ความสบายและสภาพฟันของคนไข้ควรมาก่อน

ก่อนฟอก มีใครบ้างที่ควรบอกทันตแพทย์เป็นพิเศษ?
ถ้ามีประวัติต่อไปนี้ ควรแจ้งก่อนทำ
• เสียวฟันง่ายอยู่แล้ว
• ปวดฟันบางซี่เป็นครั้งคราว
• มีเหงือกร่น
• เคยมีฟันร้าวหรือแตก
• มีฟันผุที่ยังไม่ได้รักษา
• มีวัสดุอุดฟันเก่า
• มีครอบฟันหรือวีเนียร์บริเวณฟันหน้า

การตรวจช่องปากก่อนทำช่วยให้ทันตแพทย์ประเมินได้ว่า อาการที่มีอยู่เป็นเพียงความไวของฟัน
หรือมีปัญหาอื่นที่ควรรักษาก่อน ADA แนะนำให้มีการตรวจทางทันตกรรมก่อนเริ่ม bleaching เพื่อประเมินปัจจัยเหล่านี้

หลังทำแล้วเสียว ควรทำยังไง?
ถ้ามีอาการเสียวเล็กน้อยหลังทำ สามารถลดสิ่งกระตุ้นในช่วงแรกได้ เช่น
• เลี่ยงน้ำเย็นจัดหรือร้อนจัด
• แปรงฟันเบา ๆ
• ใช้แปรงขนนุ่ม
• ใช้ผลิตภัณฑ์สำหรับฟันเสียวตามคำแนะนำ
• ถ้าอาการมากหรือไม่ลดลง ให้ติดต่อทันตแพทย์

Mayo Clinic ระบุว่ายาสีฟันลดอาการเสียวและ fluoride อาจถูกใช้ช่วยจัดการอาการในบางกรณี
แต่หากมีอาการรบกวนต่อเนื่องควรให้ทันตแพทย์ตรวจหาสาเหตุ

ถ้าเป็นคนกลัวเจ็บ ยังฟอกสีฟันได้ไหม?
การกลัวเจ็บไม่ได้แปลว่าต้องตัดการฟอกสีฟันออกไปเลยครับ
สิ่งที่ควรทำคือบอกทันตแพทย์ตั้งแต่ก่อนเริ่มว่าเป็นคนเสียวฟันง่ายหรือกังวลเรื่องความเจ็บ เพื่อให้สามารถประเมินสภาพฟันและวางแผนวิธีที่เหมาะสมได้
อย่าเลือกจากข้อความว่า “ไม่เจ็บแน่นอน” หรือ “ไม่เสียว 100%” เพราะไม่สามารถรับประกันความรู้สึกของทุกคนได้เหมือนกัน

สรุป
ถ้าถามว่า “ฟอกสีฟัน เจ็บไหม” คำตอบคือ บางคนอาจมีอาการเสียวฟันชั่วคราว บางคนแทบไม่รู้สึก และบางคนอาจรู้สึกมากกว่าคนอื่น
สิ่งสำคัญคือแยกให้ออกระหว่าง อาการเสียวที่เกิดชั่วคราว กับ อาการปวดหรือผิดปกติที่ไม่ควรฝืน
ก่อนทำควรตรวจฟัน แจ้งประวัติเสียวหรือปวดฟัน และระหว่างทำถ้ามีอาการมากควรบอกทันตแพทย์ทันที
การฟอกสีฟันไม่ควรเป็นเรื่องของ “ทนให้ได้” แต่ควรเป็นขั้นตอนที่ทำโดยเข้าใจสภาพฟันของตัวเองและมีการดูแลอย่างเหมาะสมครับ
อ่านข้อมูลเพิ่มเติมคลิกที่นี่