ท่ามกลางความดิบเถื่อน และอันตรายของผืนป่าแอมะซอน ใครจะเชื่อว่าจะเกิดภาพอันแสนอ่อนโยนขึ้นได้
เมื่อจระเข้เคแมน (Caiman) นักล่าผู้น่าเกรงขามแห่งลำน้ำ กลับนั่งนิ่งสงบ ปล่อยให้ฝูงผีเสื้อปีกสวยหลากสีบินลงมาเกาะเรียงรายรอบส่วนหัว ราวกับกำลังสวมมงกุฎของราชา
ภาพถ่ายใบนี้ไม่เพียงสร้างความประหลาดใจให้แก่ผู้พบเห็น แต่ยังชวนให้ตั้งคำถามว่า ทำไมผีเสื้อตัวเล็ก ๆ จึงกล้าเข้าใกล้นักล่าที่มีฟันแหลมคม และพวกมันกำลังมองหาอะไรอยู่บนใบหน้าของจระเข้?
ภาพนี้บันทึกโดย มาร์ก โคแวน (Mark Cowan) ขณะร่วมเดินทางกับคณะสำรวจจากมหาวิทยาลัยมิชิแกน (University of Michigan)
ซึ่งศึกษาความหลากหลายของสัตว์เลื้อยคลานและสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกในแอมะซอนของประเทศเปรู
ระหว่างการสำรวจ มาร์กสังเกตเห็นจระเข้เคแมนตัวหนึ่งอยู่นิ่ง ๆ โดยมีผีเสื้อหลายตัวเกาะอยู่บนหัว
สีสันของปีกตัดกับผิวหนังที่เต็มไปด้วยเกล็ดและดวงตานิ่งเฉยของมัน จนเกิดเป็นภาพที่สะดุดตาอย่างมาก
รายละเอียดที่โดดเด่นคือ ผีเสื้อแต่ละกลุ่มมีสีและลวดลายต่างกันอย่างชัดเจน ผีเสื้อปีกสีส้มเกาะอยู่ด้านหนึ่ง
กลุ่มปีกลายอยู่บริเวณกลางหัว ส่วนผีเสื้อสีเหลืองสดเกาะอยู่ใกล้ปลายจมูก ดูราวกับมีใครตั้งใจจัดวางเครื่องประดับให้มัน
ภาพดังกล่าวได้รับรางวัลชมเชยพิเศษจากการประกวดภาพถ่ายของ Royal Society Publishing
และกลายเป็นภาพธรรมชาติที่ผู้คนจดจำจาก “มงกุฎผีเสื้อ” อันแปลกตา
การที่ผีเสื้อเข้ามาเกาะใกล้ดวงตาของสัตว์ อาจเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมที่เรียกว่า “แลคริฟากี” (Lachryphagy)
หรือการกินน้ำตา ซึ่งพบได้ในแมลงบางชนิด โดยพวกมันดูดของเหลวจากดวงตาของสัตว์เพื่อรับแร่ธาตุและสารอาหาร
ในพื้นที่แอมะซอนบางแห่ง โดยเฉพาะบริเวณที่อยู่ห่างไกลจากทะเล โซเดียมเป็นทรัพยากรที่หาได้ค่อนข้างยากสำหรับสัตว์บางกลุ่ม ขณะที่น้ำหวานจากดอกไม้ซึ่งเป็นอาหารของผีเสื้อหลายชนิด ก็ให้โซเดียมได้ไม่เพียงพอต่อความต้องการ
ผีเสื้อจึงต้องหาแร่ธาตุจากแหล่งอื่นเพิ่มเติม เช่น ดินชื้น โคลน หรือของเหลวจากสัตว์
และน้ำตาของสัตว์อย่างเต่าหรือจระเข้ก็เป็นหนึ่งในแหล่งที่พวกมันเข้ามาใช้ประโยชน์ได้
อย่างไรก็ตาม การเกาะอยู่บนหัวเพียงอย่างเดียวไม่ได้หมายความว่าผีเสื้อทุกตัวในภาพกำลังดื่มน้ำตา
โดยเฉพาะตัวที่อยู่ห่างจากดวงตา ภาพนี้จึงแสดงให้เห็นการรวมตัวของผีเสื้อบนเคแมนได้ชัดเจนกว่าการยืนยันกิจกรรมของแต่ละตัว
ในจังหวะที่ถ่ายภาพ เคแมนตัวนี้ดูเหมือนไม่ได้ตอบสนองรุนแรงต่อผีเสื้อที่เกาะอยู่
แต่เราไม่อาจรู้จากภาพเพียงใบเดียวว่ามันรู้สึกอย่างไร หรือเหตุใดจึงปล่อยให้พวกมันเกาะต่อไป
การกินน้ำตาอาจสร้างความรำคาญให้สัตว์เจ้าของน้ำตาได้ จึงไม่ควรสรุปว่าพฤติกรรมนี้ไม่รบกวนดวงตาเลย และยังไม่มีข้อมูลในเรื่องที่ให้มายืนยันว่าผีเสื้อช่วยทำความสะอาดดวงตาให้เคแมนจนเป็นประโยชน์ต่อทั้งสองฝ่าย
สิ่งที่น่าสนใจคือ สัตว์ตัวเล็กบอบบางกับนักล่าที่ดูน่าเกรงขามสามารถปรากฏอยู่ร่วมกันในช่วงเวลาหนึ่ง
เกิดเป็นภาพที่ขัดกับความคุ้นเคยของคนดูอย่างสิ้นเชิง
“มงกุฎผีเสื้อ” บนหัวเคแมนของมาร์ก โคแวน จึงชวนให้มองธรรมชาติลึกกว่าความสวยงาม
เพราะการหาแร่ธาตุของแมลงตัวเล็ก ๆ อาจนำพาพวกมันเข้าใกล้สัตว์ที่เรามองว่าอันตรายได้อย่างคาดไม่ถึง
สำหรับคนดู นี่อาจเป็นภาพของราชาแห่งลำน้ำที่สวมมงกุฎหลากสี
แต่สำหรับผีเสื้อ สิ่งที่พวกมันกำลังตามหาอาจเป็นเพียงสารอาหารเล็กน้อยที่จำเป็นต่อการมีชีวิตอยู่ต่อไป
แหล่งอ้างอิง
1. Royal Society Publishing — Royal Society Publishing Photography Competition Winners (Ecology and Environmental Science Category)
ข้อมูลการประกวดและรางวัลอย่างเป็นทางการ
2. BBC News — Caiman wears ‘butterfly crown’ in award-winning photo ข่าวภาพเคแมนสวม “มงกุฎผีเสื้อ”
3. National Geographic — Why Are These Butterflies Drinking Crocodile Tears? ข้อมูลพฤติกรรมการกินน้ำตาของผีเสื้อ (Lachryphagy)
ใครจะกลัวก็กลัวไป! ฝูงผีเสื้อขอเกาะหัวเจ้าเคแมน จนกลายเป็นมงกุฏสีสันสุดสวย