เจาะลึก “การทูตและภาษาสยาม” ยุคสมเด็จพระนารายณ์: ยอดพระราชไมตรีที่ทำให้ฝรั่งเศสต้องอึ้ง

พอดีช่วงนี้ผมได้มีโอกาสศึกษาค้นคว้าประวัติศาสตร์ไทยอยู่อย่างจริงจัง โดยเฉพาะเรื่องราวในรัชสมัย สมเด็จพระนารายณ์มหาราช ซึ่งถือเป็นยุคทองของการทูตและการค้าต่างประเทศของสยาม อ่านไปอ่านมาแล้วรู้สึกทึ่งในความก้าวหน้าของบรรพบุรุษเรามาก วันนี้เลยอยากมาสรุปและแบ่งปันเกร็ดประวัติศาสตร์น่าสนใจเรื่อง “คณะทูตสยามไปฝรั่งเศส” ให้ฟังกันครับ

1. คณะทูตสยามกับการเดินทางข้ามโลก
ในปี พ.ศ. 2229 (ค.ศ. 1686) เจ้าพระยาโกษาธิบดี (ปาน) ได้รับแต่งตั้งเป็นราชทูตนำคณะเดินทางไปเจริญสัมพันธไมตรีกับ พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ณ พระราชวังแวร์ซาย ประเทศฝรั่งเศส การเดินทางในสมัยนั้นต้องนั่งเรือนานหลายเดือน ผ่านอุปสรรคมากมาย แต่คณะทูตไทยกลับทำหน้าที่ได้อย่างสมเกียรติ จนชาวฝรั่งเศสในยุคนั้นยกย่องในความสุภาพ ช่างสังเกต และมีกิริยามารยาทที่งดงาม

2. กำแพงภาษาและการถอดความหมาย
สิ่งหนึ่งที่น่าสนใจมากคือเรื่อง "ภาษา" ในการทำทูต ยุคนั้นไม่มี Google Translate หรือวิดีโอคอล การสื่อสารระหว่างสยามกับฝรั่งเศสต้องผ่านล่ามหลายต่อ (เช่น สยาม-โปรตุเกส-ฝรั่งเศส) แต่เจ้าพระยาโกษาธิบดี (ปาน) เป็นคนที่จดจำคำศัพท์และจดบันทึกรายละเอียดทุกอย่างอย่างถี่ถ้วน ท่านบันทึกสิ่งต่างๆ ในฝรั่งเศสกลับมาเป็นพระราชพงศาวดารและบันทึกเหตุการณ์ที่ละเอียดมาก

3. ผลกระทบทางประวัติศาสตร์
การทูตครั้งนั้นไม่เพียงแต่ทำให้สยามเป็นที่รู้จักในยุโรป แต่ยังนำเอาวิทยาการ ความรู้ทางดาราศาสตร์ สถาปัตยกรรม และเทคโนโลยีการทหารเข้ามาปรับใช้ในอยุธยา แสดงให้เห็นว่าสยามในยุคนั้นไม่ได้ปิดประเทศ แต่เปิดรับและพร้อมจะเรียนรู้จากโลกภายนอกเสมอ

ประวัติศาสตร์ไม่ได้มีไว้แค่ท่องจำเพื่อสอบ แต่มันทำให้เราเห็นมุมมองการวางตัว การใช้ภาษา และวิสัยทัศน์ของคนยุคก่อนที่นำมาปรับใช้กับปัจจุบันได้จริงๆ ครับ