ครั้งหนึ่ง "การศึกษาระดับปริญญา" คือคำสัญญาที่ชัดเจนที่สุดข้อหนึ่งของสังคม คนที่เลือกเรียนต่อในมหาวิทยาลัยต่างก็คาดหวังว่า การเรียนจบสูงๆ จะทำให้มีอาชีพที่ดี รายได้มั่นคง และมีชีวิตที่ดีกว่าคนรุ่นพ่อแม่ โดยเฉพาะคนที่ไม่ได้เกิดมาในครอบครัวร่ำรวย การเข้ามหาวิทยาลัยจึงไม่ใช่แค่การเรียนเพื่อได้ความรู้ แต่คือความหวังว่าจะใช้ "ใบปริญญา" เป็นบันไดขยับสถานะทางสังคมขึ้นไปสู่ชนชั้นกลางที่มีรายได้และสวัสดิการรองรับ
.
แต่วันนี้ ความคาดหวังดังกล่าวของเด็กจบใหม่กำลังพังทลายลง และผลักให้พวกเขาต้องเผชิญภาวะที่เรียกว่า “พรีคาริเอท” (Precariat) ซึ่งหมายถึง ชนชั้นที่ต้องตกอยู่ในสภาวะความไม่มั่นคงเชิงโครงสร้าง ทั้งอาชีพที่ต่ำกว่าวุฒิ รายได้ไม่แน่นอน และปราศจากสวัสดิการคุ้มครอง
.
แนวคิด Precariat ถูกนำเสนอโดย กาย สแตนดิง (Guy Standing) นักเศรษฐศาสตร์การเมือง ผู้เขียน The Precariat: The New Dangerous Class ซึ่งใช้อธิบายการก่อตัวของชนชั้นใหม่ (ชนชั้นที่ไม่สามารถขยับฐานะสูงขึ้นได้แม้มีการศึกษาสูง) ที่กำลังขยายตัวมากขึ้นในโลกการทำงานยุคนี้
.
หนึ่งในปัจจัยที่ทำให้เกิดปรากฏการณ์ "ต้นทุนค่าเล่าเรียนสูงลิ่ว แต่กลับไม่การันตีอาชีพมั่นคงหลังเรียนจบ" นั้น มาจาก การเติบโตของตลาดการศึกษาที่พุ่งสูง ค่าเล่าเรียนแพงขึ้นไม่หยุด จนเด็กจากครอบครัวที่ไม่มีฐานะร่ำรวย จำเป็นต้องกู้เงินมาเรียนมหาวิทยาลัย แล้วพอเรียนจบก็กลายเป็นมีหนี้ก้อนโตพ่วงมาด้วย
.
ยกตัวอย่าง ในสหรัฐฯ พบว่า ค่าใช้จ่ายสำหรับการศึกษาระดับปริญญาตรี เพิ่มขึ้นอย่างมากตลอดหลายทศวรรษ ขณะที่ตลาดแรงงานกลับมีแต่งานที่ต่ำกว่าวุฒิการศึกษาระดับปริญญา เมื่อช่องว่างนี้ถ่างกว้างมากขึ้น สิ่งที่ตามมาคือ Over-education หรือ "ภาวะที่คนทำงานมีการศึกษาสูงกว่างานที่ทำ"
.
ขณะที่ในอังกฤษ มีบัณฑิตจบใหม่ถึง 30% ที่ตกอยู่ในภาวะ Over-educated โดยบัณฑิตจำนวนมากยังทำงานในตำแหน่งที่ไม่ได้ต้องการวุฒิปริญญา แม้จะผ่านพ้นช่วงเริ่มต้นของชีวิตการทำงานไปแล้วก็ตาม
.
นั่นหมายความว่า สิ่งที่คนรุ่นใหม่ลงทุนไปกับการศึกษา ไม่ได้ถูกเปลี่ยนกลับมาเป็น “ความก้าวหน้า” ในอัตราเดียวกันเสมอไป


กรุงเทพธุรกิจ : https://www.bangkokbiznews.com/lifestyle/1250372
.