หากเราบีบอัดเวลา 4.54 พันล้านปีของอายุโลกลงมาอยู่บนสเกลเวลา 24 ชั่วโมง จะพบว่า… มนุษย์ยุคใหม่เพิ่งถือกำเนิดขึ้นเมื่อ 6 วินาทีที่แล้ว! และอารยธรรมทั้งหมดที่เราภูมิใจ เพิ่งเกิดขึ้นเมื่อ 0.2 วินาทีที่ผ่านมา!...
.
โลกของเราถือกำเนิดขึ้นมาอย่างยาวนาน จนถึงตอนนี้ก็มีอายุราว 4.54 พันล้านปีเข้าไปแล้ว
ตัวเลขที่มหาศาลขนาดนี้อาจทำให้เรานึกภาพไม่ค่อยออกเลยว่า ระยะเวลาระดับพันล้านปีมันยาวนานแค่ไหน
.
ดังนั้นเพื่อให้เห็นภาพที่ชัดเจนและเข้าใจง่ายขึ้น เราจะมาลองบีบอัดอายุขัยทั้งหมดของโลกให้ลงมาอยู่ในสเกลเวลา 24 ชั่วโมง
หรือ 1 วันเต็มๆ ตามที่เราคุ้นเคยกันดู
.
หากเราเริ่มจับเวลาตอน 00:00 น. หรือเที่ยงคืนตรง ซึ่งนี่ก็คือวินาทีแรกที่ดาวเคราะห์ดวงนี้ก่อตัวขึ้น
ในตอนนั้นโลกจะถูกปกคลุมไปด้วยความเงียบสงบและสภาพแวดล้อมที่ยังว่างเปล่าไร้ชีวิตไปอีกหลายชั่วโมง
จนกระทั่งเวลาผ่านไปถึงช่วง 04:00 น. ของหน้าปัดนาฬิกา (หรือย้อนกลับไปราว 3.7 ถึง 3.8 พันล้านปีก่อน)
สิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว (Single-celled organisms) กลุ่มแรกจึงได้เริ่มปรากฏตัวขึ้นในมหาสมุทรดึกดำบรรพ์
.
หลังจากจุดเริ่มต้นนั้น วิวัฒนาการ (Evolution) ก็ดำเนินต่อไปอย่างเชื่องช้ามากๆ
สิ่งมีชีวิตเกือบทั้งหมดยังคงมีขนาดเล็กในระดับจุลินทรีย์ และอาศัยอยู่แต่ในน้ำกินเวลายาวนานตลอดช่วงกลางวันไปจนถึงหัวค่ำ
.
จนกระทั่งเวลาล่วงเลยเข้าสู่ช่วงดึก ราว 22:24 น. (หรือประมาณ 300 ถึง 400 ล้านปีก่อน)
ความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่จึงเกิดขึ้น สิ่งมีชีวิตที่มีความซับซ้อนอย่างสัตว์กลุ่มแรกๆ
รวมถึงพืชพรรณต่างๆ เพิ่งจะเริ่มพากันคืบคลานขึ้นมาตั้งรกรากบนแผ่นดิน ซึ่งถือเป็นช่วงเวลาที่ระบบนิเวศเริ่มขยายตัวอย่างก้าวกระโดด
.
ถัดจากนั้นไม่นาน ยุคของไดโนเสาร์ก็เริ่มต้นขึ้น พวกมันครองโลกอยู่ราวๆ 50 นาทีบนหน้าปัดนาฬิกา
ก่อนที่ยุคเรืองอำนาจจะสิ้นสุดลงอย่างกะทันหันในเวลา 23:39 น. (หรือราว 66 ล้านปีก่อน)
จากเหตุการณ์อุกกาบาตพุ่งชนโลก ซึ่งนำไปสู่การสูญพันธุ์ครั้งยิ่งใหญ่ (Mass extinction) ปิดฉากสัตว์เลื้อยคลานขนาดยักษ์ไปตลอดกาล
.
เมื่อเข็มนาฬิกาเดินหน้าต่อไปจนเหลือเพียง 77 วินาทีสุดท้ายก่อนเที่ยงคืน
บรรพบุรุษของมนุษย์สายพันธุ์แรกที่เริ่มปรับตัวมาเดินสองขาจึงค่อยๆ ก้าวเข้ามาบนหน้าประวัติศาสตร์นี้
.
ทว่าหากเรานับเฉพาะมนุษย์ยุคใหม่ที่มีกายวิภาคเหมือนเราในปัจจุบัน (Homo sapiens)
พวกเราเพิ่งจะถือกำเนิดขึ้นมาในช่วง 6 วินาทีสุดท้ายก่อนที่จะหมดวันเท่านั้นเอง!
.
ขณะที่อารยธรรมมนุษย์ทั้งหมดที่เราภูมิใจสร้างขึ้นมา ไม่ว่าจะเป็นการสร้างพีระมิด การปฏิวัติอุตสาหกรรม
การส่งคนไปเหยียบดวงจันทร์ ไปจนถึงการพัฒนาสมาร์ตโฟนและเทคโนโลยีในปัจจุบัน
ล้วนถูกอัดแน่นอยู่ใน "เสี้ยววินาทีสุดท้าย" ก่อนที่นาฬิกาจะตีบอกเวลาเที่ยงคืนอีกครั้ง
.
ถ้าจะให้เห็นภาพแบบละเอียดขึ้นไปอีกคือ
จุดเริ่มต้นของการปฏิวัติเกษตรกรรม (Agricultural Revolution)
มนุษย์เริ่มหยุดเร่ร่อน หันมาตั้งถิ่นฐานและเพาะปลูกเมื่อราว 10,000 ถึง 12,000 ปีก่อน
ซึ่งถือเป็นรากฐานแรกของอารยธรรม ช่วงเวลานี้เทียบเท่ากับ 0.2 วินาทีสุดท้ายก่อนเที่ยงคืน
การเริ่มต้นของอารยธรรมยุคแรก (Early civilizations)
ยุคที่มีการประดิษฐ์ตัวอักษรและเริ่มบันทึกประวัติศาสตร์ เช่น อารยธรรมซูเมอร์ (Sumer)
และอียิปต์โบราณ (Ancient Egypt) เมื่อราว 5,000 ปีก่อน เทียบเท่ากับ 0.09 วินาทีสุดท้าย (ไม่ถึง 1 ใน 10 ของหนึ่งวินาที)
ยุคปฏิวัติอุตสาหกรรม (Industrial Revolution)
จุดเริ่มต้นของการใช้เครื่องจักรกล ไฟฟ้า และรากฐานเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่เกิดขึ้นเมื่อราว 250 ปีก่อน เทียบเท่ากับ 0.004 วินาทีสุดท้าย
ยุคอินเทอร์เน็ตและสมาร์ตโฟน (Information Age)
ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีที่เราใช้งานกันอย่างแพร่หลายในช่วง 30 ถึง 40 ปีที่ผ่านมานี้
กินเวลาเพียงแค่ 0.0007 วินาทีสุดท้ายบนหน้าปัดนาฬิกาเท่านั้น
.
สตีเฟน เจย์ กูลด์ (Stephen Jay Gould) นักบรรพชีวินวิทยาและนักวิวัฒนาการวิทยาจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด
ได้อธิบายถึงเรื่องนี้ไว้ในหนังสือ Time's Arrow, Time's Cycle เมื่อปี ค.ศ. 1987 ได้อย่างน่าคิดว่า
"ห้วงเวลาอันลึกล้ำทางธรณีวิทยานั้น เป็นสิ่งที่แปลกแยกเกินกว่าที่มนุษย์เราจะทำความเข้าใจได้โดยตรง
เราทำได้เพียงแค่รับรู้มันผ่านการเปรียบเปรยเท่านั้น"
.
สเกลเวลาหลายพันล้านปีเป็นสิ่งที่ยาวนานเกินกว่าสมองของเราจะนึกภาพตามได้ตามธรรมชาติ
การย่อส่วนเวลาทั้งหมดลงมาบนหน้าปัดนาฬิกา 24 ชั่วโมง จึงเป็นการตอกย้ำให้เห็นถึงความต่อเนื่องอันยาวนานของระบบนิเวศบนโลก และความใหม่เอี่ยมของเผ่าพันธุ์มนุษย์ ที่เพิ่งก้าวเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์อันยิ่งใหญ่นี้เพียงแค่ชั่วพริบตาเดียว!
หากเราบีบอัดเวลา4.54พันล้านปีของอายุโลกลงมาอยู่บนสเกลเวลา24ชั่วโมง จะพบว่ามนุษย์ยุคใหม่เพิ่งถือกำเนิดขึ้นเมื่อ 6 วินาที